Showing posts with label Question Papers. Show all posts
Showing posts with label Question Papers. Show all posts

TN 12th Supplementary Exam June 2025 - Question Papers & Answer Keys Download

12th / Plus Two - Public Question Paper 2025 June - Supplementary Exam

Tamilnadu Government conducts Public Examinations every year at the March month. Now the Public Examinations are conducted on the content of Samacheer Kalvi Text Books throughout Tamilnadu. These Exams will be conducted commonly, which means all the state board schools should follow the same question papers, especially for the 12th Standard.

At the end of every exam, our teachers' team prepares the Answer Keys within one hour and publishes them for the help of students as well as teachers. These Answer Keys are prepared by well-versed subject teachers so that the students and teachers can analyze the best solutions for their evaluation.

The quick and accurate answer keys guide the students to know the exact answers and help them prepare well for the next day's exams.

Hi Teachers - Please Send Your Key Answers To Us via Email ID:
admin@omtexclasses.com, feedback@omtexclasses.com

12th Supplementary Exam June 2025 | Time Table | родேро░்ро╡ு роХாро▓ роЕроЯ்роЯро╡рогை

  • 12th - Public Exam June 2025 - Official Time Table - View Here

12th Supplementary Exam June 2025 | Study Tips | родேро░்ро╡ுроХ்роХு родிроЯ்роЯрооிроЯ்роЯு рокроЯிрок்рокродு роОрок்рокроЯி?

12th Tamil | родрооிро┤்

Maharashtra Board Class 12 Question Paper 2026 PDF – Download Previous Year Papers with Solutions

Maharashtra Board Class 12 Question Paper 2026 is available here for download along with solution PDFs. Students appearing for the HSC Board Exams 2026 can download subject-wise Maharashtra Board 12th question papers with detailed solutions to understand the latest exam pattern and marking scheme. The Maharashtra HSC Class 12 examinations are conducted for a total of 100 marks, and students must secure a minimum of 35% marks to pass the exam.

In this article, Omtex Classes has updated Maharashtra Board 2026 today’s question papers, official answer keys, Maharashtra Board 2026 memory-based questions and subject-wise analysis to help you calculate your expected score and determine the difficulty level of your branch.

Maharashtra Board 2026 Question Paper PDF – Subject-Wise Download

Students can download Maharashtra Board Class 12 Question Paper 2026 PDF for all subjects from the table below.

Subject Question Paper Solution PDF
English Download PDF View Solution
Marathi Download PDF View Solution
Hindi Download PDF View Solution
German Available Soon Available Soon
Japanese Available Soon Available Soon
Chinese Available Soon Available Soon
Persian Available Soon Available Soon
Gujarati Available Soon Available Soon
Kannada Available Soon Available Soon
Sindhi (Arabic/Devnagri) Available Soon Available Soon
Malayalam Available Soon Available Soon
Tamil Available Soon Available Soon
Telugu Available Soon Available Soon
Punjabi Available Soon Available Soon
Bengali Available Soon Available Soon
Urdu Available Soon Available Soon
French Available Soon Available Soon
Spanish Available Soon Available Soon
Pali Available Soon Available Soon
Maharashtri Prakrut Available Soon Available Soon
Sanskrit Available Soon Available Soon
Ardhamagadhi Available Soon Available Soon
Russian Available Soon Available Soon
Arabic Available Soon Available Soon

Maharashtra Board Class 12 Exam Pattern 2026

Exam Component Details
Board Name Maharashtra State Board of Secondary and Higher Secondary Education (MSBSHSE)
Examination Maharashtra HSC Class 12 Board Exam 2026
Mode of Exam Offline (Pen and Paper Mode)
Duration 3 Hours
Total Marks 100 Marks
Passing Marks 35%
Question Types Objective, Short Answer, Long Answer
Medium of Paper English, Marathi, Hindi
Negative Marking No

Maharashtra Board Class 12 Question Paper 2026 Preparation Tips

  • Understand the Syllabus & Exam Pattern: Before starting your preparation, thoroughly review the syllabus and the weightage of each chapter as per the 2026 exam pattern.
  • Solve Previous Years' Papers: Practicing with question papers from 2024 and 2025 helps in understanding the difficulty level and the types of questions frequently asked.
  • Focus on Textbooks: Stick to the Maharashtra State Board textbooks as the majority of the questions are directly sourced from them.
  • Time Management: Simulate exam conditions by solving sample papers within the 3-hour limit to improve your writing speed and accuracy.
  • Revise Regularly: Create short notes for important formulas, grammar rules, and definitions to facilitate quick revision before the exam.

10th Geometry Board Question Paper March 2024 with Solutions (Hindi Medium) - Maharashtra Board

рдк्рд░рд╢्рди рез. (A) рдиीрдЪे рджिрдП рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЙрдк-рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд▓िрдП рдЪाрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рджिрдпे рд╣ैं। рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдХрд░ рдЙрд╕рдХा рд╡рд░्рдгाрдХ्рд╖рд░ рд▓िрдЦिрдП : (рек рдЕंрдХ)
(рез) рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рджिрдиांрдХों рдоें рд╕े рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕ рдХा рдд्рд░िрдХ рдХौрдирд╕ा рд╣ै ?
  • (A) 15/8/17
  • (B) 16/8/16
  • (C) 3/5/17
  • (D) 4/9/15
рд╣рд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (A)

рдХाрд░рдг: рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕ рдХे рдд्рд░िрдХ $(a, b, c)$ рдоें рдЬрд╣ाँ $c$ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рд╣ै, $a^2 + b^2 = c^2$ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдпрд╣ाँ 15, 8, 17 рдХे рд▓िрдП:
$$8^2 + 15^2 = 64 + 225 = 289$$ $$17^2 = 289$$ LHS = RHS, рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕ рдХा рдд्рд░िрдХ рд╣ै।

(реи) $\sin \theta \times \text{cosec } \theta =$ ?
  • (A) 1
  • (B) 0
  • (C) $\frac{1}{2}$
  • (D) $\sqrt{2}$
рд╣рд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (A)

рдХाрд░рдг: рд╣рдо рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि $\text{cosec } \theta = \frac{1}{\sin \theta}$।
рдЗрд╕рд▓िрдП, $\sin \theta \times \frac{1}{\sin \theta} = 1$.

(рей) X-рдЕрдХ्рд╖ рдХा рдвाрд▓ = ?
  • (A) 1
  • (B) -1
  • (C) 0
  • (D) рдЕрдкрд░िрднाрд╖िрдд
рд╣рд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (C)

рдХाрд░рдг: X-рдЕрдХ्рд╖ рдПрдХ рдХ्рд╖ैрддिрдЬ рд░ेрдЦा рд╣ै। рдХिрд╕ी рднी рдХ्рд╖ैрддिрдЬ рд░ेрдЦा рдХा рдвाрд▓ 0 рд╣ोрддा рд╣ै।

(рек) рей рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рд╡ाрд▓े рд╡ृрдд्рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЬीрд╡ा рдХी рд▓ंрдмाрдИ = ?
  • (A) 1.5 рд╕ेрдоी
  • (B) 3 рд╕ेрдоी
  • (C) 6 рд╕ेрдоी
  • (D) 9 рд╕ेрдоी
рд╣рд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (C)

рдХाрд░рдг: рд╡ृрдд्рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЬीрд╡ा рдЙрд╕рдХा рд╡्рдпाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।
рд╡्рдпाрд╕ $= 2 \times \text{рдд्рд░िрдЬ्рдпा} = 2 \times 3 = 6 \text{ рд╕ेрдоी}$।

рдк्рд░рд╢्рди рез. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдк-рдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП : (рек рдЕंрдХ)
(рез) рдпрджि $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ рдФрд░ $AB : PQ = 2 : 3$ рд╣ो, рддो $\frac{A(\Delta ABC)}{A(\Delta PQR)}$ рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рд╕рдорд░ूрдк рдд्рд░िрднुрдЬों рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХे рдк्рд░рдоेрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:

$$\frac{A(\Delta ABC)}{A(\Delta PQR)} = \frac{AB^2}{PQ^2} = \left(\frac{2}{3}\right)^2 = \frac{4}{9}$$
(реи) рел рд╕ेрдоी рддрдеा рей рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рд╡ाрд▓े рджो рд╡ृрдд्рдд рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдмाрд╣्рдпрд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рдХेंрдж्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рдХी рджूрд░ी рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдЬрдм рд╡ृрдд्рдд рдмाрд╣्рдпрд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рдХेंрдж्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рдХी рджूрд░ी рдЙрдирдХी рдд्рд░िрдЬ्рдпाрдУं рдХा рдпोрдЧ рд╣ोрддी рд╣ै।

$$d = r_1 + r_2 = 5 + 3 = 8 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рей) рдпрджि рд╡рд░्рдЧ рдХे рд╡िрдХрд░्рдг рдХी рд▓ंрдмाрдИ $10\sqrt{2}$ рд╕ेрдоी рд╣ो, рддो рдЙрд╕ рд╡рд░्рдЧ рдХी рднुрдЬा рдХी рд▓ंрдмाрдИ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рд╕ूрдд्рд░: $\text{рд╡िрдХрд░्рдг} = \text{рднुрдЬा} \times \sqrt{2}$

$$10\sqrt{2} = \text{рднुрдЬा} \times \sqrt{2}$$ $$\therefore \text{рднुрдЬा} = 10 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рек) рдпрджि рдХिрд╕ी рд░ेрдЦा рдж्рд╡ाрд░ा X-рдЕрдХ्рд╖ рдХे рдзрди рджिрд╢ा рдХे рд╕ाрде $45^{\circ}$ рдоाрдк рдХा рдХोрдг рдмрдирддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рд░ेрдЦा рдХा рдвाрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдвाрд▓ (Slope) $m = \tan \theta$
рдпрд╣ाँ, $\theta = 45^{\circ}$

$$m = \tan 45^{\circ} = 1$$

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

рдк्рд░рд╢्рди реи. (A) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХोрдИ рджो рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХрд░рдХे рд▓िрдЦिрдП : (рек рдЕंрдХ)
(рез) рдКрдкрд░ рджी рдЧрдпी рдЖрдХृрддि рдоें, $\angle ABC$ рдпрд╣ рдЪाрдк ABC рдоें рдЕंрддрд░्рд▓िрдЦिрдд рдХोрдг рд╣ै। рдпрджि $\angle ABC = 60^{\circ}$ рддो $m\angle AOC$ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

$\angle ABC = \frac{1}{2} m(\text{рдЪाрдк } AXC)$ ... (рдЕंрддрд░्рд▓िрдЦिрдд рдХोрдг рдХा рдк्рд░рдоेрдп)

$60^{\circ} = \frac{1}{2} m(\text{рдЪाрдк } AXC)$

120° $= m(\text{рдЪाрдк } AXC)$

рдкрд░ंрддु $m\angle AOC = \text{m(рдЪाрдк AXC)}$ ... (рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдг рдХा рдЧुрдгрдзрд░्рдо)

$\therefore m\angle AOC = $ 120°

(реи) $\sin^2\theta + \cos^2\theta$ рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

$\Delta ABC$ рдоें, $\angle ABC = 90^{\circ}, \angle C = \theta$.

$AB^2 + BC^2 = $ AC² ... (рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕ рдк्рд░рдоेрдп)

рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдоें $AC^2$ рд╕े рднाрдЧ рджेрдиे рдкрд░:

$\frac{AB^2}{AC^2} + \frac{BC^2}{AC^2} = \frac{AC^2}{AC^2}$

$(\frac{AB}{AC})^2 + (\frac{BC}{AC})^2 = 1$

рдкрд░рди्рддु $\frac{AB}{AC} = $ sin ╬╕ рдФрд░ $\frac{BC}{AC} = $ cos ╬╕

$\therefore \sin^2\theta + \cos^2\theta = $ 1

(рей) ABCD рдПрдХ рд╡рд░्рдЧ рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рд╡ृрдд्рдд рдЙрд╕рдоें рдЕंрддрд░्рд▓िрдЦिрдд рд╣ै। рд╡рд░्рдЧ рдХी рд╕рднी рднुрдЬाрдпें рд╡ृрдд्рдд рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддी рд╣ैं। рдпрджि $AB = 14$ рд╕ेрдоी, рддो рд░ेрдЦांрдХिрдд рднाрдЧ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рд╡рд░्рдЧ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ = рднुрдЬा² (рд╕ूрдд्рд░)

$= 14^2 = $ 196 $\text{рд╡рд░्рдЧ рд╕ेрдоी}$

рд╡ृрдд्рдд рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ = ╧Аr² (рд╕ूрдд्рд░)

рдЪूँрдХि рд╡рд░्рдЧ рдХी рднुрдЬा 14 рд╕ेрдоी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдд्рд░िрдЬ्рдпा $r = 7$ рд╕ेрдоी।

$= \frac{22}{7} \times 7 \times 7 = 154 \text{ рд╡рд░्рдЧ рд╕ेрдоी}$

рд░ेрдЦांрдХिрдд рднाрдЧ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ = рд╡рд░्рдЧ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ - рд╡ृрдд्рдд рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓

$= 196 - 154 = $ 42 $\text{рд╡рд░्рдЧ рд╕ेрдоी}$

рдк्рд░рд╢्рди реи. (B) рдиीрдЪे рджिрдпे рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рдЪाрд░) : (рео рдЕंрдХ)
(рез) рдпрджि рдХिрд╕ी рд╡ृрдд्рдд рдХे рд╡ैрдд्рд░िрдЬ्рдп (sector) рдХी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рей.рел рд╕ेрдоी рддрдеा рдЙрд╕рдХे рдЪाрдк рдХी рд▓ंрдмाрдИ реи.реи рд╕ेрдоी рд╣ो, рддो рдЙрд╕ рд╡ैрдд्рд░िрдЬ्рдп рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै: $r = 3.5 \text{ рд╕ेрдоी}, l = 2.2 \text{ рд╕ेрдоी}$।
рд╡ैрдд्рд░िрдЬ्рдп рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ $A = \frac{l \times r}{2}$

$$A = \frac{2.2 \times 3.5}{2}$$ $$A = 1.1 \times 3.5$$ $$A = 3.85 \text{ рд╡рд░्рдЧ рд╕ेрдоी}$$
(реи) рдпрджि рдХिрд╕ी рд╕рдордХोрдг рдд्рд░िрднुрдЬ рдХी рд╕рдордХोрдг рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ी рднुрдЬाрдПँ реп рд╕ेрдоी рддрдеा резреи рд╕ेрдоी рд╣ों, рддो рдЙрд╕рдХे рд╡िрдХрд░्рдг рдХी рд▓ंрдмाрдИ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП рднुрдЬाрдПँ $a=9, b=12$ рд╣ैं। рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕ рдк्рд░рдоेрдп рд╕े:

$$\text{рд╡िрдХрд░्рдг}^2 = 9^2 + 12^2$$ $$\text{рд╡िрдХрд░्рдг}^2 = 81 + 144 = 225$$ $$\text{рд╡िрдХрд░्рдг} = \sqrt{225} = 15 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рей) рдКрдкрд░ рджी рдЧрдпी рдЖрдХृрддि рдоें, $m(\text{рдЪाрдк } NS) = 125^{\circ}, m(\text{рдЪाрдк } EF) = 37^{\circ}$ рд╣ो, рддो $\angle NMS$ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдЬрдм рджो рдЬीрд╡ाрдПँ рд╡ृрдд्рдд рдХे рдмाрд╣рд░ рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджिрдд рдХрд░рддी рд╣ैं, рддो рдмрдиा рдХोрдг рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЕंрддрд░्рдЦंрдбिрдд рдЪाрдкों рдХे рдоाрдк рдХे рдЕंрддрд░ рдХा рдЖрдзा рд╣ोрддा рд╣ै।

$$\angle NMS = \frac{1}{2} [m(\text{рдЪाрдк } NS) - m(\text{рдЪाрдк } EF)]$$ $$\angle NMS = \frac{1}{2} [125^{\circ} - 37^{\circ}]$$ $$\angle NMS = \frac{1}{2} [88^{\circ}]$$ $$\angle NMS = 44^{\circ}$$
(рек) рдмिंрджु $A(2,3)$ рддрдеा $B(4,7)$ рдоें рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд░ेрдЦा рдХा рдвाрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП $A(x_1, y_1) = (2,3)$ рдФрд░ $B(x_2, y_2) = (4,7)$।

$$\text{рдвाрд▓ } m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$$ $$m = \frac{7 - 3}{4 - 2} = \frac{4}{2} = 2$$
(рел) рен рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рд╡ाрд▓े рдЧोрд▓े рдХा рдкृрд╖्рдардлрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдЧोрд▓े рдХा рдкृрд╖्рдардлрд▓ $= 4\pi r^2$

$$= 4 \times \frac{22}{7} \times 7 \times 7$$ $$= 4 \times 22 \times 7$$ $$= 88 \times 7 = 616 \text{ рд╡рд░्рдЧ рд╕ेрдоी}$$
рдк्рд░рд╢्рди рей. (A) рдиीрдЪे рджी рдЧрдИ рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХрд░рдХे рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рдПрдХ) : (рей рдЕंрдХ)
(рез) $\Delta ABC$ рдоें, рдХिрд░рдг BD рдпрд╣ $\angle ABC$ рдХा рдХोрдг рд╕рдордж्рд╡िрднाрдЬрдХ рд╣ै, DE || BC. рддो рд╕िрдж्рдз рдХीрдЬिрдП $\frac{AB}{BC} = \frac{AE}{EB}$.
рд╣рд▓:

рдЙрдкрдкрдд्рддि:

$\Delta ABC$ рдоें, рдХिрд░рдг BD рдпрд╣ $\angle B$ рдХो рд╕рдордж्рд╡िрднाрдЬिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

$\therefore \frac{\text{AB}}{BC} = \frac{AD}{DC}$ ... (I) (рдХोрдг рд╕рдордж्рд╡िрднाрдЬрдХ рдХा рдк्рд░рдоेрдп)

$\Delta ABC$ рдоें, DE || BC

$\therefore \frac{\text{AE}}{EB} = \frac{AD}{DC}$ ... (II) (рд╕рдоाрдиुрдкाрдд рдХा рдоूрд▓рднूрдд рдк्рд░рдоेрдп)

(I) рд╡ (II) рд╕े,

$\frac{AB}{\text{BC}} = \frac{\text{AE}}{EB}$

(рд░िрдХ्рдд рд╕्рдеाрди: AB, AE, BC, AE)

(реи) рд╡ृрдд्рдд рдХी рдЬीрд╡ाрдПँ рдЕंрддрд░्рднाрдЧ рдоें рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджिрдд рдХрд░рддी рд╣ैं, рдЗрд╕ рдк्рд░рдоेрдп рдХी рдЙрдкрдкрдд्рддि: $AE \times EB = CE \times ED$.
рд╣рд▓:

$\Delta CAE$ рдФрд░ $\Delta BDE$ рдоें,

$\angle AEC \cong \angle DEB$ ... (рд╢ीрд░्рд╖ाрднिрдоुрдЦ рдХोрдг)

$\angle CAE \cong $ ∠BDE ... (рдПрдХ рд╣ी рдЪाрдк рдоें рдЕंрддрд░्рд▓िрдЦिрдд рдХोрдг)

$\therefore \Delta CAE \sim \Delta BDE$ ... (рд╕рдорд░ूрдкрддा рдХी рдХो-рдХो рдХрд╕ौрдЯी)

$\therefore \frac{AE}{DE} = \frac{CE}{\text{EB}}$ ... (рд╕рдорд░ूрдк рдд्рд░िрднुрдЬों рдХी рд╕ंрдЧрдд рднुрдЬाрдПँ)

$\therefore AE \times EB = CE \times ED$

рдк्рд░рд╢्рди рей. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдк-рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рджो) : (рем рдЕंрдХ)
(рез) рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдмिंрджु рдПрдХрд░ेрдЦीрдп рд╣ैं рдпा рдирд╣ीं рдЗрд╕рдХी рдЬाँрдЪ рдХीрдЬिрдП। $A(1,-3), B(2,-5), C(-4,7)$
рд╣рд▓:

рдмिंрджु рдПрдХрд░ेрдЦीрдп рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП, рд░ेрдЦा AB рдХा рдвाрд▓ = рд░ेрдЦा BC рдХा рдвाрд▓ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд░ेрдЦा AB рдХा рдвाрд▓ = $\frac{-5 - (-3)}{2 - 1} = \frac{-2}{1} = -2$

рд░ेрдЦा BC рдХा рдвाрд▓ = $\frac{7 - (-5)}{-4 - 2} = \frac{12}{-6} = -2$

рдпрд╣ाँ рд░ेрдЦा AB рдХा рдвाрд▓ = рд░ेрдЦा BC рдХा рдвाрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдмिंрджु B рд╕ाрдоाрди्рдп рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдмिंрджु A, B рдФрд░ C рдПрдХрд░ेрдЦीрдп рд╣ैं।

(реи) $\Delta ABC \sim \Delta LMN$. $\Delta ABC$ рдоें, $AB=5.5, BC=6, CA=4.5$. $\Delta ABC$ рддрдеा $\Delta LMN$ рдХी рд░рдЪрдиा рдХीрдЬिрдП рдпрджि $\frac{BC}{MN} = \frac{5}{4}$.
рд╣рд▓:

рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
$\Delta ABC \sim \Delta LMN$, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХी рд╕ंрдЧрдд рднुрдЬाрдПँ рд╕рдоाрдиुрдкाрддी рд╣ोंрдЧी।
$\frac{AB}{LM} = \frac{BC}{MN} = \frac{AC}{LN} = \frac{5}{4}$

$\Delta LMN$ рдХी рднुрдЬाрдУं рдХी рдЧрдгрдиा:

  • $LM = AB \times \frac{4}{5} = 5.5 \times 0.8 = 4.4 \text{ рд╕ेрдоी}$
  • $MN = BC \times \frac{4}{5} = 6 \times 0.8 = 4.8 \text{ рд╕ेрдоी}$
  • $LN = AC \times \frac{4}{5} = 4.5 \times 0.8 = 3.6 \text{ рд╕ेрдоी}$

рд░рдЪрдиा:
рез. рел.рел рд╕ेрдоी, рем рд╕ेрдоी рдФрд░ рек.рел рд╕ेрдоी рднुрдЬाрдУं рд╡ाрд▓ा $\Delta ABC$ рдмрдиाрдЗрдпे।
реи. рек.рек рд╕ेрдоी, рек.рео рд╕ेрдоी рдФрд░ рей.рем рд╕ेрдоी рднुрдЬाрдУं рд╡ाрд▓ा $\Delta LMN$ рдмрдиाрдЗрдпे।

(рей) $\Delta PQR$ рдоें, рд░ेрдЦ PM рдоाрдз्рдпिрдХा рд╣ै। $PM=9$ рдФрд░ $PQ^2 + PR^2 = 290$ рд╣ो, рддो QR рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдЕрдкोрд▓ोрдиिрдпрд╕ рдк्рд░рдоेрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:

$$PQ^2 + PR^2 = 2(PM^2 + QM^2)$$ $$290 = 2(9^2 + QM^2)$$ $$145 = 81 + QM^2$$ $$QM^2 = 145 - 81 = 64$$ $$QM = 8$$

PM рдоाрдз्рдпिрдХा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП M, QR рдХा рдордз्рдпрдмिंрджु рд╣ै।
$\therefore QR = 2 \times QM = 2 \times 8 = 16$.

(рек) рд╕िрдж्рдз рдХीрдЬिрдП: "рдпрджि рдХिрд╕ी рдд्рд░िрднुрдЬ рдХी рдХिрд╕ी рдПрдХ рднुрдЬा рдХे рд╕рдоांрддрд░ рдЦींрдЪी рдЧрдИ рд░ेрдЦा рдЙрд╕рдХी рдЕрди्рдп рджो рднुрдЬाрдУं рдХो рджो рднिрди्рди рдмिрди्рджुрдУं рдкрд░ рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджिрдд рдХрд░े рддो рд╡рд╣ рд░ेрдЦा рдЕрди्рдп рджो рднुрдЬाрдУं рдХो рд╕рдоाрди рдЕрдиुрдкाрдд рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХрд░рддी рд╣ै।"
рд╣рд▓:

рджрдд्рдд: $\Delta ABC$ рдоें, рд░ेрдЦा $l || \text{ рднुрдЬा } BC$ рдФрд░ рд░ेрдЦा $AB$ рдХो $P$ рдкрд░ рддрдеा $AC$ рдХो $Q$ рдкрд░ рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджिрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
рд╕ाрдз्рдп: $\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$
рд░рдЪрдиा: рд░ेрдЦ $PC$ рддрдеा рд░ेрдЦ $BQ$ рдЦींрдЪिрдпे।
рдЙрдкрдкрдд्рддि:
$\Delta APQ$ рддрдеा $\Delta BPQ$ рд╕рдоाрди рдКँрдЪाрдИ рд╡ाрд▓े рдд्рд░िрднुрдЬ рд╣ैं।
$\therefore \frac{A(\Delta APQ)}{A(\Delta BPQ)} = \frac{AP}{PB}$ ... (I) (рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдЖрдзाрд░ рдХे рдЕрдиुрдкाрдд рдоें)
рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░, $\frac{A(\Delta APQ)}{A(\Delta CPQ)} = \frac{AQ}{QC}$ ... (II)
$\Delta BPQ$ рддрдеा $\Delta CPQ$ рджो рд╕рдоांрддрд░ рд░ेрдЦाрдУं $PQ$ рдФрд░ $BC$ рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХी рдКँрдЪाрдИ рд╕рдоाрди рд╣ै। рдЙрдирдХा рдЖрдзाрд░ $PQ$ рднी рд╕рдоाрди рд╣ै।
$\therefore A(\Delta BPQ) = A(\Delta CPQ)$ ... (III)
(I), (II) рдФрд░ (III) рд╕े:
$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$.

рдк्рд░рд╢्рди рек. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдк-рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рджो) : (рео рдЕंрдХ)
(рез) рдпрджि $\frac{1}{\sin^2\theta} - \frac{1}{\cos^2\theta} - \frac{1}{\tan^2\theta} - \frac{1}{\cot^2\theta} - \frac{1}{\sec^2\theta} - \frac{1}{\text{cosec}^2\theta} = -3$, рддो $\theta$ рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рд╕рдоीрдХрд░рдг рдХो рд╕рд░рд▓ рдХрд░рдиे рдкрд░:

$\text{cosec}^2\theta - \sec^2\theta - \cot^2\theta - \tan^2\theta - \cos^2\theta - \sin^2\theta = -3$

рдкрджों рдХो рдкुрдирд░्рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे рдкрд░:

$(\text{cosec}^2\theta - \cot^2\theta) - (\sec^2\theta + \tan^2\theta) - (\sin^2\theta + \cos^2\theta) = -3$

рдд्рд░िрдХोрдгрдоिрддीрдп рд╕рд░्рд╡рд╕рдоिрдХाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे: $\text{cosec}^2 - \cot^2 = 1$ рдФрд░ $\sin^2 + \cos^2 = 1$

$1 - (\sec^2\theta + \tan^2\theta) - 1 = -3$

$-(\sec^2\theta + \tan^2\theta) = -3$

$\sec^2\theta + \tan^2\theta = 3$

$\sec^2\theta$ рдХो $1 + \tan^2\theta$ рд╕े рдмрджрд▓рдиे рдкрд░:

$(1 + \tan^2\theta) + \tan^2\theta = 3$

$1 + 2\tan^2\theta = 3$

$2\tan^2\theta = 2 \implies \tan^2\theta = 1$

$\tan \theta = 1$

$\therefore \theta = 45^{\circ}$

(реи) рдХिрд╕ी рд▓ंрдмрд╡ृрдд्рддाрдХाрд░ рдмेрд▓рди рдХी рдд्рд░िрдЬ्рдпा резреи рд╕ेрдоी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें реиреж рд╕ेрдоी рдКँрдЪाрдИ рддрдХ рдкाрдиी рднрд░ा рд╣ै। рдПрдХ рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рдзाрддु рдХी рдЧेंрдж рдЙрд╕рдоें рдбुрдмाрдиे рдкрд░ рдкाрдиी рдХी рдКँрдЪाрдИ рем.ренрел рд╕ेрдоी рд╕े рдмрдв़рддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рдзाрддु рдХी рдЧेंрдж рдХी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рд╡िрд╕्рдеाрдкिрдд рдкाрдиी рдХा рдЖрдпрддрди (рдмрдв़ी рд╣ुрдИ рдКँрдЪाрдИ) рдбूрдмे рд╣ुрдП рдЧोрд▓े рдХे рдЖрдпрддрди рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдмेрд▓рди рдХी рдд्рд░िрдЬ्рдпा ($R$) = 12 рд╕ेрдоी
рдКँрдЪाрдИ рдоें рд╡ृрдж्рдзि ($h$) = 6.75 рд╕ेрдоी
рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП рдЧोрд▓े рдХी рдд्рд░िрдЬ्рдпा $r$ рд╣ै।

рдЧोрд▓े рдХा рдЖрдпрддрди = рдмेрд▓рди рдоें рдмрдв़े рд╣ुрдП рдкाрдиी рдХा рдЖрдпрддрди

$$\frac{4}{3} \pi r^3 = \pi R^2 h$$ $$\frac{4}{3} r^3 = (12)^2 \times 6.75$$ $$r^3 = \frac{144 \times 6.75 \times 3}{4}$$ $$r^3 = 36 \times 20.25$$ $$r^3 = 729$$ $$r = 9 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рей) 'O' рдХेंрдж्рд░ рддрдеा рей рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдХा рдПрдХ рд╡ृрдд्рдд рдмрдиाрдЗрдП। рд╡ृрдд्рдд рдХे рдмाрд╣рд░ рд╕्рдеिрдд рдмिंрджु P рд╕े рд╕्рдкрд░्рд╢ рд░ेрдЦाрдЦंрдб PA рддрдеा PB рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдмрдиाрдЗрдпे рдХि $\angle APB=70^{\circ}$।
рд╣рд▓:

рд░рдЪрдиा рдХे рдЪрд░рдг:

  1. O рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ рей рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рд╡ृрдд्рдд рдмрдиाрдЗрдпे।
  2. рд╣рдоें рд╕्рдкрд░्рд╢ рд░ेрдЦाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдХा рдХोрдг $70^{\circ}$ рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдг рдЗрд╕рдХा рд╕ंрдкूрд░рдХ рд╣ोрдЧा ($\angle AOB + \angle APB = 180^{\circ}$)।
  3. $\therefore \angle AOB = 180^{\circ} - 70^{\circ} = 110^{\circ}$।
  4. рдПрдХ рдд्рд░िрдЬ्рдпा OA рдЦींрдЪिрдпे। рджूрд╕рд░ी рдд्рд░िрдЬ्рдпा OB рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЦींрдЪिрдпे рдХि $\angle AOB = 110^{\circ}$ рд╣ो।
  5. рдмिंрджु A рдкрд░ OA рдХे рд▓ंрдмрд╡рдд рд░ेрдЦा рдЦींрдЪिрдпे рдФрд░ рдмिंрджु B рдкрд░ OB рдХे рд▓ंрдмрд╡рдд рд░ेрдЦा рдЦींрдЪिрдпे (рд╕्рдкрд░्рд╢рд░ेрдЦा рдк्рд░рдоेрдп)।
  6. рдпे рджोрдиों рд▓ंрдмрд╡рдд рд░ेрдЦाрдПँ рдЬिрд╕ рдмिंрджु рдкрд░ рдоिрд▓ेंрдЧी, рд╡рд╣ рдмिंрджु P рд╣ोрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди рел. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдк-рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рдПрдХ) : (рей рдЕंрдХ)
(рез) ABCD рдПрдХ рд╕рдорд▓ंрдм рдЪрддुрд░्рднुрдЬ рд╣ै। AB || CD. рд╕рдорд▓ंрдм ABCD рдХे рд╡िрдХрд░्рдг рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдмिंрджु P рдоें рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдиीрдЪे рджिрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :
рд╣рд▓:

(a) рджी рдЧрдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЖрдХृрддि рдмрдиाрдЗрдпे:
(рдПрдХ рд╕рдорд▓ंрдм рдЪрддुрд░्рднुрдЬ ABCD рдмрдиाрдЗрдпे рдЬिрд╕рдоें AB рдФрд░ CD рд╕рдоांрддрд░ рд╣ों рдФрд░ рд╡िрдХрд░्рдг AC рддрдеा BD рдмिंрджु P рдкрд░ рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрдж рдХрд░рддे рд╣ों।)

(b) рдЙрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдПрдХांрддрд░ рдХोрдгों рдХी рддрдеा рд╢ीрд░्рд╖ाрднिрдоुрдЦ рдХोрдгों рдХी рдЬोрдб़िрдпाँ рд▓िрдЦिрдП:
рдПрдХांрддрд░ рдХोрдг: $\angle CDB \cong \angle ABD$ (рдХ्рдпोंрдХि AB || CD)।
рд╢ीрд░्рд╖ाрднिрдоुрдЦ рдХोрдг: $\angle APB \cong \angle CPD$।

(c) рд╕рдорд░ूрдкрддा рдХी рдХрд╕ौрдЯीрд╕рд╣ рд╕рдорд░ूрдк рдд्рд░िрднुрдЬों рдХे рдиाрдо рд▓िрдЦिрдП:
$\Delta APB \sim \Delta CPD$ (рд╕рдорд░ूрдкрддा рдХी рдХो-рдХो рдХрд╕ौрдЯी, рдХ्рдпोंрдХि рдПрдХांрддрд░ рдХोрдг рдФрд░ рд╢ीрд░्рд╖ाрднिрдоुрдЦ рдХोрдг рд╕рд░्рд╡ांрдЧрд╕рдо рд╣ैं)।

(реи) 'O' рдХेंрдж्рд░ рд╡ाрд▓े рд╡ृрдд्рдд рдХी рд░ेрдЦ AB рдЬीрд╡ा рд╣ै। AOC рд╡ृрдд्рдд рдХा рд╡्рдпाрд╕ рд╣ै। AT рд╡ृрдд्рдд рдХे рдмिрди्рджु A рдкрд░ рдмрдиी рд╕्рдкрд░्рд╢рд░ेрдЦा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдиीрдЪे рджिрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :
рд╣рд▓:

(a) рджी рдЧрдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЖрдХृрддि рдмрдиाрдЗрдпे:
(рд╡ृрдд्рдд рдмрдиाрдЗрдпे, рдХेंрдж्рд░ O, рд╡्рдпाрд╕ AC, рдЬीрд╡ा AB рдФрд░ A рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕्рдкрд░्рд╢рд░ेрдЦा AT рджрд░्рд╢ाрдЗрдпे।)

(b) $\angle CAT$ рддрдеा $\angle ABC$ рдХी рдоाрдк рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдоेрдп рдХा рдХрдерди рд▓िрдЦिрдП:
$\angle CAT = 90^{\circ}$ (рд╕्рдкрд░्рд╢рд░ेрдЦा рдк्рд░рдоेрдп: рд╕्рдкрд░्рд╢рд░ेрдЦा рд╕्рдкрд░्рд╢рдмिंрджु рд╕े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдкрд░ рд▓ंрдм рд╣ोрддी рд╣ै)।
$\angle ABC = 90^{\circ}$ (рдЕрд░्рдзрд╡ृрдд्рдд рдоें рдмрдиा рдЕंрддрд░्рд▓िрдЦिрдд рдХोрдг рд╕рдордХोрдг рд╣ोрддा рд╣ै)।

(c) рдХ्рдпा $\angle CAT$ рддрдеा $\angle ABC$ рдПрдХрд░ूрдк рд╣ैं ? рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХीрдЬिрдпे:
[cite_start]рд╣ाँ, рд╡े рдПрдХрд░ूрдк рд╣ैं [cite: 809]।
рдкुрд╖्рдЯि: рдЬैрд╕ा рдХि рдКрдкрд░ рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рджोрдиों рдХोрдгों рдХा рдоाрдк $90^{\circ}$ рд╣ै।

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com

10th Geometry Board Question Paper March 2024 with Solutions (Marathi Medium) - Maharashtra Board

рдк्рд░рд╢्рди рез. (A) рдкुрдвीрд▓ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рдиाрд╕ाрдаी рдЪाрд░ рдкрд░्рдпाрдпी рдЙрдд्рддрд░े рджिрд▓ी рдЖрд╣ेрдд. рдд्рдпाрдкैрдХी рдЕрдЪूрдХ рдкрд░्рдпाрдп рдиिрд╡рдбूрди рдд्рдпाрдЪे рд╡рд░्рдгाрдХ्рд╖рд░ рд▓िрд╣ा : (рек рдЧुрдг)
(рез) рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрдд्рдпा рддाрд░рдЦेрддीрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा рд╣े рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕рдЪे рдд्рд░िрдХूрдЯ рдЖрд╣े ?
  • (A) 15/8/17
  • (B) 16/8/16
  • (C) 3/5/17
  • (D) 4/9/15
рдЙрдХрд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (A)

рдХाрд░рдг: рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕рдЪ्рдпा рдд्рд░िрдХुрдЯाрдордз्рдпे $(a, b, c)$ рдЬिрдеे $c$ рд╣ी рд╕рд░्рд╡ाрдд рдоोрдаी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЕрд╕рддे, рддिрдеे $a^2 + b^2 = c^2$ рдЕрд╕ाрд╡े рд▓ाрдЧрддे.
рдпेрдеे 15, 8, 17 рд╕ाрдаी:
$$8^2 + 15^2 = 64 + 225 = 289$$ $$17^2 = 289$$ рджोрди्рд╣ी рдмाрдЬू рд╕рдоाрди рдЖрд╣ेрдд (LHS = RHS), рдо्рд╣рдгूрди рд╣े рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕рдЪे рдд्рд░िрдХूрдЯ рдЖрд╣े.

(реи) $\sin \theta \times \text{cosec } \theta =$ рдХिрддी ?
  • (A) 1
  • (B) 0
  • (C) $\frac{1}{2}$
  • (D) $\sqrt{2}$
рдЙрдХрд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (A)

рдХाрд░рдг: рдЖрдкрд▓्рдпाрд▓ा рдоाрд╣िрдд рдЖрд╣े рдХी $\text{cosec } \theta = \frac{1}{\sin \theta}$.
рдо्рд╣рдгूрди, $\sin \theta \times \frac{1}{\sin \theta} = 1$.

(рей) X-рдЕрдХ्рд╖ाрдЪा рдЪрдв _____ рдЕрд╕рддो.
  • (A) 1
  • (B) -1
  • (C) 0
  • (D) рдард░рд╡рддा рдпेрдд рдиाрд╣ी
рдЙрдХрд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (C)

рдХाрд░рдг: X-рдЕрдХ्рд╖ рд╣ी рдПрдХ рдЖрдбрд╡ी (рд╕рдоांрддрд░) рд░ेрд╖ा рдЖрд╣े. рдХोрдгрдд्рдпाрд╣ी рдЖрдбрд╡्рдпा рд░ेрд╖ेрдЪा рдЪрдв 0 рдЕрд╕рддो.

(рек) рей рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдЕрд╕рд▓ेрд▓्рдпा рд╡рд░्рддुрд│ाрддीрд▓ рд╕рд░्рд╡ांрдд рдоोрда्рдпा рдЬीрд╡ेрдЪी рд▓ांрдмी рдХिрддी ?
  • (A) 1.5 рд╕ेрдоी
  • (B) 3 рд╕ेрдоी
  • (C) 6 рд╕ेрдоी
  • (D) 9 рд╕ेрдоी
рдЙрдХрд▓:

рдЙрдд्рддрд░: (C)

рдХाрд░рдг: рд╡рд░्рддुрд│ाрдЪी рд╕рд░्рд╡ाрдд рдоोрдаी рдЬीрд╡ा рдо्рд╣рдгрдЬे рд╡्рдпाрд╕ рд╣ोрдп.
рд╡्рдпाрд╕ $= 2 \times \text{рдд्рд░िрдЬ्рдпा} = 2 \times 3 = 6 \text{ рд╕ेрдоी}$.

рдк्рд░рд╢्рди рез. (B) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा : (рек рдЧुрдг)
(рез) рдЬрд░ $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ рдЖрдгि $AB : PQ = 2 : 3$, рддрд░ $\frac{A(\Delta ABC)}{A(\Delta PQR)}$ рдЪी рдХिंрдордд рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рд╕рдорд░ूрдк рдд्рд░िрдХोрдгांрдЪ्рдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ांрдЪ्рдпा рдк्рд░рдоेрдпाрдиुрд╕ाрд░:

$$\frac{A(\Delta ABC)}{A(\Delta PQR)} = \frac{AB^2}{PQ^2} = \left(\frac{2}{3}\right)^2 = \frac{4}{9}$$
(реи) рдмाрд╣्рдпрд╕्рдкрд░्рд╢ी рдЕрд╕рд▓ेрд▓्рдпा рджोрди рд╡рд░्рддुрд│ांрдЪ्рдпा рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдЕрдиुрдХ्рд░рдоे рел рд╕ेрдоी рд╡ рей рд╕ेрдоी рдЕрд╕рддीрд▓ рддрд░ рдд्рдпांрдЪ्рдпा рдХेंрдж्рд░ाрддीрд▓ рдЕंрддрд░ рдХिрддी рдЕрд╕ेрд▓ ?
рдЙрдХрд▓:

рдЬेрд╡्рд╣ा рджोрди рд╡рд░्рддुрд│े рдмाрд╣्рдпрд╕्рдкрд░्рд╢ी рдЕрд╕рддाрдд, рддेрд╡्рд╣ा рдд्рдпांрдЪ्рдпा рдХेंрдж्рд░ांрдордзीрд▓ рдЕंрддрд░ рд╣े рдд्рдпांрдЪ्рдпा рдд्рд░िрдЬ्рдпांрдЪ्рдпा рдмेрд░рдЬेрдПрд╡рдвे рдЕрд╕рддे.

$$d = r_1 + r_2 = 5 + 3 = 8 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рей) рдПрдХा рдЪौрд░рд╕ाрдЪा рдХрд░्рдг $10\sqrt{2}$ рд╕ेрдоी рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░ рдд्рдпाрдЪ्рдпा рдмाрдЬूрдЪी рд▓ांрдмी рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рд╕ूрдд्рд░: $\text{рдХрд░्рдг} = \text{рдмाрдЬू} \times \sqrt{2}$

$$10\sqrt{2} = \text{рдмाрдЬू} \times \sqrt{2}$$ $$\therefore \text{рдмाрдЬू} = 10 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рек) рд░ेрд╖ेрдиे X-рдЕрдХ्рд╖ाрдЪ्рдпा рдзрди рджिрд╢ेрд╢ी рдХेрд▓ेрд▓ा рдХोрди $45^{\circ}$ рдЖрд╣े, рддрд░ рдд्рдпा рд░ेрд╖ेрдЪा рдЪрдв рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рдЪрдв (Slope) $m = \tan \theta$
рдпेрдеे, $\theta = 45^{\circ}$

$$m = \tan 45^{\circ} = 1$$

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

рдк्рд░рд╢्рди реи. (A) рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрдд्рдпाрд╣ी рджोрди рдХृрддी рд▓िрд╣ूрди рдкूрд░्рдг рдХрд░ा : (рек рдЧुрдг)
(рез) рд╡рд░ीрд▓ рдЖрдХृрддीрдордз्рдпे, $\angle ABC$ рд╣ा рдХंрд╕ ABC рдордзीрд▓ рдЖंрддрд░рд▓िрдЦिрдд рдХोрди рдЖрд╣े. рдЬрд░ $\angle ABC = 60^{\circ}$ рддрд░ $m\angle AOC$ рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

$\angle ABC = \frac{1}{2} m(\text{рдХंрд╕ } AXC)$ ... (рдЖंрддрд░рд▓िрдЦिрдд рдХोрдиाрдЪे рдк्рд░рдоेрдп)

$60^{\circ} = \frac{1}{2} m(\text{рдХंрд╕ } AXC)$

120° $= m(\text{рдХंрд╕ } AXC)$

рдкрд░ंрддु $m\angle AOC = \text{m(рдХंрд╕ AXC)}$ ... (рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдиाрдЪा рдЧुрдгрдзрд░्рдо)

$\therefore m\angle AOC = $ 120°

(реи) $\sin^2\theta + \cos^2\theta$ рдЪी рдХिंрдордд рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

$\Delta ABC$ рдордз्рдпे, $\angle ABC = 90^{\circ}, \angle C = \theta$.

$AB^2 + BC^2 = $ AC² ... (рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕рдЪे рдк्рд░рдоेрдп)

рджोрди्рд╣ी рдмाрдЬूंрдиा $AC^2$ рдиे рднाрдЧूрди:

$\frac{AB^2}{AC^2} + \frac{BC^2}{AC^2} = \frac{AC^2}{AC^2}$

$(\frac{AB}{AC})^2 + (\frac{BC}{AC})^2 = 1$

рдкрд░ंрддु $\frac{AB}{AC} = $ sin ╬╕ рдЖрдгि $\frac{BC}{AC} = $ cos ╬╕

$\therefore \sin^2\theta + \cos^2\theta = $ 1

(рей) рд╡рд░ीрд▓ рдЖрдХृрддीрдордз्рдпे, рдЪौрд░рд╕ ABCD рдЪ्рдпा рдмाрдЬू рд╡рд░्рддुрд│ाрд▓ा рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддाрдд. рдЬрд░ $AB = 14$ рд╕ेрдоी, рддрд░ рдЫाрдпांрдХिрдд рднाрдЧाрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рдЪौрд░рд╕ाрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ = рдмाрдЬू² (рд╕ूрдд्рд░)

$= 14^2 = $ 196 $\text{рд╕ेрдоी}^2$

рд╡рд░्рддुрд│ाрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ = ╧Аr² (рд╕ूрдд्рд░)

рдпेрдеे рдмाрдЬू = 14, рдо्рд╣рдгूрди рдд्рд░िрдЬ्рдпा $r = 7$.

$= \frac{22}{7} \times 7 \times 7 = 154 \text{ рд╕ेрдоी}^2$

рдЫाрдпांрдХिрдд рднाрдЧाрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ = рдЪौрд░рд╕ाрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ - рд╡рд░्рддुрд│ाрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│

$= 196 - 154 = $ 42 $\text{рд╕ेрдоी}^2$

рдк्рд░рд╢्рди реи. (B) рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрддेрд╣ी рдЪाрд░ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा : (рео рдЧुрдг)
(рез) рд╡рд░्рддुрд│рдкाрдХрд│ीрдЪी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рей.рел рд╕ेрдоी рдЕрд╕ूрди рддिрдЪ्рдпा рд╡рд░्рддुрд│рдХंрд╕ाрдЪी рд▓ांрдмी реи.реи рд╕ेрдоी рдЖрд╣े, рддрд░ рд╡рд░्рддुрд│рдкाрдХрд│ीрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рджिрд▓ेрд▓ी рдоाрд╣िрддी: $r = 3.5 \text{ рд╕ेрдоी}, l = 2.2 \text{ рд╕ेрдоी}$.
рд╡рд░्рддुрд│рдкाрдХрд│ीрдЪे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│ $A = \frac{l \times r}{2}$

$$A = \frac{2.2 \times 3.5}{2}$$ $$A = 1.1 \times 3.5$$ $$A = 3.85 \text{ рд╕ेрдоी}^2$$
(реи) рдПрдХा рдХाрдЯрдХोрди рдд्рд░िрдХोрдгाрдордз्рдпे рдХाрдЯрдХोрди рдХрд░рдгाрд▒्рдпा рдмाрдЬू реп рд╕ेрдоी рд╡ резреи рд╕ेрдоी рдЖрд╣ेрдд, рддрд░ рдд्рдпा рдд्рд░िрдХोрдгाрдЪ्рдпा рдХрд░्рдгाрдЪी рд▓ांрдмी рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рд╕рдордЬा рдмाрдЬू $a=9, b=12$ рдЖрд╣ेрдд. рдкाрдпрдеाрдЧोрд░рд╕рдЪ्рдпा рдк्рд░рдоेрдпाрдиुрд╕ाрд░:

$$\text{рдХрд░्рдг}^2 = 9^2 + 12^2$$ $$\text{рдХрд░्рдг}^2 = 81 + 144 = 225$$ $$\text{рдХрд░्рдг} = \sqrt{225} = 15 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рей) рд╡рд░ीрд▓ рдЖрдХृрддीрдордз्рдпे, $m(\text{рдХंрд╕ } NS) = 125^{\circ}, m(\text{рдХंрд╕ } EF) = 37^{\circ}$. рддрд░ $\angle NMS$ рдЪे рдоाрдк рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рдЬेрд╡्рд╣ा рджोрди рдЬीрд╡ांрдиा рд╕ाрдоाрд╡рдгाрд░ी рд░ेрд╖ рд╡рд░्рддुрд│ाрдЪ्рдпा рдмाрд╣्рдпрднाрдЧाрдд рдЫेрджрддाрдд, рддेрд╡्рд╣ा рддрдпाрд░ рд╣ोрдгाрд░ा рдХोрди рд╣ा рдд्рдпाрдиे рдЖंрддрд░рдЦंрдбिрдд рдХेрд▓ेрд▓्рдпा рдХंрд╕ांрдЪ्рдпा рдоाрдкांрдЪ्рдпा рдлрд░рдХाрдЪ्рдпा рдиिрдо्рдоे рдЕрд╕рддो.

$$\angle NMS = \frac{1}{2} [m(\text{рдХंрд╕ } NS) - m(\text{рдХंрд╕ } EF)]$$ $$\angle NMS = \frac{1}{2} [125^{\circ} - 37^{\circ}]$$ $$\angle NMS = \frac{1}{2} [88^{\circ}]$$ $$\angle NMS = 44^{\circ}$$
(рек) $A(2,3)$ рдЖрдгि $B(4,7)$ рдпा рдмिंрджूрддूрди рдЬाрдгाрд▒्рдпा рд░ेрд╖ेрдЪा рдЪрдв рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рд╕рдордЬा $A(x_1, y_1) = (2,3)$ рдЖрдгि $B(x_2, y_2) = (4,7)$.

$$\text{рдЪрдв } m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$$ $$m = \frac{7 - 3}{4 - 2} = \frac{4}{2} = 2$$
(рел) рдПрдХा рдЧोрд▓ाрдЪी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рен рд╕ेрдоी рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░ рдд्рдпाрдЪे рд╡рдХ्рд░рдкृрд╖्рдардлрд│ рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рдЧोрд▓ाрдЪे рд╡рдХ्рд░рдкृрд╖्рдардлрд│ $= 4\pi r^2$

$$= 4 \times \frac{22}{7} \times 7 \times 7$$ $$= 4 \times 22 \times 7$$ $$= 88 \times 7 = 616 \text{ рд╕ेрдоी}^2$$
рдк्рд░рд╢्рди рей. (A) рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрддीрд╣ी рдПрдХ рдХृрддी рд▓िрд╣ूрди рдкूрд░्рдг рдХрд░ा : (рей рдЧुрдг)
(рез) $\Delta ABC$ рдордз्рдпे, рдХिрд░рдг BD рд╣ा $\angle ABC$ рдЪा рджुрднाрдЬрдХ рдЖрд╣े, DE || BC. рддрд░ $\frac{AB}{BC} = \frac{AE}{EB}$ рд╣े рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдг्рдпाрд╕ाрдаी рдХृрддी рдкूрд░्рдг рдХрд░ा.
рдЙрдХрд▓:

рд╕िрдж्рдзрддा:

$\Delta ABC$ рдордз्рдпे, рдХिрд░рдг BD рд╣ा $\angle B$ рдЪा рджुрднाрдЬрдХ рдЖрд╣े.

$\therefore \frac{\text{AB}}{BC} = \frac{AD}{DC}$ ... (I) (рдХोрди рджुрднाрдЬрдХाрдЪे рдк्рд░рдоेрдп)

$\Delta ABC$ рдордз्рдпे, DE || BC

$\therefore \frac{\text{AE}}{EB} = \frac{AD}{DC}$ ... (II) (рдк्рд░рдоाрдгाрдЪे рдоूрд▓рднूрдд рдк्рд░рдоेрдп)

(I) рд╡ (II) рд╡рд░ूрди,

$\frac{AB}{\text{BC}} = \frac{\text{AE}}{EB}$

(рд░िрдХाрдо्рдпा рдЬाрдЧा: AB, AE, BC, AE)

(реи) рд╡рд░्рддुрд│ाрдЪ्рдпा рдЬीрд╡ा рдЕंрддрд░्рднाрдЧाрдд рдЫेрджрддाрдд рдпा рдк्рд░рдоेрдпाрдЪी рд╕िрдж्рдзрддा: $AE \times EB = CE \times ED$.
рдЙрдХрд▓:

$\Delta CAE$ рдЖрдгि $\Delta BDE$ рдордз्рдпे,

$\angle AEC \cong \angle DEB$ ... (рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХोрди)

$\angle CAE \cong $ ∠BDE ... (рдПрдХाрдЪ рд╡рд░्рддुрд│рдХंрд╕ाрддीрд▓ рдЖंрддрд░рд▓िрдЦिрдд рдХोрди)

$\therefore \Delta CAE \sim \Delta BDE$ ... (рд╕рдорд░ूрдкрддेрдЪी рдХो-рдХो рдХрд╕ोрдЯी)

$\therefore \frac{AE}{DE} = \frac{CE}{\text{EB}}$ ... (рд╕рдорд░ूрдк рдд्рд░िрдХोрдгांрдЪ्рдпा рд╕ंрдЧрдд рдмाрдЬू)

$\therefore AE \times EB = CE \times ED$

рдк्рд░рд╢्рди рей. (B) рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрддेрд╣ी рджोрди рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा : (рем рдЧुрдг)
(рез) рдЦाрд▓ीрд▓ рдмिंрджू рдПрдХрд░ेрд╖ीрдп рдЖрд╣ेрдд рдХिंрд╡ा рдиाрд╣ीрдд, рд╣े рдард░рд╡ा. $A(1,-3), B(2,-5), C(-4,7)$.
рдЙрдХрд▓:

рдмिंрджू рдПрдХрд░ेрд╖ीрдп рдЕрд╕рдг्рдпाрд╕ाрдаी, рд░ेрд╖ा AB рдЪा рдЪрдв = рд░ेрд╖ा BC рдЪा рдЪрдв рдЕрд╕рдгे рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЖрд╣े.

рд░ेрд╖ा AB рдЪा рдЪрдв = $\frac{-5 - (-3)}{2 - 1} = \frac{-2}{1} = -2$

рд░ेрд╖ा BC рдЪा рдЪрдв = $\frac{7 - (-5)}{-4 - 2} = \frac{12}{-6} = -2$

рдпेрдеे рд░ेрд╖ा AB рдЪा рдЪрдв = рд░ेрд╖ा BC рдЪा рдЪрдв рдЖрд╣े рдЖрдгि рдмिंрджू B рд╣ा рд╕ाрдоाрдИрдХ рдЖрд╣े, рдо्рд╣рдгूрди рдмिंрджू A, B рдЖрдгि C рд╣े рдПрдХрд░ेрд╖ीрдп рдЖрд╣ेрдд.

(реи) $\Delta ABC \sim \Delta LMN$. $\Delta ABC$ рдордз्рдпे, $AB=5.5, BC=6, CA=4.5$. $\Delta ABC$ рд╡ $\Delta LMN$ рдЕрд╕े рдХाрдвा рдХी $\frac{BC}{MN} = \frac{5}{4}$.
рдЙрдХрд▓:

рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:
$\Delta ABC \sim \Delta LMN$, рдо्рд╣рдгूрди рдд्рдпांрдЪ्рдпा рд╕ंрдЧрдд рдмाрдЬू рдк्рд░рдоाрдгाрдд рдЕрд╕рддीрд▓.
$\frac{AB}{LM} = \frac{BC}{MN} = \frac{AC}{LN} = \frac{5}{4}$

$\Delta LMN$ рдЪ्рдпा рдмाрдЬूंрдЪी рдЧрдгрдиा:

  • $LM = AB \times \frac{4}{5} = 5.5 \times 0.8 = 4.4 \text{ рд╕ेрдоी}$
  • $MN = BC \times \frac{4}{5} = 6 \times 0.8 = 4.8 \text{ рд╕ेрдоी}$
  • $LN = AC \times \frac{4}{5} = 4.5 \times 0.8 = 3.6 \text{ рд╕ेрдоी}$

рд░рдЪрдиा:
рез. рел.рел рд╕ेрдоी, рем рд╕ेрдоी рдЖрдгि рек.рел рд╕ेрдоी рдмाрдЬू рдШेрдКрди $\Delta ABC$ рдХाрдвा.
реи. рек.рек рд╕ेрдоी, рек.рео рд╕ेрдоी рдЖрдгि рей.рем рд╕ेрдоी рдмाрдЬू рдШेрдКрди $\Delta LMN$ рдХाрдвा.

(рей) $\Delta PQR$ рдордз्рдпे, рд░ेрдЦ PM рдордз्рдпрдЧा рдЖрд╣े. $PM=9$ рдЖрдгि $PQ^2 + PR^2 = 290$, рддрд░ QR рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рдЕрдкोрд▓ोрдиिрдпрд╕рдЪ्рдпा рдк्рд░рдоेрдпाрдиुрд╕ाрд░:

$$PQ^2 + PR^2 = 2(PM^2 + QM^2)$$ $$290 = 2(9^2 + QM^2)$$ $$145 = 81 + QM^2$$ $$QM^2 = 145 - 81 = 64$$ $$QM = 8$$

PM рд╣ी рдордз्рдпрдЧा рдЕрд╕рд▓्рдпाрдоुрд│े M рд╣ा QR рдЪा рдордз्рдпрдмिंрджू рдЖрд╣े.
$\therefore QR = 2 \times QM = 2 \times 8 = 16$.

(рек) рд╕िрдж्рдз рдХрд░ा: "рдд्рд░िрдХोрдгाрдЪ्рдпा рдПрдХा рдмाрдЬूрд▓ा рд╕рдоांрддрд░ рдЕрд╕рдгाрд░ी рд░ेрд╖ा рдд्рдпाрдЪ्рдпा рдЙрд░рд▓ेрд▓्рдпा рдмाрдЬूंрдиा рднिрди्рди рдмिंрджूрдд рдЫेрджрдд рдЕрд╕ेрд▓, рддрд░ рддी рд░ेрд╖ा рдд्рдпा рдмाрдЬूंрдиा рдПрдХाрдЪ рдк्рд░рдоाрдгाрдд рд╡िрднाрдЧрддे."
рдЙрдХрд▓:

рдкрдХ्рд╖: $\Delta ABC$ рдордз्рдпे, рд░ेрд╖ा $l || \text{ рдмाрдЬू } BC$ рдЖрдгि рддी рд░ेрд╖ा $AB$ рд▓ा $P$ рдордз्рдпे рд╡ $AC$ рд▓ा $Q$ рдордз्рдпे рдЫेрджрддे.
рд╕ाрдз्рдп: $\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$
рд░рдЪрдиा: рд░ेрдЦ $PC$ рд╡ рд░ेрдЦ $BQ$ рдХाрдвा.
рд╕िрдж्рдзрддा:
$\Delta APQ$ рд╡ $\Delta BPQ$ рд╣े рд╕рдоाрди рдЙंрдЪीрдЪे рдд्рд░िрдХोрдг рдЖрд╣ेрдд.
$\therefore \frac{A(\Delta APQ)}{A(\Delta BPQ)} = \frac{AP}{PB}$ ... (I) (рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд│े рдкाрдпांрдЪ्рдпा рдк्рд░рдоाрдгाрдд)
рдд्рдпाрдЪрдк्рд░рдоाрдгे, $\frac{A(\Delta APQ)}{A(\Delta CPQ)} = \frac{AQ}{QC}$ ... (II)
$\Delta BPQ$ рд╡ $\Delta CPQ$ рд╣े рджोрди рд╕рдоांрддрд░ рд░ेрд╖ा $PQ$ рдЖрдгि $BC$ рдордз्рдпे рдмрдж्рдз рдЖрд╣ेрдд, рдо्рд╣рдгूрди рдд्рдпांрдЪी рдЙंрдЪी рд╕рдоाрди рдЖрд╣े. рддрд╕ेрдЪ рдд्рдпांрдЪा рдкाрдпा $PQ$ рд╕ाрдоाрдИрдХ рдЖрд╣े.
$\therefore A(\Delta BPQ) = A(\Delta CPQ)$ ... (III)
(I), (II) рдЖрдгि (III) рд╡рд░ूрди:
$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$.

рдк्рд░рд╢्рди рек. рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрддेрд╣ी рджोрди рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा : (рео рдЧुрдг)
(рез) рдЬрд░ $\frac{1}{\sin^2\theta} - \frac{1}{\cos^2\theta} - \frac{1}{\tan^2\theta} - \frac{1}{\cot^2\theta} - \frac{1}{\sec^2\theta} - \frac{1}{\text{cosec}^2\theta} = -3$, рддрд░ $\theta$ рдЪी рдХिंрдордд рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╕ोрдкे рд░ूрдк рджेрдКрди:

$\text{cosec}^2\theta - \sec^2\theta - \cot^2\theta - \tan^2\theta - \cos^2\theta - \sin^2\theta = -3$

рдкрджांрдЪी рдкुрдирд░्рд░рдЪрдиा рдХрд░ूрди:

$(\text{cosec}^2\theta - \cot^2\theta) - (\sec^2\theta + \tan^2\theta) - (\sin^2\theta + \cos^2\theta) = -3$

рдиिрдд्рдпрд╕рдоाрдирддा рд╡ाрдкрд░ूрди: $\text{cosec}^2 - \cot^2 = 1$ рдЖрдгि $\sin^2 + \cos^2 = 1$

$1 - (\sec^2\theta + \tan^2\theta) - 1 = -3$

$-(\sec^2\theta + \tan^2\theta) = -3$

$\sec^2\theta + \tan^2\theta = 3$

$\sec^2\theta$ рдРрд╡рдЬी $1 + \tan^2\theta$ рдаेрд╡ूрди:

$(1 + \tan^2\theta) + \tan^2\theta = 3$

$1 + 2\tan^2\theta = 3$

$2\tan^2\theta = 2 \implies \tan^2\theta = 1$

$\tan \theta = 1$

$\therefore \theta = 45^{\circ}$

(реи) резреи рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдЕрд╕рд▓ेрд▓्рдпा рд╡ृрдд्рддрдЪिрддी рдЖрдХाрд░ाрдЪ्рдпा рднांрдб्рдпाрдд реиреж рд╕ेрдоी рдЙंрдЪीрдкрд░्рдпंрдд рдкाрдгी рднрд░рд▓ेрд▓े рдЖрд╣े. рдд्рдпा рднांрдб्рдпाрдд рдПрдХ рдзाрддूрдЪा рдЧोрд│ा рдЯाрдХрд▓्рдпाрд╕ рдкाрдг्рдпाрдЪी рдЙंрдЪी рем.ренрел рд╕ेрдоीрдиे рд╡ाрдврддे, рддрд░ рдд्рдпा рдзाрддूрдЪ्рдпा рдЧोрд│्рдпाрдЪी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдХाрдвा.
рдЙрдХрд▓:

рдкाрдг्рдпाрдЪी рд╡ाрдврд▓ेрд▓ी рдкाрддрд│ी рдо्рд╣рдгрдЬेрдЪ рд╡िрд╕्рдеाрдкिрдд рдкाрдг्рдпाрдЪे рдШрдирдлрд│ рд╣े рдмुрдбाрд▓ेрд▓्рдпा рдЧोрд│्рдпाрдЪ्рдпा рдШрдирдлрд│ाрдПрд╡рдвे рдЕрд╕рддे.

рд╡ृрдд्рддрдЪिрддीрдЪी рдд्рд░िрдЬ्рдпा ($R$) = 12 рд╕ेрдоी
рдкाрдг्рдпाрдЪ्рдпा рдЙंрдЪीрддीрд▓ рд╡ाрдв ($h$) = 6.75 рд╕ेрдоी
рд╕рдордЬा рдЧोрд│्рдпाрдЪी рдд्рд░िрдЬ्рдпा $r$ рдЖрд╣े.

рдЧोрд│्рдпाрдЪे рдШрдирдлрд│ = рд╡ृрдд्рддрдЪिрддीрддीрд▓ рд╡ाрдврд▓ेрд▓्рдпा рдкाрдг्рдпाрдЪे рдШрдирдлрд│

$$\frac{4}{3} \pi r^3 = \pi R^2 h$$ $$\frac{4}{3} r^3 = (12)^2 \times 6.75$$ $$r^3 = \frac{144 \times 6.75 \times 3}{4}$$ $$r^3 = 36 \times 20.25$$ $$r^3 = 729$$ $$r = 9 \text{ рд╕ेрдоी}$$
(рей) рдмिंрджू O рдХेंрдж्рд░ рдШेрдКрди рей рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпेрдЪे рд╡рд░्рддुрд│ рдХाрдвा. рдпा рд╡рд░्рддुрд│ाрд╕ P рдпा рдмाрд╣्рдпрдмिंрджूрддूрди рд░ेрдЦ PA рд╡ рд░ेрдЦ PB рд╣े рд╕्рдкрд░्рд╢िрдХाрдЦंрдб рдЕрд╕े рдХाрдвा рдХी $\angle APB=70^{\circ}$.
рдЙрдХрд▓:

рд░рдЪрдиेрдЪ्рдпा рдкाрдпрд▒्рдпा:

  1. O рдХेंрдж्рд░ рд╡ рей рд╕ेрдоी рдд्рд░िрдЬ्рдпा рдЕрд╕рд▓ेрд▓े рд╡рд░्рддुрд│ рдХाрдвा.
  2. рд╕्рдкрд░्рд╢िрдХांрдордзीрд▓ рдХोрди $70^{\circ}$ рд╣рд╡ा рдЖрд╣े. рдд्рдпाрдоुрд│े, рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрди рд╣ा рдпा рдХोрдиाрдЪा рдкूрд░рдХ рдХोрди рдЕрд╕ेрд▓ ($\angle AOB + \angle APB = 180^{\circ}$).
  3. $\therefore \angle AOB = 180^{\circ} - 70^{\circ} = 110^{\circ}$.
  4. рдХोрдгрддीрд╣ी рдПрдХ рдд्рд░िрдЬ्рдпा OA рдХाрдвा. $\angle AOB = 110^{\circ}$ рд╣ोрдИрд▓ рдЕрд╢ी рджुрд╕рд░ी рдд्рд░िрдЬ्рдпा OB рдХाрдвा.
  5. рдмिंрджू A рдЬрд╡рд│ OA рд▓ा рд▓ंрдм рд░ेрд╖ा рдХाрдвा рдЖрдгि рдмिंрджू B рдЬрд╡рд│ OB рд▓ा рд▓ंрдм рд░ेрд╖ा рдХाрдвा (рд╕्рдкрд░्рд╢िрдХा рдк्рд░рдоेрдп).
  6. рдпा рджोрди рд▓ंрдм рд░ेрд╖ा рдЬेрдеे рдЫेрджрддीрд▓ рддो рдмिंрджू P рдЕрд╕ेрд▓.
рдк्рд░рд╢्рди рел. рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрддाрд╣ी рдПрдХ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा : (рей рдЧुрдг)
(рез) рд╕рдорд▓ंрдм рдЪौрдХोрди ABCD рдордз्рдпे рдмाрдЬू AB || рдмाрдЬू CD. рдЪौрдХोрдиाрдЪे рдХрд░्рдг рд╣े рдПрдХрдоेрдХांрдиा рдмिंрджू P рдордз्рдпे рдЫेрджрддाрдд. рдд्рдпाрд╡рд░ूрди рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा :
рдЙрдХрд▓:

(a) рджिрд▓ेрд▓्рдпा рдоाрд╣िрддीрд╡рд░ूрди рдЖрдХृрддी рдХाрдвा:
(рд╕рдорд▓ंрдм рдЪौрдХोрди ABCD рдХाрдвा рдЬ्рдпाрдд AB рдЖрдгि CD рд╕рдоांрддрд░ рдЖрд╣ेрдд рдЖрдгि рдХрд░्рдг AC рд╡ BD рдмिंрджू P рдордз्рдпे рдЫेрджрддाрдд.)

(b) рд╡्рдпुрдд्рдХ्рд░рдо рдХोрди рд╡ рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХोрдиांрдЪी рдк्рд░рдд्рдпेрдХी рдПрдХ рдЬोрдбी рд▓िрд╣ा:
рд╡्рдпुрдд्рдХ्рд░рдо рдХोрди: $\angle CDB \cong \angle ABD$ (рдХाрд░рдг AB || CD).
рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХोрди: $\angle APB \cong \angle CPD$ (рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХोрди).

(c) рд╕рдорд░ूрдк рдд्рд░िрдХोрдгांрдЪी рдиाрд╡े рд╕рдорд░ूрдкрддेрдЪ्рдпा рдХрд╕ोрдЯीрд╕рд╣ рд▓िрд╣ा:
$\Delta APB \sim \Delta CPD$ (рд╕рдорд░ूрдкрддेрдЪी рдХो-рдХो рдХрд╕ोрдЯी, рдХाрд░рдг рд╡्рдпुрдд्рдХ्рд░рдо рдХोрди рдЖрдгि рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХोрди рдПрдХрд░ूрдк рдЖрд╣ेрдд).

(реи) O рдХेंрдж्рд░ рдЕрд╕рд▓ेрд▓्рдпा рд╡рд░्рддुрд│ाрдЪी AB рдЬीрд╡ा рдЖрд╣े. AOC рд╡рд░्рддुрд│ाрдЪा рд╡्рдпाрд╕ рдЖрд╣े. рд╕्рдкрд░्рд╢िрдХा AT рд╡рд░्рддुрд│ाрд▓ा рдмिंрджू A рдордз्рдпे рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддे. рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा:
рдЙрдХрд▓:

(a) рджिрд▓ेрд▓्рдпा рдоाрд╣िрддीрд╡рд░ूрди рдЖрдХृрддी рдХाрдвा:
(рд╡рд░्рддुрд│ рдХाрдвा, рдХेंрдж्рд░ O рджाрдЦрд╡ा, рд╡्рдпाрд╕ AC, рдЬीрд╡ा AB рдЖрдгि A рдмिंрджूрддूрди рдЬाрдгाрд░ी рд╕्рдкрд░्рд╢िрдХा AT рдХाрдвा.)

(b) $\angle CAT$ рд╡ $\angle ABC$ рдЪी рдоाрдкे рдХाрдвा рд╡ рдд्рдпाрдЪे рдХाрд░рдг рд▓िрд╣ा:
$\angle CAT = 90^{\circ}$ (рд╕्рдкрд░्рд╢िрдХा рдк्рд░рдоेрдп: рд╕्рдкрд░्рд╢िрдХा рд╣ी рд╕्рдкрд░्рд╢рдмिंрджूрддूрди рдЬाрдгाрд▒्рдпा рдд्рд░िрдЬ्рдпेрд▓ा рд▓ंрдм рдЕрд╕рддे).
$\angle ABC = 90^{\circ}$ (рдЕрд░्рдзрд╡рд░्рддुрд│ाрддीрд▓ рдЖंрддрд░рд▓िрдЦिрдд рдХोрди рдХाрдЯрдХोрди рдЕрд╕рддो).

(c) $\angle CAT$ рд╡ $\angle ABC$ рдПрдХрд░ूрдк рдЖрд╣ेрдд рдХा? рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг рд▓िрд╣ा:
рд╣ोрдп, рддे рдПрдХрд░ूрдк рдЖрд╣ेрдд.
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рд╡рд░ рд╕िрдж्рдз рдХेрд▓्рдпाрдк्рд░рдоाрдгे рджोрди्рд╣ी рдХोрдиांрдЪे рдоाрдк $90^{\circ}$ рдЖрд╣े.

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com

10th Geometry Board Question Paper March 2024 with Solutions - Maharashtra Board

Q.1 (A) Choose the correct alternative. (4 Marks)
(1) Out of the dates given below which date constitutes a Pythagorean triplet?
  • (A) 15/8/17
  • (B) 16/8/16
  • (C) 3/5/17
  • (D) 4/9/15
Solution:

Answer: (A)

Reason: In a Pythagorean triplet $(a, b, c)$ where $c$ is the largest number, $a^2 + b^2 = c^2$.
For 15, 8, 17:
$$8^2 + 15^2 = 64 + 225 = 289$$ $$17^2 = 289$$ Since LHS = RHS, it is a Pythagorean triplet.

(2) $\sin \theta \times \text{cosec } \theta = ?$
  • (A) 1
  • (B) 0
  • (C) $\frac{1}{2}$
  • (D) $\sqrt{2}$
Solution:

Answer: (A)

Reason: We know that $\text{cosec } \theta = \frac{1}{\sin \theta}$.
Therefore, $\sin \theta \times \frac{1}{\sin \theta} = 1$.

(3) Slope of X-axis is
  • (A) 1
  • (B) -1
  • (C) 0
  • (D) Cannot be determined
Solution:

Answer: (C)

Reason: The X-axis is a horizontal line. The slope of any horizontal line is 0.

(4) A circle having radius 3 cm, then the length of its largest chord is
  • (A) 1.5 cm
  • (B) 3 cm
  • (C) 6 cm
  • (D) 9 cm
Solution:

Answer: (C)

Reason: The largest chord of a circle is its diameter.
Diameter $= 2 \times \text{radius} = 2 \times 3 = 6 \text{ cm}$.

Q.1 (B) Solve the following sub-questions. (4 Marks)
(1) If $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ and $AB : PQ = 2 : 3$, then find the value of $\frac{A(\Delta ABC)}{A(\Delta PQR)}$.
Solution:

By the theorem of areas of similar triangles:

$$\frac{A(\Delta ABC)}{A(\Delta PQR)} = \frac{AB^2}{PQ^2} = \left(\frac{2}{3}\right)^2 = \frac{4}{9}$$
(2) Two circles of radii 5 cm and 3 cm touch each other externally. Find the distance between their centres.
Solution:

When circles touch externally, the distance between their centres is the sum of their radii.

$$d = r_1 + r_2 = 5 + 3 = 8 \text{ cm}$$
(3) Find the side of a square whose diagonal is $10\sqrt{2}$ cm.
Solution:

Formula: $\text{Diagonal} = \text{Side} \times \sqrt{2}$

$$10\sqrt{2} = \text{Side} \times \sqrt{2}$$ $$\text{Side} = 10 \text{ cm}$$
(4) Angle made by the line with the positive direction of X-axis is $45^{\circ}$. Find the slope of that line.
Solution:

Slope $m = \tan \theta$
Here, $\theta = 45^{\circ}$

$$m = \tan 45^{\circ} = 1$$

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

Q.2 (A) Complete any two activities and rewrite it. (4 Marks)
(1) In the figure, $\angle ABC$ is inscribed in arc ABC. If $\angle ABC = 60^{\circ}$, find $m\angle AOC$.
Solution:

$\angle ABC = \frac{1}{2} m(\text{arc } AXC)$ ... (Inscribed angle theorem)

$60^{\circ} = \frac{1}{2} m(\text{arc } AXC)$

120° $= m(\text{arc } AXC)$

But $m\angle AOC = \text{m(arc AXC)}$ ... (Property of central angle)

$\therefore m\angle AOC = $ 120°

(2) Find the value of $\sin^2\theta + \cos^2\theta$.
Solution:

In $\Delta ABC$, $\angle ABC = 90^{\circ}, \angle C = \theta$.

$AB^2 + BC^2 = $ AC² ... (Pythagoras theorem)

Divide both sides by $AC^2$:

$\frac{AB^2}{AC^2} + \frac{BC^2}{AC^2} = \frac{AC^2}{AC^2}$

$(\frac{AB}{AC})^2 + (\frac{BC}{AC})^2 = 1$

But $\frac{AB}{AC} = $ sin ╬╕ and $\frac{BC}{AC} = $ cos ╬╕

$\therefore \sin^2\theta + \cos^2\theta = $ 1

(3) ABCD is a square and a circle is inscribed in it. If $AB = 14$ cm, find the area of shaded region.
Solution:

Area of square = Side² (Formula)

$= 14^2 = $ 196 $cm^2$

Area of circle = ╧Аr² (Formula)

Since side = 14, radius $r = 7$.

$= \frac{22}{7} \times 7 \times 7 = 154 \text{ cm}^2$

Area of shaded portion = Area of square - Area of circle

$= 196 - 154 = $ 42 $cm^2$

Q.2 (B) Solve any four of the following sub-questions. (8 Marks)
(1) Radius of a sector of a circle is 3.5 cm and length of its arc is 2.2 cm. Find the area of the sector.
Solution:

Given: $r = 3.5 \text{ cm}, l = 2.2 \text{ cm}$.
Area of sector $A = \frac{l \times r}{2}$

$$A = \frac{2.2 \times 3.5}{2}$$ $$A = 1.1 \times 3.5$$ $$A = 3.85 \text{ cm}^2$$
(2) Find the length of the hypotenuse of a right-angled triangle if remaining sides are 9 cm and 12 cm.
Solution:

Let the sides be $a=9, b=12$. By Pythagoras theorem:

$$\text{Hypotenuse}^2 = 9^2 + 12^2$$ $$\text{Hyp}^2 = 81 + 144 = 225$$ $$\text{Hypotenuse} = \sqrt{225} = 15 \text{ cm}$$
(3) In the figure, $m(\text{arc } NS) = 125^{\circ}, m(\text{arc } EF) = 37^{\circ}$. Find the measure of $\angle NMS$.
Solution:

When two secants intersect outside the circle at point M, the angle formed is half the difference of the intercepted arcs.

$$\angle NMS = \frac{1}{2} [m(\text{arc } NS) - m(\text{arc } EF)]$$ $$\angle NMS = \frac{1}{2} [125^{\circ} - 37^{\circ}]$$ $$\angle NMS = \frac{1}{2} [88^{\circ}]$$ $$\angle NMS = 44^{\circ}$$
(4) Find the slope of the line passing through the points $A(2,3)$ and $B(4,7)$.
Solution:

Let $A(x_1, y_1) = (2,3)$ and $B(x_2, y_2) = (4,7)$.

$$\text{Slope } m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}$$ $$m = \frac{7 - 3}{4 - 2} = \frac{4}{2} = 2$$
(5) Find the surface area of a sphere of radius 7 cm.
Solution:

Surface Area $= 4\pi r^2$

$$= 4 \times \frac{22}{7} \times 7 \times 7$$ $$= 4 \times 22 \times 7$$ $$= 88 \times 7 = 616 \text{ cm}^2$$
Q.3 (A) Complete any one activity. (3 Marks)
(1) In $\Delta ABC$, ray BD bisects $\angle ABC$, DE || BC. Show that $\frac{AB}{BC} = \frac{AE}{EB}$.
Solution:

Proof:

In $\Delta ABC$, ray BD bisects $\angle B$.

$\therefore \frac{\text{AB}}{BC} = \frac{AD}{DC}$ ... (I) (Angle Bisector Theorem)

In $\Delta ABC$, DE || BC

$\therefore \frac{\text{AE}}{EB} = \frac{AD}{DC}$ ... (II) (Basic Proportionality Theorem)

From (I) and (II),

$\frac{AB}{\text{BC}} = \frac{\text{AE}}{EB}$

(Filled boxes: AB, AE, BC, AE)

(2) Proof of property of chords intersecting inside the circle: $AE \times EB = CE \times ED$.
Solution:

In $\Delta CAE$ and $\Delta BDE$,

$\angle AEC \cong \angle DEB$ ... (Vertically opposite angles)

$\angle CAE \cong $ ∠BDE ... (Angles inscribed in the same arc)

$\therefore \Delta CAE \sim \Delta BDE$ ... (AA test of similarity)

$\therefore \frac{AE}{DE} = \frac{CE}{\text{EB}}$ ... (Corresponding sides of similar triangles)

$\therefore AE \times EB = CE \times ED$

Q.3 (B) Solve any two sub-questions. (6 Marks)
(1) Determine whether the points are collinear: $A(1,-3), B(2,-5), C(-4,7)$.
Solution:

Points are collinear if the slope of line AB = slope of line BC.

Slope of AB = $\frac{-5 - (-3)}{2 - 1} = \frac{-2}{1} = -2$

Slope of BC = $\frac{7 - (-5)}{-4 - 2} = \frac{12}{-6} = -2$

Since Slope of AB = Slope of BC and point B is common, the points A, B, and C are collinear.

(2) $\Delta ABC \sim \Delta LMN$. In $\Delta ABC$, $AB=5.5, BC=6, CA=4.5$. Construct $\Delta ABC$ and $\Delta LMN$ such that $\frac{BC}{MN} = \frac{5}{4}$.
Solution:

Analysis:
Since $\Delta ABC \sim \Delta LMN$, the corresponding sides are proportional.
$\frac{AB}{LM} = \frac{BC}{MN} = \frac{AC}{LN} = \frac{5}{4}$

Calculation for sides of $\Delta LMN$:

  • $LM = AB \times \frac{4}{5} = 5.5 \times 0.8 = 4.4 \text{ cm}$
  • $MN = BC \times \frac{4}{5} = 6 \times 0.8 = 4.8 \text{ cm}$
  • $LN = AC \times \frac{4}{5} = 4.5 \times 0.8 = 3.6 \text{ cm}$

Construction Steps:
1. Draw $\Delta ABC$ using sides 5.5 cm, 6 cm, and 4.5 cm.
2. Draw $\Delta LMN$ using sides 4.4 cm, 4.8 cm, and 3.6 cm.

(3) Seg PM is a median of $\Delta PQR$. $PM=9$ and $PQ^2 + PR^2 = 290$, then find QR.
Solution:

By Apollonius Theorem:

$$PQ^2 + PR^2 = 2(PM^2 + QM^2)$$ $$290 = 2(9^2 + QM^2)$$ $$145 = 81 + QM^2$$ $$QM^2 = 145 - 81 = 64$$ $$QM = 8$$

Since M is the midpoint (PM is median): $QR = 2 \times QM = 2 \times 8 = 16$.

(4) Prove that: 'If a line parallel to a side of a triangle intersects the remaining sides in two distinct points, then the line divides the side in the same proportion'.
Solution:

Given: In $\Delta ABC$, line $l || \text{ side } BC$ and intersects $AB$ at $P$ and $AC$ at $Q$.
To Prove: $\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$
Construction: Draw segment $PC$ and segment $BQ$.
Proof:
$\Delta APQ$ and $\Delta BPQ$ have equal height.
$\therefore \frac{A(\Delta APQ)}{A(\Delta BPQ)} = \frac{AP}{PB}$ ... (I) (Areas proportional to bases)
Similarly, $\frac{A(\Delta APQ)}{A(\Delta CPQ)} = \frac{AQ}{QC}$ ... (II)
$\Delta BPQ$ and $\Delta CPQ$ lie between the same parallel lines $PQ$ and $BC$, hence they have equal heights. They also have a common base $PQ$.
$\therefore A(\Delta BPQ) = A(\Delta CPQ)$ ... (III)
From (I), (II), and (III):
$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$.

Q.4 Solve any two sub-questions. (8 Marks)
(1) If $\frac{1}{\sin^2\theta} - \frac{1}{\cos^2\theta} - \frac{1}{\tan^2\theta} - \frac{1}{\cot^2\theta} - \frac{1}{\sec^2\theta} - \frac{1}{\text{cosec}^2\theta} = -3$, then find the value of $\theta$.
Solution:

Simplifying the terms:

$\text{cosec}^2\theta - \sec^2\theta - \cot^2\theta - \tan^2\theta - \cos^2\theta - \sin^2\theta = -3$

Rearranging the terms:

$(\text{cosec}^2\theta - \cot^2\theta) - (\sec^2\theta + \tan^2\theta) - (\sin^2\theta + \cos^2\theta) = -3$

Using identities: $\text{cosec}^2 - \cot^2 = 1$ and $\sin^2 + \cos^2 = 1$

$1 - (\sec^2\theta + \tan^2\theta) - 1 = -3$

$-(\sec^2\theta + \tan^2\theta) = -3$

$\sec^2\theta + \tan^2\theta = 3$

Replace $\sec^2\theta$ with $1 + \tan^2\theta$:

$(1 + \tan^2\theta) + \tan^2\theta = 3$

$1 + 2\tan^2\theta = 3$

$2\tan^2\theta = 2 \implies \tan^2\theta = 1$

$\tan \theta = 1$

$\therefore \theta = 45^{\circ}$

(2) A cylinder of radius 12 cm contains water up to the height 20 cm. A spherical iron ball is dropped into the cylinder and thus water level raised by 6.75 cm. What is the radius of the iron ball?
Solution:

The volume of water displaced (rise in level) is equal to the volume of the sphere submerged.

Radius of Cylinder ($R$) = 12 cm
Rise in height ($h$) = 6.75 cm
Let radius of sphere be $r$.

Volume of Sphere = Volume of water raised in Cylinder

$$\frac{4}{3} \pi r^3 = \pi R^2 h$$ $$\frac{4}{3} r^3 = (12)^2 \times 6.75$$ $$r^3 = \frac{144 \times 6.75 \times 3}{4}$$ $$r^3 = 36 \times 20.25$$ $$r^3 = 729$$ $$r = 9 \text{ cm}$$
(3) Draw a circle with centre O having radius 3 cm. Draw tangent segments PA and PB through the point P outside the circle such that $\angle APB = 70^{\circ}$.
Solution:

Steps of Construction:

  1. Draw a circle with center O and radius 3 cm.
  2. We need the angle between tangents to be $70^{\circ}$. The angle subtended by the radii at the center will be supplementary to this angle (Quadrilateral OAPB is cyclic with 90° at A and B).
  3. $\angle AOB = 180^{\circ} - 70^{\circ} = 110^{\circ}$.
  4. Draw a radius OA. Draw another radius OB such that $\angle AOB = 110^{\circ}$.
  5. Draw a line perpendicular to OA at A and a line perpendicular to OB at B.
  6. The point where these two perpendicular lines intersect is point P.
Q.5 Solve any one sub-question. (3 Marks)
(1) ABCD is a trapezium, AB || CD. Diagonals intersects in point P. Write the answers of the following questions:
Solution:

(a) Draw the figure:
(Draw a trapezium ABCD with AB parallel to CD at the bottom/top, and diagonals AC and BD intersecting at P.)

(b) Write any one pair of alternate angles and opposite angles:
Alternate angles: $\angle CDB \cong \angle ABD$ (since AB || CD).
Opposite angles: $\angle APB \cong \angle CPD$ (Vertically opposite angles).

(c) Write the names of similar triangles with test of similarity:
$\Delta APB \sim \Delta CPD$ by AA Test of Similarity (Alternate angles and vertically opposite angles are congruent).

(2) AB is a chord of a circle with centre O. AOC is diameter of circle, AT is a tangent at A. Write answers to the following:
Solution:

(a) Draw the figure:
(Draw a circle with center O. Draw diameter AC. Draw chord AB. Draw line AT tangent at A.)

(b) Measures of $\angle CAT$ and $\angle ABC$:
$\angle CAT = 90^{\circ}$ (Tangent Theorem: Tangent is perpendicular to radius at point of contact).
$\angle ABC = 90^{\circ}$ (Angle inscribed in a semicircle is a right angle).

(c) Are $\angle CAT$ and $\angle ABC$ congruent? Justify:
Yes, they are congruent.
Justification: Both angles measure $90^{\circ}$ as proved above.

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com