Geography Paper II (N 741) - 2025 Board Exam Solutions (Hindi Medium)
Paper Code: N 741 | Subject: Social Sciences (Geography) | Marks: 40
1. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдЙрдЪिрдд рдкрд░्рдпाрдп рдЪुрдирдХрд░ рд╡ाрдХ्рдп рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░-рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рдкुрдиः рд▓िрдЦिрдП : (4 рдЕंрдХ)
(1) рдЕंрдбрдоाрди рд╕рдоूрд╣ рдХे рдж्рд╡ीрдк ............................. ।
- (i) рдоुрдЦ्рдп рднूрдоि рд╕े рдЯूрдЯे рд╣ुрдП рднू-рднाрдЧों рд╕े рдмрдиे рд╣ैं
- (ii) рдоूंрдЧा рдж्рд╡ीрдк рд╣ैं
- (iii) рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рдж्рд╡ीрдк рд╣ैं
- (iv) рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдкीрдп рдж्рд╡ीрдк рд╣ैं
рдЙрдд्рддрд░: (iii) рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рдж्рд╡ीрдк рд╣ैं
(2) рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХा рдЙрдд्рддрд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ ............................ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдк्рд░рдХाрд░ рдоें рдЖрддा рд╣ै।
- (i) рдоाрдирд╕ूрдиी
- (ii) рдЧрд░्рдо
- (iii) рдаंрдбी (рд╢ीрдд)
- (iv) рд╕рдорд╢ीрддोрд╖्рдг
рдЙрдд्рддрд░: (ii) рдЧрд░्рдо (рдЙрд╖्рдгрдХрдЯिрдмंрдзीрдп)
(3) рд╣िрдоाрд▓рдп рдХे рдмрд░्рдлीрд▓े рдк्рд░рджेрд╢ рдоें ....................... рдк्рд░ाрдгी рдкाрдпे рдЬाрддे рд╣ैं।
- (i) рд╣िрд░рдг
- (ii) рдоृрдЧ
- (iii) рдмंрджрд░
- (iv) рд╣िрдо рддेंрджुрдП
рдЙрдд्рддрд░: (iv) рд╣िрдо рддेंрджुрдП
(4) рднाрд░рдд рдФрд░ рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें .................. рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै।
- (i) рд╕ैрди्рдп
- (ii) рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрджी
- (iii) рдк्рд░рдЬाрддांрдд्рд░िрдХ
- (iv) рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ीрдп
рдЙрдд्рддрд░: (iii) рдк्рд░рдЬाрддांрдд्рд░िрдХ (рдЧрдгрддंрдд्рд░)
2. рдЙрдЪिрдд рдЬोрдб़िрдпाँ рдоिрд▓ाрдЗрдП : (4 рдЕंрдХ)
| 'рдЕ' рд╕्рддंрдн |
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ ('рдм' рд╕्рддंрдн) |
| (1) рдХ्рд╖ेрдд्рд░-рдЕрдз्рдпрдпрди |
(iv) рдк्рд░рд╢्рдиाрд╡рд▓ी |
| (2) рдкрддрдЭрдб़ (рдкрд░्рдгрдкाрддी) рд╡рди |
(v) рд╕ाрдЧौрди |
| (3) рд╕ाрдУ рдкाрдЙрд▓ो |
(i) рдХेंрдж्рд░िрдд рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा |
| (4) рдм्рд░ाрдЬीрд▓ |
(ii) рдкैंрдЯाрдирд▓ |
3. рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рдЪाрд░) : (4 рдЕंрдХ)
(1) рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рд╡рд░्рд╖ा рд╡рдиों рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै ?
рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рд╡рд░्рд╖ा рд╡рдиों рдХो 'рд╕ैрд▓рд╡ाрд╕' (Selvas) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। (рдЗрди्рд╣ें 'рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдлेрдлрдб़े' рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं।)
(2) рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕рд╕्рддा рд╕ाрдзрди рдХौрдирд╕ा рд╣ै ?
рдЬрд▓рдоाрд░्рдЧ (Waterways) рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕рд╕्рддा рд╕ाрдзрди рд╣ै।
(3) рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХा рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдХौрдирд╕ा рд╕्рдеाрди рд╣ै ?
рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХा рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдкाँрдЪрд╡ाँ рд╕्рдеाрди рд╣ै।
(4) рднाрд░рдд рдПрд╡ं рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рд╕े рдХौрдирд╕ा рджेрд╢ рджोрдиों рдЧोрд▓ाрд░्рдз рдоें рд╣ै ?
рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рджेрд╢ рджोрдиों (рдЙрдд्рддрд░ी рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдгी) рдЧोрд▓ाрд░्рдзों рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
(5) рдЧंрдЧा рдирджी рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджी рдХौрдирд╕ी рд╣ै ?
рдпрдоुрдиा рдЧंрдЧा рдирджी рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдирджी рд╣ै।
4. (рдЕ) рджिрдП рдЧрдП рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХे рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХो рджрд░्рд╢ाрдЗрдП, рд╕ूрдЪी рдмрдиाрдЗрдП рддрдеा рдиाрдо рднी рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рдЪाрд░) : (4 рдЕंрдХ)
рдиोрдЯ: рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рд╕्рдеाрдиों рдХो рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдоें рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХрд░ें।
- (1) рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдм्рд░ाрд╕ीрд▓िрдпा (рдордз्рдп рднाрдЧ рдоें)।
- (2) рдкाрд░ाрдиा рд░ाрдЬ्рдп: рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХे рджрдХ्рд╖िрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рд░ाрдЬ्рдп।
- (3) рдкॅрд░ाрдЧ्рд╡े рдирджी: рдоाрдЯो рдЧ्рд░ोрд╕ो рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рдУрд░ рдмрд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдирджी।
- (4) рдХрдЯिंрдЧा: рдЙрдд्рддрд░-рдкूрд░्рд╡ рдХा рд╕ूрдЦाрдЧ्рд░рд╕्рдд (рдЕрдиाрд╡ृрд╖्рдЯि) рдЪрддुрд╖्рдХोрдгीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░।
- (5) рдХॅрд╕िрдиो рдкुрд▓िрди: рд░िрдпो рдЧ्рд░ांрдбे рдбो рд╕ुрд▓ (рд╕рдмрд╕े рджрдХ्рд╖िрдгी рд░ाрдЬ्рдп) рдХा рд╕рдоुрдж्рд░ी рддрдЯ।
- (6) рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ाрд▓ा рд░ाрдЬ्рдп: рдЕрдоाрдкा (рдпा рдЕрдоेрдЬ़ोрдирд╕, рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рд╕ूрдЪी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░)।
4. (рдЖ) рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рднाрд░рдд рдХे рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдХा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХीрдЬिрдП рддрдеा рдкूрдЫे рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рдЪाрд░) : (4 рдЕंрдХ)
(1) рднाрд░рдд рдХी рджрдХ्рд╖िрдг рджिрд╢ा рдоें рдХौрдирд╕ा рджेрд╢ рд╣ै ?
рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा
(2) рднाрд░рдд рдХी рдЙрдд्рддрд░ рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рджूрд░ी рдХिрддрдиे рдХिрдоी. рд╣ै ?
3200 рдХिрдоी.
(3) рднाрд░рдд рдХा рджрдХ्рд╖िрдгी рдЫोрд░ рдХौрдирд╕ा рд╣ै ?
рдЗंрджिрд░ा рдкॉрдЗंрдЯ (рдиिрдХोрдмाрд░ рдж्рд╡ीрдк рд╕рдоूрд╣ рдоें)।
(4) рдХौрдирд╕ा рдЕрдХ्рд╖ांрд╢ рднाрд░рдд рдХे рдХेंрдж्рд░ рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै ?
рдХрд░्рдХ рд░ेрдЦा (23°30' рдЙрдд्рддрд░)
(5) рднाрд░рддीрдп рдоाрдирдХ рд╕рдордп рдХी рджेрд╢ांрддрд░ рд░ेрдЦा рдХौрдирд╕ी рд╣ै ?
82°30' рдкूрд░्рд╡
5. рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХाрд░рдг рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рджो) : (6 рдЕंрдХ)
(1) рднाрд░рдд рдХा рдЕрдзिрдХांрд╢ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрд░्рдгрдкाрддी рд╡рдиों рд╕े рд╡्рдпाрдк्рдд (рдЖрдЪ्рдЫाрджिрдд) рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рднाрд░рдд рдоें рдоाрдирд╕ूрдиी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкाрдпी рдЬाрддी рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдЧ्рд░ीрд╖्рдордХाрд▓ рдоें рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╢ुрд╖्рдХ рдоौрд╕рдо рд╣ोрддा рд╣ै। 1000 рдоिрдоी рд╕े 2000 рдоिрдоी рд╡рд░्рд╖ा рд╡ाрд▓े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें, рд╢ुрд╖्рдХ рдоौрд╕рдо рдоें рдкाрдиी рдХो рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╡ाрд╖्рдкीрдХрд░рдг рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкेрдб़ рдЕрдкрдиे рдкрдд्рддे рдЧिрд░ा рджेрддे рд╣ैं। рдЪूँрдХि рднाрд░рдд рдХे рдмрдб़े рд╣िрд╕्рд╕े рдоें рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╡рд░्рд╖ा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЕрддः рдпрд╣ाँ рдкрд░्рдгрдкाрддी рд╡рди рдЕрдзिрдХ рдкाрдпे рдЬाрддे рд╣ैं।
(2) рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рдк्рд░рддि-рд╡्рдпрдХ्рддि рднूрдоि-рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рднाрд░рдд рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдЕрдзिрдХ рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХा рдХुрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ (рд▓рдЧрднрдЧ 85 рд▓ाрдЦ рд╡рд░्рдЧ рдХिрдоी) рднाрд░рдд (рд▓рдЧрднрдЧ 32.8 рд▓ाрдЦ рд╡рд░्рдЧ рдХिрдоी) рд╕े рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा (рд▓рдЧрднрдЧ 20 рдХрд░ोрдб़) рднाрд░рдд рдХी рд╡िрд╢ाрд▓ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा (рд▓рдЧрднрдЧ 121 рдХрд░ोрдб़) рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ै। рдЕрдзिрдХ рднूрдоि рдФрд░ рдХрдо рд▓ोрдЧ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг, рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рднूрдоि рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рднाрд░рдд рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै।
(3) рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рддीрдп рдоैрджाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд▓ोрд╣рдоाрд░्рдЧ рдХा рдЬाрд▓ рдмिрдЫा рд╣ुрдЖ рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХा рдоैрджाрди рд╕рдорддрд▓ рдФрд░ рд╕рдкाрдЯ рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд░ेрд▓рд╡े рдЯ्рд░ैрдХ рдмिрдЫाрдиा рдЖрд╕ाрди рдФрд░ рдХрдо рдЦрд░्рдЪीрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдоृрдж्рдз рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ाँ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рдШрдирдд्рд╡ рднी рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ै। рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХी рдЙрдЪ्рдЪ рдоाँрдЧ рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ाँ рд░ेрд▓рд╡े рдХा рд╕рдШрди рдЬाрд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ рд╣ै।
(4) рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рдкрд╢्рдЪिрдо рд╡ाрд╣िрдиी рдирджिрдпाँ рдирд╣ीं рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं।
рдХाрд░рдг: рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХी рдЙрдЪ्рдЪрднूрдоि рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рдврд▓ाрди рджрдХ्рд╖िрдг/рдкрд╢्рдЪिрдо рд╕े рдЙрдд्рддрд░ рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рдХी рдУрд░ рд╣ै। рдЕрдзिрдХांрд╢ рдмрдб़ी рдирджिрдпाँ рдЙрдЪ्рдЪрднूрдоि рд╕े рдиिрдХрд▓рддी рд╣ैं рдФрд░ рдврд▓ाрди рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдЯрд▓ांрдЯिрдХ рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдоें рдЧिрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкूрд░्рд╡ рдпा рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдУрд░ рдмрд╣рддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рдкрд╢्рдЪिрдо рдХी рдУрд░ рдмрд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирджिрдпाँ рдирд╣ीं рд╣ैं।
6. (рдЕ) рдм्рд░ाрдЬीрд▓-рдирдЧрд░ीрдп рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдк्рд░рддिрд╢рдд - рд╕्рддंрдн рдЖрд▓ेрдЦ рд╡ाрдЪрди : (6 рдЕंрдХ)
(1) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдЖँрдХрдб़ों рдоें рдХिрддрдиे рд╡рд░्рд╖ों рдХा рдЕंрддрд░ рд╣ै ?
рдЖँрдХрдб़ों рдоें 10 рд╡рд░्рд╖ рдХा рдЕंрддрд░ рд╣ै।
(2) рдХिрд╕ рджрд╢рдХ рдоें рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг рдХी рдЧрддि рдзीрдоी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै ?
2000 рд╕े 2010 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рдзीрдоी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै।
(3) 1970 рд╕े 1980 рдЗрд╕ рджрд╢рдХ рдоें рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ рд╣ै ?
66.0 - 56.8 = 9.2% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ рд╣ै।
рдЕрдерд╡ा
6. (рдЖ) рдЖрд▓ेрдЦ рдХा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХीрдЬिрдП рддрдеा рджिрдП рдЧрдпे рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП : (6 рдЕंрдХ)
(1) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдЖрд▓ेрдЦ рдХ्рдпा рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै ?
рдпрд╣ рдЖрд▓ेрдЦ рднाрд░рдд рдФрд░ рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХा рд▓िंрдЧ рдЕрдиुрдкाрдд (рдк्рд░рддि 1000 рдкुрд░ुрд╖ों рдкрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा) рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
(2) рдЖрд▓ेрдЦ рдХा рдк्рд░рдХाрд░ рдХौрдирд╕ा рд╣ै ?
рдпрд╣ рдПрдХ рд░ेрдЦा рдЖрд▓ेрдЦ (Line Graph) рд╣ै।
(3) 2011 рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд▓िंрдЧाрдиुрдкाрдд рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдеा ?
рдм्рд░ाрдЬीрд▓ (рдЬрд╣ाँ рд▓िंрдЧाрдиुрдкाрдд 1000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै)।
(4) 2001 рдоें рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдоें рд▓िंрдЧाрдиुрдкाрдд рдмрддाрдЗрдП।
рд▓рдЧрднрдЧ 1020-1025 (рдк्рд░рддि 1000 рдкुрд░ुрд╖ों рдкрд░)।
(5) рднाрд░рдд рдХा рд▓िंрдЧाрдиुрдкाрдд рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдеा ?
рд╡рд░्рд╖ 1991 рдоें।
(6) 1961 рдоें рднाрд░рдд рдХा рд▓िंрдЧाрдиुрдкाрдд рдХिрддрдиा рдеा ?
940 рдеा।
7. рд╕рд╡िрд╕्рддाрд░ рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рджो) : (8 рдЕंрдХ)
(1) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХी рдкूрд░्рд╡ рддैрдпाрд░ी рдХैрд╕े рдХрд░ेंрдЧे ? рдоौрд╕рдо рдХेрди्рдж्рд░ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рд╣ेрддु рдк्рд░рд╢्рдиाрд╡рд▓ी рддैрдпाрд░ рдХीрдЬिрдП।
рдкूрд░्рд╡ рддैрдпाрд░ी: рд╕्рдеाрди рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рдиा, рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рд╕े рдЕрдиुрдорддि рдкрдд्рд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा, рдирдХ्рд╢ा рдФрд░ рдоाрд░्рдЧ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиा। рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЬैрд╕े рдиोрдЯрдмुрдХ, рдкेрди, рдХैрдорд░ा, рджिрд╢ा рд╕ूрдЪрдХ рдпंрдд्рд░, рдФрд░ рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдмॉрдХ्рд╕ рд╕ाрде рд░рдЦрдиा।
рдоौрд╕рдо рдХेंрдж्рд░ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╢्рдиाрд╡рд▓ी:
- рдпрд╣ाँ рдоौрд╕рдо рдХे рддрдд्рд╡ों рдХो рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдХौрди рд╕े рдЙрдкрдХрд░рдг рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं?
- рд╡рд░्рд╖ा рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХैрд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै?
- рди्рдпूрдирддрдо рдФрд░ рдЕрдзिрдХрддрдо рддाрдкрдоाрди рджिрди рдХे рдХिрд╕ рд╕рдордп рджрд░्рдЬ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
- рд╣рд╡ा рдХी рдЧрддि рдФрд░ рджिрд╢ा рдХैрд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै?
- рдПрдХрдд्рд░िрдд рдбेрдЯा рдХो рдоौрд╕рдо рд╡िрднाрдЧ рдХे рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХैрд╕े рднेрдЬा рдЬाрддा рд╣ै?
(2) рднाрд░рдд рдХी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдоें рд╣िрди्рдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рд╣िрдоाрд▓рдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрддाрдЗрдпे।
рд╣िрдоाрд▓рдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡: рд╣िрдоाрд▓рдп рдордз्рдп рдПрд╢िрдпा рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдаंрдбी рд╣рд╡ाрдУं рдХो рд░ोрдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рднाрд░рдд рднीрд╖рдг рдаंрдб рд╕े рдмрдЪрддा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी, рдпрд╣ рджрдХ्рд╖िрдг-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоाрдирд╕ूрдиी рд╣рд╡ाрдУं рдХो рд░ोрдХрдХрд░ рднाрд░рдд рдоें рд╡рд░्рд╖ा (рдкрд░्рд╡рддीрдп рд╡рд░्рд╖ा) рдХрд░ाрддा рд╣ै।
рд╣िрди्рдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдХा рдорд╣рдд्рд╡: рд╣िрди्рдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рд╕े рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдирдоी (рд╡ाрд╖्рдк) рдоिрд▓рддी рд╣ै рдЬो рдоाрдирд╕ूрдиी рд╡рд░्рд╖ा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕्рд░ोрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдпрд╣ рддрдЯीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рддाрдкрдоाрди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡рд╣ाँ рдХी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рд╕рдо рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै।
(3) рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХी рдХृрд╖ि рдПрд╡ं рдЦрдирди рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд▓िрдЦिрдП।
рдХृрд╖ि: рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХे рддрдЯीрдп рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪрднूрдоि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХृрд╖ि рдоुрдЦ्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рд╣ै। рдХॉрдлी, рд╕ोрдпाрдмीрди, рдЧрди्рдиा рдФрд░ рдХोрдХो рдоुрдЦ्рдп рдлрд╕рд▓ें рд╣ैं। рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХॉрдлी рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд╣ै, рдЗрд╕े 'рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдХॉрдлी рдкॉрдЯ' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЦрдирди: рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХा рдкूрд░्рд╡ी рднाрдЧ рдЦрдиिрдЬों рд╕े рд╕рдоृрдж्рдз рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд▓ौрд╣ рдЕрдпрд╕्рдХ, рдоैंрдЧрдиीрдЬ, рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдФрд░ рдиिрдХрд▓ рдЬैрд╕े рдЦрдиिрдЬ рдк्рд░рдЪुрд░ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рдЕрдоेрдЬрди рдХे рдШрдиे рд╡рдиों рдХे рдХाрд░рдг рдЖंрддрд░िрдХ рднाрдЧों рдоें рдЦрдирди рдХрдаिрди рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрдЪ्рдЪрднूрдоि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЗрд╕рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ рд╣ै।