Showing posts with label SSC Board Papers. Show all posts
Showing posts with label SSC Board Papers. Show all posts

10th Algebra Question Paper July 2025 with Solutions (Hindi Medium) - SSC Maharashtra Board

प्रश्न 1. (A) निम्नलिखित विकल्पों में से सही विकल्प को उपप्रश्न क्रमांक के साथ लिखिये:
(i) निश्चयक \(\begin{vmatrix} 5 & 3 \\ -7 & -4 \end{vmatrix}\) का मान ज्ञात कीजिये।
  • (A) -1
  • (B) -41
  • (C) 41
  • (D) 1

हल:
$$ D = (5 \times -4) - (3 \times -7) $$ $$ D = -20 - (-21) $$ $$ D = -20 + 21 = 1 $$ उत्तर: (D) 1

(ii) निम्न में से कौनसा समीकरण वर्गसमीकरण नहीं है?
  • (A) \(x^2+4x=11+x^2\)
  • (B) \(x^2=4x\)
  • (C) \(5x^2=90\)
  • (D) \(2x-x^2=x^2+5\)

हल:
विकल्प (A): \(x^2+4x=11+x^2 \Rightarrow 4x=11\)। यह एक रेखीय समीकरण है, वर्गसमीकरण नहीं। उत्तर: (A)

(iii) किसी अंकगणितीय श्रृंखला में \(a=3.5, d=0\), तो \(t_2 =\)?
  • (A) 0
  • (B) 3.5
  • (C) 7
  • (D) 10.5

हल:
\(t_2 = a + d = 3.5 + 0 = 3.5\) उत्तर: (B) 3.5

(iv) निम्न में से कौनसा विकल्प संभाव्यता नहीं दर्शाता है?
  • (A) 0.6
  • (B) 2.0
  • (C) 0.15
  • (D) 0.75

हल:
संभाव्यता का मान 0 से 1 के बीच होता है। 2.0 यह मान 1 से अधिक है। उत्तर: (B) 2.0

प्रश्न 1. (B) निम्नलिखित उपप्रश्नों को हल कीजिए:
(i) x तथा y चरांक के युगपत समीकरण में यदि \(D_x=49, D_y=-63, D=7\) तो x का मान ज्ञात कीजिये।

क्रेमर पद्धति से: $$ x = \frac{D_x}{D} $$ $$ x = \frac{49}{7} = 7 $$ उत्तर: \(x = 7\)

(ii) निम्न वर्गसमीकरण को मानक स्वरूप में लिखिये: \(2y=10-y^2\)

दिया गया समीकरण: \(2y = 10 - y^2\)
मानक स्वरूप \(ax^2 + bx + c = 0\) में:
उत्तर: \(y^2 + 2y - 10 = 0\)

(iii) किसी शेयर का अंकित मूल्य ₹100 है, उसका अधिमूल्य ₹ 10 है, तो उस शेयर का बाजार मूल्य क्या होगा?

बाजार मूल्य (MV) = अंकित मूल्य (FV) + अधिमूल्य (Premium)
\(MV = 100 + 10 = 110\)
उत्तर: बाजार मूल्य ₹ 110 है।

(iv) 6-10 इस वर्ग का वर्गांतर ज्ञात कीजिये।

वर्गांतर (Class Interval) = ऊपरी सीमा - निचली सीमा
वर्गांतर = \(10 - 6 = 4\)
उत्तर: 4

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

प्रश्न 2. (A) निम्नलिखित कृति को पूर्ण कीजिये (कोई दो):
(i) कृति हल कीजिये: \(x^2+8x-48=0\) (पूर्ण वर्ग विधि)

\(x^2 + 8x - 48 = 0\)
\(x^2 + 8x + 16 - \)16\( - 48 = 0\)
\((x+4)^2 - \)64\( = 0\)
\((x+4)^2 = 64\)
\(x+4 = \)8 या \(x+4 = -8\)
\(x = 4\) या \(x = \)-12

(ii) कुरिअर सेवा देने वाले एजेंट ने... वस्तु सेवा कर की दर ज्ञात करने के लिए निम्न कृति पूर्ण कीजिये:

कुल वस्तु एवं सेवा कर (GST) = केंद्र कर + राज्य कर
= 45 + 45
= ₹ 90
वस्तु व सेवा कर (GST) की दर = \(\frac{90}{500} \times \) 100
\(\therefore\) कुरिअर सेवा देने वाले एजेंट ने GST की दर 18% लगाई।

(iii) केंद्रीय कोण ज्ञात करने के लिए निम्न कृति पूर्ण कीजिये:
मद प्रतिशत खर्च केंद्रीय कोण के माप
अन्न 40 \(\frac{40}{100}\times360^{\circ}=\) 144\(^{\circ}\)
कपड़े 20 \(\frac{20}{100}\times360^{\circ}=\) 72\(^{\circ}\)
शिक्षा 30 \(\frac{30}{100}\times360^{\circ}=\) 108\(^{\circ}\)
अन्य खर्च 10 \(\frac{10}{100}\times360^{\circ}=\) 36\(^{\circ}\)
कुल 100 \(360^{\circ}\)
प्रश्न 2. (B) निम्नलिखित उपप्रश्नों को हल कीजिए (कोई चार):
(i) युगपत समीकरण \(101x+99y=501\) तथा \(99x+101y=499\) में \((x+y)\) तथा \((x-y)\) का मान ज्ञात कीजिये।

समीकरणों को जोड़ने पर:
\(200x + 200y = 1000 \Rightarrow x+y = 5\)
समीकरण 1 में से 2 घटाने पर:
\(2x - 2y = 2 \Rightarrow x-y = 1\)
उत्तर: \(x+y=5, x-y=1\)

(ii) \(x^2-15x+54=0\) इस वर्गसमीकरण को गुणनखंड विधि से हल कीजिये।

\(x^2 - 9x - 6x + 54 = 0\)
\(x(x-9) - 6(x-9) = 0\)
\((x-9)(x-6) = 0\)
\(x=9\) या \(x=6\)
उत्तर: \(x=9, 6\)

(iii) 2, 11, 20, 29, ... इस अंकगणितीय श्रृंखला का कौनसा पद 560 है?

\(a=2, d=9, t_n=560\)
\(t_n = a + (n-1)d\)
\(560 = 2 + (n-1)9\)
\(558 = 9(n-1)\)
\(62 = n-1 \Rightarrow n = 63\)
उत्तर: 63 वाँ पद 560 है।

(iv) एक शेयर का बाजार मूल्य ₹ 200 है। यदि दलाली की दर 0.3% है, तो शेयर का क्रय मूल्य ज्ञात कीजिये।

दलाली = \(0.3\%\) of \(200 = 0.60\)
क्रय मूल्य = बाजार मूल्य + दलाली
= \(200 + 0.60 = 200.60\)
उत्तर: ₹ 200.60

(v) यदि \(\sum f_id_i=10,000, \sum f_i=100\) तथा \(A=2000\) तो माध्य (\(\bar{X}\)) ज्ञात कीजिये।

\(\bar{d} = \frac{\sum f_id_i}{\sum f_i} = \frac{10000}{100} = 100\)
माध्य \(\bar{X} = A + \bar{d}\)
\(\bar{X} = 2000 + 100 = 2100\)
उत्तर: माध्य = 2100

प्रश्न 3. (A) निम्नलिखित में से कोई एक कृति पूर्ण कीजिये:
(i) किसी अंकगणितीय श्रृंखला के तीन क्रमिक पदों का योगफल 27 तथा उनका गुणनफल 504 हो, तो वे पद ज्ञात कीजिये।

माना पद \(a-d, a, a+d\) हैं।
\(a-d+a+a+d = \) 27
\(3a = 27 \Rightarrow a = \) 9
\((a-d) \times a \times (a+d) = 504\)
\((9^2 - d^2) \times 9 = 504\)
\(d^2 = 81 - 56 = 25 \Rightarrow d = \pm 5\)
यदि \(a=9\) और \(d=5\), तो पद = 4, 9, 14
यदि \(a=9\) और \(d=-5\), तो पद = 14, 9, 4

(ii) संभाव्यता कृति (लाल पत्ता, चित्रयुक्त पत्ता)।

\(n(S) = \) 52
घटना A: लाल पत्ता
\(n(A) = \) 26
\(P(A) = \frac{26}{52} = \) \(\frac{1}{2}\)
घटना B: चित्रयुक्त पत्ता
\(n(B) = \) 12
\(P(B) = \frac{12}{52} = \) \(\frac{3}{13}\)

प्रश्न 3. (B) निम्नलिखित उपप्रश्न हल कीजिये (कोई दो):
(i) 210 परिवारों का वार्षिक निवेश दिया गया है। इसे दर्शाने वाला आयतालेख खींचिये।

[आलेख आवश्यक है]
कदम:
X-अक्ष: निवेश (वर्ग: 10-20, 20-30, आदि)
Y-अक्ष: परिवारों की संख्या (पैमाना: 1 सेमी = 10 परिवार)
आयतों की ऊँचाई: क्रमशः 30, 50, 60, 55, 15।

(ii) श्री शिवाजी राव ने ₹ 100 अंकित मूल्य के 150 शेयर्स ₹ 120 बाजार मूल्य पर खरीदे। लाभांश 7%, तो प्रतिफल की दर ज्ञात कीजिये।

कुल निवेश = \(150 \times 120 = 18,000\) रुपये।
एक शेयर पर लाभांश = \(7\%\) of \(100 = 7\) रुपये।
कुल लाभांश = \(150 \times 7 = 1,050\) रुपये।
प्रतिफल की दर (RoR) = \(\frac{\text{कुल लाभांश}}{\text{निवेश}} \times 100\)
\(RoR = \frac{1050}{18000} \times 100 = 5.83\%\)
उत्तर: 5.83%

(iii) श्रद्धा की 2 साल पूर्व तथा 3 साल बाद की आयु का गुणनफल 84 वर्ष है, तो श्रद्धा की वर्तमान आयु ज्ञात कीजिये।

माना श्रद्धा की वर्तमान आयु \(x\) है।
\((x-2)(x+3) = 84\)
\(x^2 + x - 6 = 84\)
\(x^2 + x - 90 = 0\)
\((x+10)(x-9) = 0\)
\(x=9\) (आयु ऋणात्मक नहीं हो सकती)
उत्तर: 9 वर्ष।

(iv) निम्नलिखित युगपत समीकरणों को आलेख विधि से हल कीजिये: \(x+y=6, x-y=4\)

समीकरण 1: \((0,6), (6,0)\)
समीकरण 2: \((0,-4), (4,0)\)
प्रतिच्छेदन बिंदु: \((5,1)\)
उत्तर: \(x=5, y=1\)

प्रश्न 4. निम्नलिखित उपप्रश्न हल कीजिए (कोई दो):
(i) किसी खेती विभाग में कुशल और अकुशल मजदूरों की मजदूरी का अनुपात 5 : 4 है। एक दिन की कुल मजदूरी ₹900 है। मजदूरों की मजदूरी ज्ञात कीजिये।

माना कुशल मजदूर की मजदूरी = \(5x\), अकुशल मजदूर की मजदूरी = \(4x\)।
\(5x + 4x = 900\)
\(9x = 900 \Rightarrow x = 100\)
कुशल: \(5(100) = 500\)
अकुशल: \(4(100) = 400\)
उत्तर: कुशल: ₹500, अकुशल: ₹400।

(ii) दो पाँसे फेंकने पर निम्नलिखित घटनाओं की संभाव्यता ज्ञात कीजिये:

\(n(S) = 36\)
(a) योगफल कम से कम 9: \(\{(3,6),(4,5),(4,6),(5,4),(5,5),(5,6),(6,3),(6,4),(6,5),(6,6)\}\)। संख्या=10। \(P(A)=10/36 = 5/18\)।
(b) योगफल 5 का गुणज: \(\{(1,4),(2,3),(3,2),(4,1),(4,6),(5,5),(6,4)\}\)। संख्या=7। \(P(B)=7/36\)।
(c) पहली संख्या > दूसरी संख्या: संख्या=15। \(P(C)=15/36=5/12\)।

(iii) मरीजों की आयु की माध्यिका ज्ञात कीजिये।

कुल \(N=300\), \(N/2 = 150\)।
माध्यिका वर्ग (cf > 150): 30-40 (f=55, cf=102)।
\(L=30, h=10, f=55, cf=102\)
माध्यिका \(= L + \left[ \frac{N/2 - cf}{f} \right] \times h\)
\(= 30 + \left[ \frac{150 - 102}{55} \right] \times 10\)
\(= 30 + \frac{480}{55} = 30 + 8.73 = 38.73\) वर्ष।

प्रश्न 5. निम्नलिखित उपप्रश्न हल कीजिये (कोई एक):
(i) नीचे दिये विवेचक के मान के लिए वर्गसमीकरण तैयार कीजिये:

(a) \(\Delta = 0\) (वास्तविक और समान मूल): उदा., \(x^2 - 4x + 4 = 0\)
(b) \(\Delta > 0\) (वास्तविक और असमान मूल): उदा., \(x^2 - 5x + 6 = 0\)
(c) \(\Delta < 0\) (अवास्तविक मूल): उदा., \(x^2 + x + 1 = 0\)

(ii) यदि किसी अंकगणितीय श्रृंखला का प्रथम पद 'p', द्वितीय पद 'q' तथा अंतिम पद 'r' है, तो सिद्ध कीजिये सभी पदों का योगफल \(\frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\) है।

यहाँ, \(a = p\), \(d = q - p\), \(t_n = r\)।
सूत्र \(t_n = a + (n-1)d\) का उपयोग करके:
\(r = p + (n-1)(q-p)\)
\(r - p = (n-1)(q-p)\)
\(n-1 = \frac{r-p}{q-p}\)
\(n = \frac{r-p}{q-p} + 1 = \frac{r-p+q-p}{q-p} = \frac{q+r-2p}{q-p}\)
योगफल \(S_n = \frac{n}{2}(t_1 + t_n)\)
\(S_n = \frac{q+r-2p}{2(q-p)} \times (p+r)\)
\(S_n = \frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\)
सिद्ध हुआ।

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com
Labels: , , , ,

10th Algebra Question Paper July 2025 with Solutions (Marathi Medium) - SSC Maharashtra Board

प्रश्न १. (A) पुढील प्रत्येक उपप्रश्नासाठी चार पर्यायी उत्तरे दिली आहेत. त्यापैकी अचूक पर्याय निवडून त्याचे वर्णाक्षर लिहा :
(i) \(\begin{vmatrix} 5 & 3 \\ -7 & -4 \end{vmatrix}\) या निश्चयकाची किंमत किती?
  • (A) -1
  • (B) -41
  • (C) 41
  • (D) 1

उकल:
$$ D = (5 \times -4) - (3 \times -7) $$ $$ D = -20 - (-21) $$ $$ D = -20 + 21 = 1 $$ उत्तर: (D) 1

(ii) खालीलपैकी कोणते समीकरण वर्गसमीकरण नाही?
  • (A) \(x^2+4x=11+x^2\)
  • (B) \(x^2=4x\)
  • (C) \(5x^2=90\)
  • (D) \(2x-x^2=x^2+5\)

उकल:
पर्याय (A): \(x^2+4x=11+x^2 \Rightarrow 4x=11\). हे रेषीय समीकरण आहे, वर्गसमीकरण नाही. उत्तर: (A)

(iii) एका अंकगणिती श्रेढीसाठी \(a=3.5, d=0\), तर \(t_2 =\) ?
  • (A) 0
  • (B) 3.5
  • (C) 7
  • (D) 10.5

उकल:
\(t_2 = a + d = 3.5 + 0 = 3.5\) उत्तर: (B) 3.5

(iv) खालील पर्यायात दिलेल्या संख्यांपैकी कोणती संख्या संभाव्यता असू शकणार नाही?
  • (A) 0.6
  • (B) 2.0
  • (C) 0.15
  • (D) 0.75

उकल:
संभाव्यता 0 ते 1 च्या दरम्यान असते. 2.0 ही किंमत 1 पेक्षा जास्त आहे. उत्तर: (B) 2.0

प्रश्न १. (B) खालील उपप्रश्न सोडवा :
(i) x व y ही चले असलेल्या एकसामयिक समीकरणांसाठी जर \(D_x=49, D_y=-63, D=7\) असेल तर x ची किंमत काढा.

क्रेमरच्या पद्धतीनुसार: $$ x = \frac{D_x}{D} $$ $$ x = \frac{49}{7} = 7 $$ उत्तर: \(x = 7\)

(ii) खालील वर्गसमीकरण सामान्यरूपात लिहा: \(2y=10-y^2\)

दिलेले समीकरण: \(2y = 10 - y^2\)
सामान्यरूप \(ax^2 + bx + c = 0\):
उत्तर: \(y^2 + 2y - 10 = 0\)

(iii) एका शेअरची दर्शनी किंमत ₹ 100 व अधिमूल्य ₹ 10 असताना त्या शेअरचा बाजारभाव काढा.

बाजारभाव (MV) = दर्शनी किंमत (FV) + अधिमूल्य (Premium)
\(MV = 100 + 10 = 110\)
उत्तर: बाजारभाव ₹ 110 आहे.

(iv) 6-10 या वर्गाचा वर्गमध्य काढा.

वर्गमध्य = \(\frac{\text{खालची मर्यादा} + \text{वरची मर्यादा}}{2}\)
वर्गमध्य = \(\frac{6 + 10}{2} = \frac{16}{2} = 8\)
उत्तर: 8

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

प्रश्न २. (A) खालील कृती पूर्ण करून पुन्हा लिहा (कोणत्याही दोन) :
(i) \(x^2+8x-48=0\) हे वर्गसमीकरण पूर्ण वर्ग पद्धतीने सोडविण्यासाठी खालील कृती पूर्ण करा.

\(x^2 + 8x - 48 = 0\)
\(x^2 + 8x + 16 - \)16\( - 48 = 0\)
\((x+4)^2 - \)64\( = 0\)
\((x+4)^2 = 64\)
\(x+4 = \)8 किंवा \(x+4 = -8\)
\(x = 4\) किंवा \(x = \)-12

(ii) कुरिअर सेवा देणाऱ्या एका एजंटने... वस्तू व सेवाकराचा दर काढण्यासाठी खालील कृती पूर्ण करा.

एकूण वस्तू व सेवाकर = केंद्राचा कर + राज्याचा कर
= 45 + 45
= 90
वस्तू व सेवा कराचा दर = \(\frac{90}{500} \times \) 100
\(\therefore\) कुरिअर सेवा देणाऱ्या एजंटने वस्तू व सेवा कराचा दर 18% आकारला.

(iii) केंद्रीय कोनांची मापे काढण्यासाठी खालील कृती पूर्ण करा :
बाबी प्रतिशत खर्च केंद्रीय कोनाचे माप
अन्न 40 \(\frac{40}{100}\times360^{\circ}=\) 144\(^{\circ}\)
कपडे 20 \(\frac{20}{100}\times360^{\circ}=\) 72\(^{\circ}\)
शिक्षण 30 \(\frac{30}{100}\times360^{\circ}=\) 108\(^{\circ}\)
इतर खर्च 10 \(\frac{10}{100}\times360^{\circ}=\) 36\(^{\circ}\)
एकूण 100 \(360^{\circ}\)
प्रश्न २. (B) खालील उपप्रश्न सोडवा (कोणतेही चार) :
(i) खाली दिलेल्या एकसामयिक समीकरणांवरून \((x+y)\) आणि \((x-y)\) यांच्या किंमती काढा :
\(101x+99y=501\); \(99x+101y=499\)

समीकरणांची बेरीज करून:
\(200x + 200y = 1000 \Rightarrow x+y = 5\)
समीकरण (1) मधून (2) वजा करून:
\(2x - 2y = 2 \Rightarrow x-y = 1\)
उत्तर: \(x+y=5, x-y=1\)

(ii) खालील वर्गसमीकरण अवयव पद्धतीने सोडवा : \(x^2-15x+54=0\)

\(x^2 - 9x - 6x + 54 = 0\)
\(x(x-9) - 6(x-9) = 0\)
\((x-9)(x-6) = 0\)
\(x=9\) किंवा \(x=6\)
उत्तर: \(x=9, 6\)

(iii) खालील अंकगणिती श्रेढीचे कितवे पद 560 आहे? 2, 11, 20, 29...

\(a=2, d=9, t_n=560\)
\(t_n = a + (n-1)d\)
\(560 = 2 + (n-1)9\)
\(558 = 9(n-1)\)
\(62 = n-1 \Rightarrow n = 63\)
उत्तर: 63 वे पद 560 आहे.

(iv) शेअरचा बाजारभाव ₹ 200 आहे, तो खरेदी करताना 0.3% दलाली दिली, तर त्या शेअरची खरेदी किंमत किती?

दलाली = \(0.3\%\) of \(200 = 0.60\)
खरेदी किंमत = बाजारभाव + दलाली
= \(200 + 0.60 = 200.60\)
उत्तर: ₹ 200.60

(v) जर \(\sum f_id_i=10,000, \sum f_i=100\) आणि \(A=2000\) तर मध्य (\(\bar{X}\)) काढा.

\(\bar{d} = \frac{\sum f_id_i}{\sum f_i} = \frac{10000}{100} = 100\)
मध्य \(\bar{X} = A + \bar{d}\)
\(\bar{X} = 2000 + 100 = 2100\)
उत्तर: मध्य = 2100

प्रश्न ३. (A) खालील कृती पूर्ण करून पुन्हा लिहा (कोणतीही एक) :
(i) एका अंकगणिती श्रेढीतील तीन क्रमागत पदांची बेरीज 27 व त्यांचा गुणाकार 504 आहे, तर ती पदे शोधा.

समजा पदे \(a-d, a, a+d\) आहेत.
\(a-d+a+a+d = \) 27
\(3a = 27 \Rightarrow a = \) 9
\((a-d) \times a \times (a+d) = 504\)
\((9^2 - d^2) \times 9 = 504\)
\(d^2 = 81 - 56 = 25 \Rightarrow d = \pm 5\)
जर \(a=9\) आणि \(d=5\) असेल तर, पदे = 4, 9, 14
जर \(a=9\) आणि \(d=-5\) असेल तर, पदे = 14, 9, 4

(ii) संभाव्यता कृती (लाल पत्ता, चित्रयुक्त पत्ता).

\(n(S) = \) 52
घटना A: पत्ता लाल असणे.
\(n(A) = \) 26
\(P(A) = \frac{26}{52} = \) \(\frac{1}{2}\)
घटना B: पत्ता चित्रयुक्त असणे.
\(n(B) = \) 12
\(P(B) = \frac{12}{52} = \) \(\frac{3}{13}\)

प्रश्न ३. (B) खालील उपप्रश्न सोडवा (कोणतेही दोन) :
(i) खालील सारणीत 210 कुटुंबांची वार्षिक गुंतवणूक दिली आहे. त्यावरून आयतालेख काढा.

[येथे आलेख अपेक्षित आहे]
पायऱ्या:
X-अक्ष: गुंतवणूक (वर्ग: 10-20, 20-30, इत्यादी)
Y-अक्ष: कुटुंबांची संख्या (प्रमाण: 1 सेमी = 10 कुटुंबे)
आयतांची उंची: अनुक्रमे 30, 50, 60, 55, 15.

(ii) श्री. शिवाजीराव यांनी 100 रुपये दर्शनी किंमतीचे 150 शेअर्स 120 रुपये बाजारभावाने खरेदी केले. लाभांश 7%. तर परताव्याचा दर (RoR) काढा.

एकूण गुंतवणूक = \(150 \times 120 = 18,000\) रुपये.
एका शेअरवर लाभांश = \(7\%\) of \(100 = 7\) रुपये.
एकूण लाभांश = \(150 \times 7 = 1,050\) रुपये.
परताव्याचा दर = \(\frac{\text{एकूण लाभांश}}{\text{गुंतवणूक}} \times 100\)
\(RoR = \frac{1050}{18000} \times 100 = 5.83\%\)
उत्तर: 5.83%

(iii) श्रद्धाच्या 2 वर्षापूर्वीच्या आणि 3 वर्षानंतरच्या वयांचा गुणाकार 84 आहे, तर तिचे आजचे वय काढा.

समजा श्रद्धाचे आजचे वय \(x\) आहे.
\((x-2)(x+3) = 84\)
\(x^2 + x - 6 = 84\)
\(x^2 + x - 90 = 0\)
\((x+10)(x-9) = 0\)
\(x=9\) (वय ऋण असू शकत नाही)
उत्तर: 9 वर्षे.

(iv) खालील एकसामयिक समीकरणे आलेखपद्धतीने सोडवा: \(x+y=6, x-y=4\)

समीकरण 1: \((0,6), (6,0)\)
समीकरण 2: \((0,-4), (4,0)\)
छेदनबिंदू: \((5,1)\)
उत्तर: \(x=5, y=1\)

प्रश्न ४. खालील उपप्रश्न सोडवा (कोणतेही दोन) :
(i) कुशल आणि अकुशल कामगारांच्या रोजगाराचे गुणोत्तर 5:4 आहे. दोघांचा एका दिवसाचा एकूण रोजगार 900 रुपये आहे. तर प्रत्येकाचा रोजगार काढा.

समजा कुशल कामगाराचा रोजगार = \(5x\), अकुशल कामगाराचा रोजगार = \(4x\).
\(5x + 4x = 900\)
\(9x = 900 \Rightarrow x = 100\)
कुशल: \(5(100) = 500\)
अकुशल: \(4(100) = 400\)
उत्तर: कुशल: ₹500, अकुशल: ₹400.

(ii) दोन फासे फेकले असता, खालील घटनांची संभाव्यता काढा :

\(n(S) = 36\)
(a) बेरीज \(\ge\) 9: \(\{(3,6),(4,5),(4,6),(5,4),(5,5),(5,6),(6,3),(6,4),(6,5),(6,6)\}\). संख्या=10. \(P(A)=10/36 = 5/18\).
(b) बेरजेला 5 ने भाग जातो: \(\{(1,4),(2,3),(3,2),(4,1),(4,6),(5,5),(6,4)\}\). संख्या=7. \(P(B)=7/36\).
(c) पहिला अंक > दुसरा अंक: संख्या=15. \(P(C)=15/36=5/12\).

(iii) रुग्णांच्या वयाचे मध्यक काढा.

एकूण \(N=300\), \(N/2 = 150\).
मध्यक वर्ग (cf > 150): 30-40 (f=55, cf=102).
\(L=30, h=10, f=55, cf=102\)
मध्यक \(= L + \left[ \frac{N/2 - cf}{f} \right] \times h\)
\(= 30 + \left[ \frac{150 - 102}{55} \right] \times 10\)
\(= 30 + \frac{480}{55} = 30 + 8.73 = 38.73\) वर्षे.

प्रश्न ५. खालील उपप्रश्न सोडवा (कोणताही एक) :
(i) खालील अटी पूर्ण करणारे प्रत्येकी एक वर्गसमीकरण लिहा:

(a) \(\Delta = 0\) (मुळे वास्तव व समान): उदा., \(x^2 - 4x + 4 = 0\)
(b) \(\Delta > 0\) (मुळे वास्तव व असमान): उदा., \(x^2 - 5x + 6 = 0\)
(c) \(\Delta < 0\) (मुळे वास्तव नाहीत): उदा., \(x^2 + x + 1 = 0\)

(ii) ज्या अंकगणिती श्रेढीचे पहिले पद 'p' आहे, दुसरे पद 'q' आहे आणि शेवटचे पद 'r' आहे, तर त्या श्रेढीतील सर्व पदांची बेरीज \(\frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\) आहे हे दाखवा.

येथे, \(a = p\), \(d = q - p\), \(t_n = r\).
सूत्र \(t_n = a + (n-1)d\) वापरून:
\(r = p + (n-1)(q-p)\)
\(r - p = (n-1)(q-p)\)
\(n-1 = \frac{r-p}{q-p}\)
\(n = \frac{r-p}{q-p} + 1 = \frac{r-p+q-p}{q-p} = \frac{q+r-2p}{q-p}\)
बेरीज \(S_n = \frac{n}{2}(t_1 + t_n)\)
\(S_n = \frac{q+r-2p}{2(q-p)} \times (p+r)\)
\(S_n = \frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\)
हे सिद्ध झाले.

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com
Labels: , , , ,

10th Algebra Question Paper July 2025 with Solutions - SSC Maharashtra Board

Q.1 (A) Four alternative answers are given for every subquestion. Choose the correct alternative and write its alphabet with subquestion number.
(i) The value of determinant \(\begin{vmatrix} 5 & 3 \\ -7 & -4 \end{vmatrix}\) is:
  • (A) -1
  • (B) -41
  • (C) 41
  • (D) 1

Solution:
$$ D = (5 \times -4) - (3 \times -7) $$ $$ D = -20 - (-21) $$ $$ D = -20 + 21 = 1 $$ Answer: (D) 1

(ii) Out of the following equations which one is not a quadratic equation?
  • (A) \(x^2+4x=11+x^2\)
  • (B) \(x^2=4x\)
  • (C) \(5x^2=90\)
  • (D) \(2x-x^2=x^2+5\)

Solution:
Option (A): \(x^2+4x=11+x^2 \Rightarrow 4x=11\). This is a linear equation (degree 1), not quadratic. Answer: (A)

(iii) For given A.P. \(a=3.5\), \(d=0\), then \(t_2 =\) ?
  • (A) 0
  • (B) 3.5
  • (C) 7
  • (D) 10.5

Solution:
\(t_2 = a + d = 3.5 + 0 = 3.5\) Answer: (B) 3.5

(iv) From the following numbers which number cannot represent a probability?
  • (A) 0.6
  • (B) 2.0
  • (C) 0.15
  • (D) 0.75

Solution:
Probability range is \(0 \le P(A) \le 1\). The value 2.0 exceeds 1. Answer: (B) 2.0

Q.1 (B) Solve the following subquestions:
(i) For simultaneous equations in variables x and y, \(D_x=49, D_y=-63, D=7\), then find the value of x.

By Cramer's Rule: $$ x = \frac{D_x}{D} $$ $$ x = \frac{49}{7} = 7 $$ Ans: \(x = 7\)

(ii) Write the following quadratic equation in standard form: \(2y=10-y^2\)

Given: \(2y = 10 - y^2\)
Rearranging terms to \(ax^2 + bx + c = 0\):
Ans: \(y^2 + 2y - 10 = 0\)

(iii) Face value of one share is 100 and premium is 10. Find the market value of the share.

Market Value (MV) = Face Value (FV) + Premium
\(MV = 100 + 10 = 110\)
Ans: Market Value is ₹ 110.

(iv) Find the class mark of the class 6-10.

Class Mark = \(\frac{\text{Lower Limit} + \text{Upper Limit}}{2}\)
Class Mark = \(\frac{6 + 10}{2} = \frac{16}{2} = 8\)
Ans: 8

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

Q.2 (A) Complete the following activities and rewrite it (any two):
(i) Complete the following activity to solve the quadratic equation \(x^2+8x-48=0\) by completing square method.

\(x^2 + 8x - 48 = 0\)
\(x^2 + 8x + 16 - \)16\( - 48 = 0\)
\((x+4)^2 - \)64\( = 0\)
\((x+4)^2 = 64\)
\(x+4 = \)8 or \(x+4 = -8\)
\(x = 4\) or \(x = \)-12

(ii) Courier service agent charged total 590 to courier a parcel... taxable value is 500 on which CGST is 45 and SGST is 45. Complete the activity to find rate of GST.

Total GST = CGST + SGST
= 45 + 45
= 90
Rate of GST = \(\frac{90}{500} \times \) 100
\(\therefore\) Rate of GST charged by agent is 18%

(iii) Complete the following activity to calculate the related central angles.
Items Percentage Measure of central angle
Food 40 \(\frac{40}{100}\times360^{\circ}=\) 144\(^{\circ}\)
Clothing 20 \(\frac{20}{100}\times360^{\circ}=\) 72\(^{\circ}\)
Education 30 \(\frac{30}{100}\times360^{\circ}=\) 108\(^{\circ}\)
Other 10 \(\frac{10}{100}\times360^{\circ}=\) 36\(^{\circ}\)
Total 100 \(360^{\circ}\)
Q.2 (B) Solve the following subquestions (any four):
(i) Find the values of \((x+y)\) and \((x-y)\): \(101x+99y=501\); \(99x+101y=499\)

Adding both equations:
\(200x + 200y = 1000 \Rightarrow x+y = 5\)
Subtracting eq(2) from eq(1):
\(2x - 2y = 2 \Rightarrow x-y = 1\)
Ans: \(x+y=5, x-y=1\)

(ii) Solve by factorisation method: \(x^2-15x+54=0\)

\(x^2 - 9x - 6x + 54 = 0\)
\(x(x-9) - 6(x-9) = 0\)
\((x-9)(x-6) = 0\)
\(x=9\) or \(x=6\)
Ans: \(x=9, 6\)

(iii) Which term of the following A.P. is 560? 2, 11, 20, 29...

\(a=2, d=9, t_n=560\)
\(t_n = a + (n-1)d\)
\(560 = 2 + (n-1)9\)
\(558 = 9(n-1)\)
\(62 = n-1 \Rightarrow n = 63\)
Ans: The 63rd term is 560.

(iv) Market value of a share is 200. If brokerage rate is 0.3%, find purchase value.

Brokerage = \(0.3\%\) of \(200 = 0.60\)
Purchase Value = MV + Brokerage
= \(200 + 0.60 = 200.60\)
Ans: ₹ 200.60

(v) If \(\sum f_id_i=10,000, \sum f_i=100\) and \(A=2000\), then find mean (\(\bar{X}\)).

\(\bar{d} = \frac{\sum f_id_i}{\sum f_i} = \frac{10000}{100} = 100\)
Mean \(\bar{X} = A + \bar{d}\)
\(\bar{X} = 2000 + 100 = 2100\)
Ans: Mean = 2100

Q.3 (A) Complete the following activities and rewrite it (any one):
(i) In an A.P. sum of three consecutive terms is 27 and product is 504. Find terms.

Let terms be \(a-d, a, a+d\)
\(a-d+a+a+d = \) 27
\(3a = 27 \Rightarrow a = \) 9
\((a-d) \times a \times (a+d) = 504\)
\((9^2 - d^2) \times 9 = 504\)
\(d^2 = 81 - 56 = 25 \Rightarrow d = \pm 5\)
For \(a=9, d=5\), terms = 4, 9, 14
For \(a=9, d=-5\), terms = 14, 9, 4

(ii) Probability activity (Red Card, Face Card).

\(n(S) = \) 52
Event A: Red Card
\(n(A) = \) 26
\(P(A) = \frac{26}{52} = \) \(\frac{1}{2}\)
Event B: Face Card
\(n(B) = \) 12
\(P(B) = \frac{12}{52} = \) \(\frac{3}{13}\)

Q.3 (B) Solve the following subquestions (any two):
(i) Draw histogram for investment made by 210 families.

[Graph Required]
Steps:
X-axis: Investment (Class Intervals: 10-20, 20-30, etc.)
Y-axis: Number of Families (Scale: 1cm = 10 families)
Bars drawn with heights: 30, 50, 60, 55, 15 respectively.

(ii) Shri Shivajirao purchased 150 shares of F.V. 100, for M.V. 120. Dividend 7%. Find Rate of Return (RoR).

Total Investment = \(150 \times 120 = 18,000\)
Dividend per share = \(7\%\) of \(100 = 7\)
Total Dividend = \(150 \times 7 = 1,050\)
Rate of Return = \(\frac{\text{Total Dividend}}{\text{Investment}} \times 100\)
\(RoR = \frac{1050}{18000} \times 100 = 5.83\%\)
Ans: 5.83%

(iii) Product of Shraddha's age 2 years ago and 3 years hence is 84. Find present age.

Let present age be \(x\).
\((x-2)(x+3) = 84\)
\(x^2 + x - 6 = 84\)
\(x^2 + x - 90 = 0\)
\((x+10)(x-9) = 0\)
\(x=9\) (Age cannot be negative)
Ans: 9 years.

(iv) Solve graphically: \(x+y=6, x-y=4\).

Line 1: \((0,6), (6,0)\)
Line 2: \((0,-4), (4,0)\)
Intersection Point: \((5,1)\)
Ans: \(x=5, y=1\)

Q.4 Solve the following subquestions (any two):
(i) Ratio of salary of skilled and unskilled workers is 5:4. Total salary of one day for both is 900. Find daily wages.

Let skilled wage = \(5x\), unskilled wage = \(4x\).
\(5x + 4x = 900\)
\(9x = 900 \Rightarrow x = 100\)
Skilled: \(5(100) = 500\)
Unskilled: \(4(100) = 400\)
Ans: Skilled: ₹500, Unskilled: ₹400.

(ii) Two dice thrown. Find probability of:

\(n(S) = 36\)
(a) Sum \(\ge\) 9: \(\{(3,6),(4,5),(4,6),(5,4),(5,5),(5,6),(6,3),(6,4),(6,5),(6,6)\}\). Count=10. \(P(A)=10/36 = 5/18\).
(b) Sum divisible by 5: \(\{(1,4),(2,3),(3,2),(4,1),(4,6),(5,5),(6,4)\}\). Count=7. \(P(B)=7/36\).
(c) First > Second: 15 outcomes. \(P(C)=15/36=5/12\).

(iii) Find the median age of patients.

Total \(N=300\), \(N/2 = 150\).
Median Class (cf > 150): 30-40 (f=55, cf=102).
\(L=30, h=10, f=55, cf=102\)
Median \(= L + \left[ \frac{N/2 - cf}{f} \right] \times h\)
\(= 30 + \left[ \frac{150 - 102}{55} \right] \times 10\)
\(= 30 + \frac{480}{55} = 30 + 8.73 = 38.73\) years.

Q.5 Solve the following subquestions (any one):
(i) Write the quadratic equation satisfying the condition:

(a) \(\Delta = 0\) (Real & Equal): e.g., \(x^2 - 4x + 4 = 0\)
(b) \(\Delta > 0\) (Real & Unequal): e.g., \(x^2 - 5x + 6 = 0\)
(c) \(\Delta < 0\) (Not Real): e.g., \(x^2 + x + 1 = 0\)

(ii) If first term of A.P. is 'p', second is 'q', last is 'r', show sum is \(\frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\).

Here, \(a = p\), \(d = q - p\), \(t_n = r\).
Using \(t_n = a + (n-1)d\):
\(r = p + (n-1)(q-p)\)
\(r - p = (n-1)(q-p)\)
\(n-1 = \frac{r-p}{q-p}\)
\(n = \frac{r-p}{q-p} + 1 = \frac{r-p+q-p}{q-p} = \frac{q+r-2p}{q-p}\)
Sum \(S_n = \frac{n}{2}(t_1 + t_n)\)
\(S_n = \frac{q+r-2p}{2(q-p)} \times (p+r)\)
\(S_n = \frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\)
Hence Proved.

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com
Labels: , , , ,

Marathi First Language (N-601) SSC Board Question Paper Solution July 2025

मराठी प्रथम भाषा (N-601) - उत्तरपत्रिका

जुलै २०२५ | गुण: ८० | वेळ: ३ तास

विभाग-१ : गद्य (Prose)

(अ) उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (१) आकृती पूर्ण करा : पुस्तकाच्या वेगळ्या जगात लेखिकेला भेटलेल्या गोष्टी.
  • न पाहिलेले देश
  • न पाहिलेली माणसं
  • न अनुभवलेले प्रसंग
  • अनोळखी तरीपण आपले वाटणारे / ओळखीचे धागे जुळणारे
(२) कोठे ते लिहा :
  1. लेखिकेची पुस्तकांच्या गराड्यात बसण्याची जागा : माळ्यावर
  2. पोपटांचे थवे उतरायचे ठिकाण : घरामागच्या मोठ्या उंबराच्या झाडावर
(३) स्वमत : पुस्तकांची वाट पाहण्याचा लेखिकेचा अनुभव तुमच्या शब्दांत लिहा.
उत्तर: उन्हाळ्याच्या सुट्टीत लेखिकेला पुस्तकांची वाट पाहण्यात एक वेगळीच गंमत वाटत असे. पुस्तकांमुळे त्यांना न पाहिलेले देश, माणसे आणि प्रसंग अनुभवायला मिळत. पुस्तकांतील शब्दांच्या जादूने आणि लेखकांच्या प्रतिभेने त्यांना भारावून टाकले होते. यामुळे सुट्टी कधी लागते आणि आपण माळ्यावर जाऊन पुस्तकांच्या विश्वात कधी रमतो, याची लेखिका आतुरतेने वाट पाहत असत.
(आ) उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (१) उत्तरे लिहा :
(i) वन्यपशुंच्या दातांचे गुणवैशिष्ट्ये:
  • प्रचंड ताकद
  • चिवटपणा
(ii) कारण लिहा: सोनाली पेशंट असलेल्या गृहस्थाच्या अंगावर धावली.
कारण त्या गृहस्थाने दीपालीला सोनालीच्या (सिंहीण) जवळ पाहून भीतीपोटी घाईघाईने उचलले. हे पाहून सोनालीला वाटले की दीपालीला धोका आहे, म्हणून ती त्याच्यावर धावली.
(२) कोण ते लिहा :
  1. पितळी पातेल्याची चाळणी करणारी : सोनाली
  2. "छोना, छोना तू काय कत्ते ?" असे म्हणणारी : दीपाली
(३) स्वमत : 'पशुंनाही भावना असतात' या विधानाविषयी तुमचे मत सोदाहरण स्पष्ट करा.
उत्तर: हे विधान पूर्णपणे सत्य आहे. पशुंना बोलता येत नसले तरी त्यांना प्रेम, राग, लोभ या भावना नक्कीच असतात. उताऱ्यात सोनाली (सिंहीण) दीपालीवर आपल्या बछड्याप्रमाणे प्रेम करते. जेव्हा अनोळखी व्यक्ती दीपालीला उचलते, तेव्हा तिच्या संरक्षणासाठी ती आक्रमक होते. तसेच पाळीव कुत्रे मालक घरी आल्यावर शेपटी हालवून आनंद व्यक्त करतात. यावरून सिद्ध होते की पशूंमध्येही मानवाप्रमाणेच भावना असतात.
(इ) अपठित गद्य : (१) आकृतिबंध पूर्ण करा : सृष्टीतील अद्वैत शिकविणाऱ्या बाबी.
  • मेघ (पाणी देतात)
  • झाडे (फळे देतात)
  • फुले (सुगंध देतात)
  • नद्या (ओलावा देतात)
(याशिवाय सूर्य-चंद्र प्रकाश देतात हे देखील उत्तर चालू शकते).
(२) उत्तरे लिहा :
(i) अज्ञानामुळे जगात निर्माण होणारे: 1. अशांती 2. द्वेष-मत्सर

(ii) सर्वांसाठी असणारे सृष्टीतील घटक: 1. आकाशातील तारे 2. देवाचे जीवनप्रद वारे

विभाग-२ : पद्य (Poetry)

(१) तुलना करा :
पिंजऱ्यातील पोपट पिंजऱ्याबाहेरील पोपट
वैभव आणि माया मिळते, फळ रसाळ मिळते. स्वसामर्थ्याने आकाशात विहार करतो.
सुखलोलुप होऊन काया (शरीर) आळशी बनते. दरी-डोंगर, सरिता-सागर ओलांडून कष्ट करतो.
(२) योग्य पर्याय ओळखा :
(i) सुखलोलुप झाली काया म्हणजे - (४) सुख उपभोगण्याची सवय लागणे
(ii) पिंजरा सोडून झेप घेतल्याने - (३) आपल्याला स्वसामर्थ्याची जाणीव होते
(३) सरळ अर्थ लिहा : 'घामातुन मोती फुलले...'
अर्थ: कवी म्हणतात की, शेतकऱ्यांच्या किंवा कष्टकऱ्यांच्या घामातूनच पिकांचे किंवा यशाचे मोती फुलतात. जेव्हा कष्टाने यश मिळते, तेव्हा साक्षात 'श्रमदेव' (श्रमाची देवता) घरी अवतरतात आणि घर प्रसन्नतेने नटते. कष्टातून मिळालेले हे वैभव जीवनातील एक सुंदर योग असतो.
(४) काव्यसौंदर्य : 'आकाशी झेप घे रे पाखरा, सोडी सोन्याचा पिंजरा'
विचारसौंदर्य: या ओळींतून कवी माणसाला परावलंबित्व सोडून स्वावलंबी होण्याचे आवाहन करत आहेत. 'सोन्याचा पिंजरा' हे सुखासीन पण गुलामगिरीच्या जीवनाचे प्रतीक आहे. ते सोडून 'आकाशी झेप घेणे' म्हणजे आपल्या स्वसामर्थ्यावर प्रगतीची शिखरे गाठणे. भौतिक सुखांचा त्याग करून ध्येयप्राप्तीसाठी कष्ट करण्याची प्रेरणा या ओळी देतात.
(आ) खालील मुद्द्यांच्या आधारे कृती सोडवा (कोणतीही एक):
कविता: खोद आणखी थोडेसे
(i) कवयित्री: आसावरी काकडे
(ii) विषय: जिद्द, आशावाद आणि प्रयत्नवाद.
(iii) शब्दार्थ:
(i) आर्त = तळमळ / वेदना
(ii) रिता = रिकामा
किंवा
कविता: तू झालास मूक समाजाचा नायक
(i) कवी: ज. वि. पवार
(ii) विषय: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या कार्याचा गौरव.
(iii) शब्दार्थ:
(i) मळवाट = रुळलेली वाट / पारंपरिक मार्ग
(ii) बळ = ताकद / शक्ती
(इ) रसग्रहण : 'सुसंगति सदा घडो; सुजनवाक्य कानीं पडो...'
आशय सौंदर्य: ही ओळ मोरोपंतांच्या 'केकावली' या काव्यातून घेतली आहे. यात परमेश्वराकडे सद्वर्तनासाठी केलेली प्रार्थना आहे.
काव्य सौंदर्य: कवी म्हणतात, "हे देवा, मला नेहमी चांगल्या माणसांची संगत मिळो. संतांचे सुविचार माझ्या कानावर पडो." मन शुद्ध राहावे आणि बुद्धीवरील वाईट विचारांचा मळ (कलंक) झडून जावा, अशी या ओळींची शिकवण आहे. यमक अलंकारामुळे या रचनेला अवीट गोडी प्राप्त झाली आहे.

विभाग-३ : स्थूलवाचन (Rapid Reading)

(१) सबइन्स्पेक्टर रेखा मिश्रा यांच्या कार्याची माहिती वाचून तुमच्या मनात येणारे विचार स्पष्ट करा.
उत्तर: सबइन्स्पेक्टर रेखा मिश्रा यांनी रेल्वे स्थानकावर भरकटलेल्या अनेक मुलांना वाचवून त्यांना त्यांच्या पालकांपर्यंत पोहोचवण्याचे महान कार्य केले आहे. हे वाचून मनात त्यांच्याविषयी प्रचंड आदर निर्माण होतो. खाकी वर्दीतील माणुसकीचे दर्शन त्यांच्या कार्यातून घडते. समाजाप्रती आपलीही काही बांधिलकी आहे, याची जाणीव त्यांच्या कार्यातून होते.
(२) सहसंबंध स्पष्ट करा : 'बी' चे झाड होणे - माणसाचे माणूसपण जागे होणे.
उत्तर: बी जेव्हा स्वतःला जमिनीत गाडून घेते, तेव्हाच तिचे रूपांतर विशाल झाडात होते आणि ती जगाला उपयुक्त ठरते. त्याचप्रमाणे, माणसाने आपला अहंकार आणि स्वार्थ सोडून (गाडून) दुसऱ्यासाठी जगले पाहिजे. जेव्हा माणूस दुसऱ्याच्या दुःखाने व्याकुळ होतो आणि मदतीला धावतो, तेव्हाच त्याचे 'माणूसपण' जागे होते. बी चे झाड होणे ही एक निसर्ग प्रक्रिया आहे, तर माणूसपण जागे होणे ही एक नैतिक प्रक्रिया आहे.
(३) टीप लिहा : गिरिजा कीर यांच्या बालनाटिकांचे विशेष.
उत्तर: १. बालमनाचे चित्रण: गिरिजाबाईंच्या बालनाटिकांमध्ये मुलांच्या मनातील भावभावनांचे अचूक चित्रण आढळते. २. विनोदी शैली: नाटकांतून विनोद पेरल्यामुळे त्या रंजक होतात. ३. साधी व सोपी भाषा: मुलांना समजेल अशी ओघवती भाषा हे त्यांचे वैशिष्ट्य आहे. ४. मूल्यशिक्षण: मनोरंजनासोबतच त्यातून मुलांवर चांगले संस्कारही होतात.

विभाग-४ : भाषाभ्यास (Grammar)

(१) समास : योग्य जोड्या लावा.
(i) काव्यामृत कर्मधारय समास (काव्य हेच अमृत)
(ii) बारभाई द्विगू समास (बारा भावांचा समुदाय)
(२) शब्दसिद्धी : तक्ता पूर्ण करा.
प्रत्ययघटित उपसर्गघटित अभ्यस्त
कडवट, चढाई उपवास, अचूक (तक्त्यात शब्द दिले नाहीत, पण वरील पर्यायांत अभ्यस्त शब्द नाही)
(३) वाक्प्रचार (कोणतेही दोन):
  1. अचंबित होणे: (आश्चर्यचकित होणे) - वाक्य: सर्कस मधील कसरत पाहून राजू अचंबित झाला.
  2. सार्थक होणे: (धन्य होणे / चीज होणे) - वाक्य: मुलाला परीक्षेत यश मिळाल्यावर आईच्या कष्टाचे सार्थक झाले.
  3. प्रतीक्षा करणे: (वाट पाहणे) - वाक्य: प्रवासी बसची खूप वेळ प्रतीक्षा करत होते.
  4. गुडघे टेकणे: (शरण येणे) - वाक्य: भारतीय सैन्यापुढे शत्रूने गुडघे टेकले.
(आ) भाषिक घटकांवर आधारित कृती :
(१) शब्दसमूह: (i) अपेक्षा नसताना = अनपेक्षित (ii) पसरवलेली खोटी बातमी = अफवा (iii) उपकाराची जाणीव ठेवणारा = कृतज्ञ

(२) विरुद्धार्थी शब्द: (i) सुपीक x नापीक (ii) साक्षर x निरक्षर

(३) समानार्थी शब्द: (i) सूर्य = रवी / भास्कर (ii) पाणी = जल / नीर

(४) शब्द संपत्ती: 'जीवनचरित्र' या शब्दापासून दोन शब्द: 1. वन 2. चित्र (किंवा चर, रत्र)

(२) लेखननियम: (i) शिक्षणामुळे माणूस सुसंस्कृत होतो. (ii) स्त्री ही स्वाभिमानी असली पाहिजे.

(३) विरामचिन्हे ओळखा: (i) " " = दुहेरी अवतरण चिन्ह (ii) , = स्वल्पविराम

(४) पारिभाषिक शब्द: (i) Goodwill = सद्भावना / नावलौकिक (ii) Mobile = भ्रमणध्वनी

विभाग-५ : उपयोजित लेखन (Writing Skills)

(१) पत्रलेखन :
विनंती पत्र

दिनांक: १० जून २०२५

प्रति,
माननीय व्यवस्थापक,
'क्रीडासंकुल', नगर,
ई-मेल: sankul.nagar@gmail.com

विषय: योगासन शिबिरात ५० विद्यार्थ्यांना प्रवेश मिळण्याबाबत.

महोदय,
सप्रेम नमस्कार.

मी 'सरस्वती विद्यालय', नगर शाळेचा विद्यार्थी प्रमुख या नात्याने हे पत्र लिहीत आहे. आपण 'क्रीडासंकुल' द्वारे १५ जून ते २० जून या कालावधीत 'योगासन शिबिर' आयोजित केले आहे, ही आनंददायी बातमी समजली. 'उत्तम आरोग्य हीच खरी संपत्ती' या आपल्या ब्रीदवाक्याप्रमाणेच आमच्या शाळेलाही विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याची काळजी आहे.

आमच्या शाळेतील इयत्ता १० वी च्या ५० विद्यार्थ्यांनी या शिबिरात सहभागी होण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. तरी कृपया या विद्यार्थ्यांना आपल्या शिबिरात सहभागी करून घ्यावे. विद्यार्थ्यांची संख्या जास्त असल्याने प्रवेश फीमध्ये काही सवलत मिळू शकेल का, याची माहिती द्यावी.

त्वरीत उत्तराच्या प्रतीक्षेत.

आपला नम्र,
अ. ब. क.
विद्यार्थी प्रमुख,
सरस्वती विद्यालय, नगर.
किंवा (२) सारांशलेखन
गद्य उतारा सारांश (विभाग १-इ):
विषय: निसर्गाचे औदार्य आणि मानवाची संकुचित वृत्ती.
सारांश: निसर्ग आपल्याला अद्वैताची शिकवण देतो. मेघ, झाडे, फुले आणि नद्या स्वतःसाठी काहीही न ठेवता सर्वस्व जगाला देतात. निसर्गातील तारे आणि वारा सर्वांसाठी समान आहेत. मात्र, मनुष्य स्वार्थी होऊन भिंती उभारतो आणि जमिनीचे तुकडे करून मालकी हक्क गाजवतो. या अज्ञानामुळेच जगात द्वेष, मत्सर आणि अशांती निर्माण होते.
(आ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : १. जाहिरात लेखन : संगणक वर्ग

💻 यश कॉम्प्युटर्स 💻

!! आजची गरज, उद्याची प्रगती !!

संगणक शिक्षणाची सुवर्णसंधी तुमच्या शहरात.

  • ✅ अनुभवी प्रशिक्षक
  • ✅ प्रत्येकाला स्वतंत्र संगणक
  • ✅ माफक फी
  • ✅ १००% सरावाची संधी

कोर्सेस: MS-CIT, Tally, DTP, C++

प्रवेश मर्यादित! आजच नाव नोंदवा.

संपर्क: यश कॉम्प्युटर्स, मेन रोड, महात्मा नगर.

मोबाईल: ९८७६५४३२१०


२. बातमी लेखन :
'प्रगती विद्यालय' मध्ये उत्साहात पार पडला वृक्षारोपण सोहळा
मोरगाव, दि. ६ जून: जागतिक पर्यावरण दिनाचे औचित्य साधून काल दि. ५ जून रोजी मोरगाव येथील 'प्रगती विद्यालय' मध्ये भव्य वृक्षारोपण कार्यक्रम संपन्न झाला.
या कार्यक्रमाचे उद्घाटन शाळेचे माननीय मुख्याध्यापक यांच्या हस्ते झाले. यावेळी शाळेच्या पटांगणात आणि परिसरात सुमारे १०० झाडे लावण्यात आली. मुख्याध्यापकांनी विद्यार्थ्यांना 'झाडे लावा, झाडे जगवा' हा संदेश दिला. विद्यार्थ्यांनी झाडांची काळजी घेण्याची शपथ घेतली. हा कार्यक्रम सकाळी ९ वाजता सुरू होऊन ११ वाजता संपला.
(इ) लेखन कौशल्य (कोणतीही एक): १. आत्मकथन : शेतकऱ्याचे मनोगत
मी शेतकरी बोलतोय...
"अरे, त्या ढगांकडे काय बघतोयस? पाऊस पडेल म्हणून? मी तर आयुष्यभर त्या आकाशाकडे डोळे लावून बसलोय. होय, मी शेतकरी बोलतोय."
माझा जन्म एका गरीब शेतकरी कुटुंबात झाला. बालपणापासूनच मातीत खेळलो, त्यामुळे मातीशी नाळ जोडली गेली. मला शिक्षणाची आवड होती, मी कृषी पदवी घेतली. अनेकांनी मला नोकरीचा सल्ला दिला, पण मला माझ्या काळ्या आईची सेवा करायची होती. मी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतीत नवीन प्रयोग केले आणि उत्पन्नात वाढ केली.
आज मी इतर शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करतो. शेती हा केवळ व्यवसाय नाही, तर ती एक प्रतिष्ठा आहे, हे मला जगाला दाखवून द्यायचे आहे. ऊन, वारा, पाऊस याची तमा न बाळगता मी राबतो, कारण जगाचा पोशिंदा असल्याची जबाबदारी माझ्या खांद्यावर आहे.
Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 Question Paper Page No. 12 Question Paper Page No. 13 Question Paper Page No. 14 Question Paper Page No. 15 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com
Labels: , , , ,
Subscribe to: Posts (Atom)