Showing posts with label July 2025 Exam. Show all posts
Showing posts with label July 2025 Exam. Show all posts

10th Science Part 2 July 2025 Board Exam Question Paper with Solutions (Hindi Medium)

рдк्рд░рд╢्рди рез (Question 1)

(рдЕ) рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдЪिрдд рдкрд░्рдпाрдп рдЪुрдирдХрд░ рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे :

(i) рдЬрдм рд╣рдо рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं, рддрдм рд╣рдоाрд░ी рдоाँрд╕рдкेрд╢िрдпाँ __________ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╢्рд╡рд╕рди рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • (рдЕ) рдЖрдХ्рд╕ीрд╢्рд╡рд╕рди
  • (рдм) рдЕрдиाрдХ्рд╕ीрд╢्рд╡рд╕рди
  • (рдХ) рдХिрдг्рд╡рди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा
  • (рдб) рдХ्рд░ेрдм рдЪрдХ्рд░
рдЙрдд्рддрд░: (рдм) рдЕрдиाрдХ्рд╕ीрд╢्рд╡рд╕рди
(ii) __________ рдк्рд░ाрдгी рдЕрдкрдиे рдЯूрдЯे рд╣ुрдП рд╢рд░ीрд░ рдХे рднाрдЧ рдХी рдкुрдиः рдиिрд░्рдоिрддी рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
  • (рдЕ) рддिрд▓рдЪрдЯ्рдЯा
  • (рдм) рдоेंрдврдХ
  • (рдХ) рдЪिрдб़िрдпाँ
  • (рдб) рд╕िрддाрд░ा рдордЫрд▓ी
рдЙрдд्рддрд░: (рдб) рд╕िрддाрд░ा рдордЫрд▓ी
(iii) рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे NKM-16 рдЗрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдж्рд╡ाрд░ा __________ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рджिрдпा рд╣ै।
  • (рдЕ) рдордзुрдордХ्рд╖िрдХा рдкाрд▓рди
  • (рдм) рдФрд╖рдзीрдп рд╡рдирд╕्рдкрддिрдпों рдХा рд░ोрдкрдг
  • (рдХ) рдордд्рд╕्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп
  • (рдб) рдлрд▓ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЙрдж्рдпोрдЧ
рдЙрдд्рддрд░: (рдХ) рдордд्рд╕्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп
(iv) рдЬिрд▓ा рд╕्рддрд░ рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рдЖрдкрджा рдиिрд╡ाрд░рдг рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдкрд░िрдкूрд░्рдгрддा рдХे рд▓िрдП __________ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • (рдЕ) рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी
  • (рдм) рддрд╣рд╕ीрд▓рджाрд░
  • (рдХ) рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी
  • (рдб) рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी
рдЙрдд्рддрд░: (рдЕ) рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी
(╧Е) рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХा __________ рдмाрдШों рдХे рд▓िрдП рдЖрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै।
  • (рдЕ) рдоाрдирд╕ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп
  • (рдм) рдкрд╢्рдЪिрдо рдШाрдЯ
  • (рдХ) рдоोрд▓ाрдИ рдЬंрдЧрд▓
  • (рдб) рд╕ुंрджрд░рдмрди рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп
рдЙрдд्рддрд░: (рдб) рд╕ुंрджрд░рдмрди рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп

(рдм) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे :

(i) рдиिрдо्рди рд╡ाрдХ्рдп рд╕рдд्рдп рд╣ै рдпा рдЕрд╕рдд्рдп, рд▓िрдЦिрдпे : рдЙрдд्рдХ्рд░ांрддि рдЕрд░्рдеाрдд् рд╕рдЬीрд╡ों рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдзीрдоी рдЧрддि рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдХ्рд░рдоिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рд╕рдд्рдп
(ii) рдХिрд╕ी рдПрдХ рд▓ैंрдЧिрдХ рд░ोрдЧ рдХा рдиाрдо рд▓िрдЦिрдпे।
рдЙрдд्рддрд░: рд╕िрдлिрд▓िрд╕ (рдпा рдЧोрдиोрд░िрдпा)
(iii) рдЕрд╕ंрдЧрдд рд╢рдм्рдж рд▓िрдЦिрдпे : рдЧुрдЯрдЦा, рдпोрдЧाрд╕рди, рд╢рд░ाрдм, рд╕िрдЧрд░ेрдЯ
рдЙрдд्рддрд░: рдпोрдЧाрд╕рди (рдЕрди्рдп рд╕рднी рдирд╢ीрд▓े/рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдкрджाрд░्рде рд╣ैं)।
(iv) рд░िрдХ्рдд рдЪौрдХрдЯ рдоें рдЙрдЪिрдд рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे : рдмрд╣рддे рд╣ुрдП рдкрд╡рди рдХी рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा → [ ______ ]
рдЙрдд्рддрд░: рдЯрд░्рдмाрдЗрди рдХी рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा (рдпा рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा)।
(╧Е) рдЙрдЪिрдд рдЬोрдб़ी рдоिрд▓ाрдЗрдпे :
'рдЕ' рд╕рдоूрд╣ 'рдм' рд╕рдоूрд╣
рдЭाрдпрд▓ीрдЯॉрд▓ (b) рдоिрдаाрд╕

рдк्рд░рд╢्рди реи (Question 2)

(рдЕ) рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХाрд░рдг рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рджो) :

(i) рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХे рдХुрдЫ рдЕंрдЧ рдмрд╣ुрдоूрд▓्рдп рд╣ैं।
рдХाрд░рдг: рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдХुрдЫ рдЕंрдЧ рдЬैрд╕े рд╡ृрдХ्рдХ (Kidney), рд╣ृрджрдп, рдпрдХृрдд рдФрд░ рдЖँрдЦें рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ैं। рдпрджि рдпे рдЕंрдЧ рд╡िрдлрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं, рддो рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдЬीрд╡рди рдЦрддрд░े рдоें рдкрдб़ рдЬाрддा рд╣ै। рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж (рдиेрдд्рд░рджाрди) рдпा рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣рддे рд╣ुрдП (рдЬैрд╕े рдПрдХ рдХिрдбрдиी), рдЗрди рдЕंрдЧों рдХा рджाрди рдХрд░рдХे рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рд░ोрдЧिрдпों рдХी рдЬाрди рдмрдЪाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЙрдирдХी рдЗрд╕ рдЬीрд╡рдирджाрдпी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдХे рдХाрд░рдг, рдЗрди рдЕंрдЧों рдХो рдмрд╣ुрдоूрд▓्рдп рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
(ii) рдЬрд▓-рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा, рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рдкрд╡рди рдКрд░्рдЬा рдЗрди्рд╣ें рдиूрддрдиीрдХрд░рдгрдХ्рд╖рдо рдКрд░्рдЬा рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдХाрд░рдг: рдпे рдКрд░्рдЬा рд╕्рд░ोрдд (рдкाрдиी, рд╕ूрд░्рдп, рд╣рд╡ा) рдк्рд░рдХृрддि рдоें рдЕрд╕ीрдоिрдд рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं рдФрд░ рдХрднी рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддे। рдЗрдирдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдпे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкुрдиः рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдпे рдк्рд░рджूрд╖рдг рд░рд╣िрдд рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЗрди्рд╣ें рдиूрддрдиीрдХрд░рдгрдХ्рд╖рдо (рдЕрдХ्рд╖рдп) рдКрд░्рдЬा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
(iii) рд░ेрд╢ेрджाрд░ рдкрджाрд░्рде рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХा рдкोрд╖рдХрддрдд्рдд्рд╡ рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдпрдж्рдпрдкि рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рд░ेрд╢ेрджाрд░ рдкрджाрд░्рдеों (рдлाрдЗрдмрд░) рдХो рдкрдЪा рдирд╣ीं рд╕рдХрддा, рдлिрд░ рднी рдпे рдкाрдЪрди рдХ्рд░िрдпा рдоें рдмрд╣ुрдд рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпे рднोрдЬрди рдХो рдкाрдЪрди рддंрдд्рд░ рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдФрд░ рдЕрдкрдЪिрдд рднोрдЬрди (рдорд▓) рдХो рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдХрдм्рдЬ рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рдирд╣ीं рд╣ोрддीं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЗрди्рд╣ें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

(рдм) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрди्рд╣ीं рддीрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे :

(i) рдЖрдХृрддि рдХा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░рдХे рдиिрдо्рди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे :
(рдЕ) рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХे рдиाрдо:
рдЖрдХृрддि 'A' : рдбрдХрдмिрд▓ рдк्рд▓ॅрдЯिрдкрд╕ (Duck-billed Platypus)
рдЖрдХृрддि 'B' : рд▓ंрдЧрдлिрд╢ (Lungfish)

(рдм) рдЙрдд्рдХ्рд░ांрддि рдХा рдк्рд░рдоाрдг:
рдпे рдк्рд░ाрдгी 'рдЬोрдб़рдиे рд╡ाрд▓ी рдХрдб़ी' (Connecting Links) рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं।
(ii) рддाрд▓िрдХा рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे: рдмрд╣ुрдХोрд╢िрдХीрдп рд╕рдЬीрд╡ों рдоें рдЕрд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди рдХे рдк्рд░рдХाрд░।
1. рдЦंрдбीрднрд╡рди (Fragmentation)
2. рдкुрдирд░्рдЬрдирди (Regeneration)
3. рдоुрдХुрд▓рди (Budding)
4. рд╢ाрдХीрдп рдк्рд░рдЬрдирди (Vegetative Propagation)
5. рдмीрдЬाрдгु рдиिрд░्рдоिрддी (Spore Formation)
(iii) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рддाрд▓िрдХा рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे :
рдЕ.рдХ्рд░. рд╕рд╣рднाрдЧी рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ рдкेрдп рдкрджाрд░्рде рдХा рдиाрдо
1. рд▓ॅрдХ्рдЯोрдмॅрд╕ीрд▓рд╕ рдм्рд░ुрдИрд╕ рдХॉрдлी
2. рдХॅрди्рдбीрдбा, рд╣ॅрди्рд╕ेрди्рдпुрд▓ा, рдкिрдЪिрдпा, рд╕ॅрдХрд░ोрдоाрдпрд╕िрд╕ рдХोрдХो (Cocoa)
3. рд╕ॅрдХрд░ोрдоाрдпрд╕िрд╕ рд╕ेрд░ेрд╡्рд╣िрд╕ी рд╡ाрдИрди
4. рд╕ॅрдХрд░ोрдоाрдпрд╕िрд╕ рд╕ेрд░ेрд╡्рд╣िрд╕ी рд╕िрдбрд░ (Cider)
(iv) рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рджो рдЙрджाрд╣рд░рдг рджीрдЬिрдпे :
(рдЕ) рдоोрдмाрдИрд▓ рдлोрди рдХे рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рддрдХрд▓ीрдлें:
1. рд╕िрд░рджрд░्рдж / рдЕрдиिрдж्рд░ा
2. рдЖँрдЦों рдХी рд╕рдорд╕्рдпा / рдЬोрдб़ों рдХा рджрд░्рдж

(рдЖ) рд╕ाрдпрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз рдХрдХ्рд╖ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдШрдЯрдиाрдПँ:
1. рд╣ैрдХिंрдЧ (рдмैंрдХ рдЦाрддे рд╕े рдкैрд╕े рдЪुрд░ाрдиा)
2. рдкрд╣рдЪाрди рдХी рдЪोрд░ी (Identity Theft) / рдбेрдЯा рдЪोрд░ी
(╧Е) рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рджो рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд▓िрдЦिрдпे।
1. рдЖрдкрджाрдУं рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЬीрд╡िрдд рд╣ाрдиि рдХो рд░ोрдХрдиा рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдмрдЪाрдиा।
2. рдЖрдкрджा рдЧ्рд░рд╕्рдд рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╡рд╕्рддुрдПँ (рднोрдЬрди, рдкाрдиी, рджрд╡ा) рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рдФрд░ рдЙрдирдХा рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рдХрд░рдиा।

рдк्рд░рд╢्рди рей (Question 3)

рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдХिрди्рд╣ीं рдкाँрдЪ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे :

(i) рдЕंрддрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдпे : рд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди рддрдеा рдЕрд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди।
рд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди рдЕрд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди
рдЗрд╕рдоें рджो рдЬрдирдХ (рдирд░ рдФрд░ рдоाрджा) рднाрдЧ рд▓ेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЬрдирдХ рднाрдЧ рд▓ेрддा рд╣ै।
рдпुрдЧ्рдордХ (Gametes) рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै। рдпुрдЧ्рдордХ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
рд╕ंрддाрди рдоें рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рд╕ंрддाрди рдЬрдирдХ рдХे рд╕рдоाрди (рдХ्рд▓ोрди) рд╣ोрддी рд╣ै।
рдпрд╣ рдПрдХ рдзीрдоी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рддीрд╡्рд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै।
(ii) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рддाрд▓िрдХा рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे (рд╢्рд╡рд╕рди/рдЧ्рд▓ाрдЗрдХोрд▓िрд╕िрд╕) :
(рдЕ) рд╕्рдиिрдЧ्рдз рдЕрдо्рд▓ (Fatty acids)
(рдм) рдЕрдоीрдиो рдЕрдо्рд▓ (Amino acids)
(рдХ) рдкाрдпрд░ुрд╡िрдХ рдЕрдо्рд▓ (Pyruvic acid)
(рдб) рдПрд╕िрдЯाрдЗрд▓ рдХो-рдПंрдЬाрдЗрдо-рдП (Acetyl Co-A)
(рдЗ) рдХ्рд░ेрдм рдЪрдХ्рд░ (Krebs Cycle)
(рдИ) $CO_2 + H_2O + \text{рдКрд░्рдЬा}$
(iii) рдиिрдо्рди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे (рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧ) :
(рдЕ) рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧ рдХ्рдпा рд╣ैं? рд╕рдЬीрд╡ों рдоें рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдпा рдЕрдкूрд░्рдг рд╡िрдХрд╕िрдд рдиिрд░ुрдкрдпोрдЧी рдЕंрдЧों рдХो рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧ рдХрд╣рддे рд╣ैं।

(рдм) рдоाрдирд╡ीрдп рд╢рд░ीрд░ рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдХिрди्рд╣ीं рджो рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧों рдХे рдиाрдо рд▓िрдЦिрдпे। рдЕрдкेंрдбिрдХ्рд╕ (Appendix), рдкूँрдЫ рдХी рд╣рдб्рдбी (Coccyx), рдЕрдХ्рдХрд▓ рджाрдв़ (Wisdom teeth), рдХाрди рдХी рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпाँ।

(рдХ) рдЙрди рджो рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧों рдХे рдиाрдо рд▓िрдЦिрдпे рдЬो рдоाрдирд╡ рдХे рд▓िрдП рдиिрд░ुрдкрдпोрдЧी рдкрд░ंрддु рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ैं। рдЕрдкेंрдбिрдХ्рд╕ (рдЬुрдЧाрд▓ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЬाрдирд╡рд░ों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧी), рдХाрди рдХी рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпाँ (рдмंрджрд░ों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧी)।
(iv) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдЖрдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे (рдКрд╖्рдоीрдп рд╡िрдж्рдпुрдд) :
(рдЕ) рдКрд╖्рдоीрдп рдКрд░्рдЬा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдиिрд░्рдоिрддी:
рдИंрдзрди рдХोрдпрд▓ा → [рдкाрдиी рд╕े рднाрдк рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмॉрдпрд▓рд░] → [рднाрдк рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдЯрд░्рдмाрдЗрди] → рдЬрдиिрдд्рд░ → рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा

(рдм) рдКрд╖्рдоीрдп рд╡िрдж्рдпुрдд рдиिрд░्рдоिрддी рдХेंрдж्рд░ рдоें рдКрд░्рдЬा рд░ूрдкांрддрд░рдг:
рдХोрдпрд▓े рдХी рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдКрд░्рдЬा → [рдКрд╖्рдоीрдп рдКрд░्рдЬा] → [рднाрдк рдХी рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा] → [рдЯрд░्рдмाрдЗрди рдХी рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा] → рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा
(╧Е) рдХोрд╖्рдардХ рдоें рджिрдП рдЧрдП рдкрд░्рдпाрдпों рдоें рд╕े рдЙрдЪिрдд рдкрд░्рдпाрдп рдЪुрдирдХрд░ рдиिрдо्рди рдкрд░िрдЪ्рдЫेрдж рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे :
рджुрдиिрдпाрднрд░ рдоें рдмрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЧाрдп рдХे рджूрдз рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ рдкрдиीрд░ рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рджूрдз рдХा рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдФрд░ рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬैрд╡िрдХ (microbiological) рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рджूрдз рдоें рд▓ॅрдХ्рдЯोрдмॅрд╕िрд▓рд╕ рд▓ॅрдХ्рдЯिрд╕, рд▓ॅрдХ्рдЯोрдмॅрд╕िрд▓рд╕ рдХ्рд░िрдоॉрд░िрд╕ (Lactobacillus cremoris) рдФрд░ рд╕्рдЯ्рд░ेрдк्рдЯोрдХॉрдХрд╕ рдерд░्рдоोрдлिрд▓ीрд╕ рдпे рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ рддрдеा рд░ंрдЧ рдоिрд▓ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े рджूрдз рдоें рдЦрдЯ्рдЯाрдкрди рдЖрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рджрд╣ी рдоें рд╕्рдеिрдд рдкाрдиी рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕े рдФрд░ рдЧाрдв़ा рд╣ोрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЬाрдирд╡рд░ों рдХे рдЕрди्рдирдирд▓िрдХा рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд░ेрдиेрдЯ (rennet) рдк्рд░рдХिрдг्рд╡ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рд▓ाрдпा рдЬाрддा рдеा; рдкрд░ рдЖрдЬрдХрд▓ рдХрд╡рдХों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдк्рд░ोрдЯीрдПрдЬ (Protease) рдиाрдордХ рдк्рд░рдХिрдг्рд╡ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी рдкрдиीрд░ рдмрдирддा рд╣ै।
(vi) рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЯिрдк्рдкрдгी рд▓िрдЦिрдпे : рдФрд╖рдзीрдп рд╡рдирд╕्рдкрддी рдХा рдорд╣рдд्рдд्рд╡।
рднाрд░рдд рдоें рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХी рдПрдХ рдорд╣ाрди рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд░ोрдЧों рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдФрд╖рдзीрдп рд╡рдирд╕्рдкрддिрдпों рдХा рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рд╕рд░्рджी-рдЦाँрд╕ी рдХे рд▓िрдП рдЕрдбुрд▓рд╕ा, рд░ोрдЧ рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рддुрд▓рд╕ी, рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдЕрд╢्рд╡рдЧंрдзा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрди рд╡рдирд╕्рдкрддिрдпों рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрдирдХे рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рдХोрдИ рджुрд╖्рдк्рд░рднाрд╡ (Side-effects) рдирд╣ीं рд╣ोрддे।
(vii) рдЕрди्рдп рд▓ोрдЧों рд╕े рд╕ुрд╕ंрд╡ाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрддाрдЗрдпे।
рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ाрде рдЕрдЪ्рдЫा рд╕ंрд╡ाрдж рд░рдЦрдиे рд╕े рд╣рдо рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं, рд╡िрдЪाрд░ों рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै। рдоाрддा-рдкिрддा, рдоिрдд्рд░ों рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд╕ाрде рдЦुрд▓рдХрд░ рдмाрдд рдХрд░рдиे рд╕े рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै рдФрд░ рдЕрд╡рд╕ाрдж (Depression) рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдмрдЪा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдЪ्рдЫे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╡ाрдж рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
(viii) рдиिрдо्рди рдЖрдкрджाрдУं рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдкрд╣рдЪाрдиिрдпे рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдо рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдпे :
рдШрдЯрдиा рдЖрдкрджा рдХा рдк्рд░рдХाрд░ рдкрд░िрдгाрдо
(рдЕ) рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд (рдЬाрдирдмूрдЭрдХрд░) рдЬрдирд╣ाрдиि, рд╕ंрдкрдд्рддि рдХा рдиुрдХрд╕ाрди, рднрдп рдХा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг।
(рдм) рджाрд╡ाрдирд▓ (рд╡рди рдХी рдЖрдЧ) рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдпा рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХा рдиाрд╢, рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг।
(рдХ) рдЪोрд░ी рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд (рдЬाрдирдмूрдЭрдХрд░) рдЖрд░्рдеिрдХ рдиुрдХрд╕ाрди, рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡।

рдк्рд░рд╢्рди рек (Question 4)

рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे :

(i) 'рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдоें рдоेрд░ी рднूрдоिрдХा' рдХो рджрд░्рд╢ाрдиे рд╡ाрд▓ी рддाрд▓िрдХा рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे :
рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдоें рдоेрд░ी рднूрдоिрдХा:
  • рд╕ंрднाрд▓рдиा (Conservation): рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХो рд╕ंрднाрд▓рдХрд░ рд░рдЦрдиा।
  • рдиिрдпंрдд्рд░рдг (Control): рдиुрдХрд╕ाрди рд░ोрдХрдиा; рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рд░ोрдХрдиा।
  • рдиिрд░्рдоिрддी (Production): рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ुрдП рдШрдЯрдХों рдХा рдкुрдирд░ुрдЬ्рдЬीрд╡рди рдХрд░рдиा; рдирд╡рдиिрд░्рдоिрддी рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рдиा।
  • рдк्рд░рд╕ाрд░ (Awareness): рд╢िрдХ्рд╖ा, рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди, рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा, рдЕрдиुрдХрд░рдг, рд╕ंрдЧрдарди, рдФрд░ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиा।
  • рдк्рд░рддिрдмंрдз (Prevention): рд╕ंрднाрд╡िрдд рдЦрддрд░ों рдХो рд░ोрдХрдиा; рдирдИ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा।
  • рдЬрддрди (Preservation): рдЬो рдмрдЪा рд╣ै рдЙрд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиा; рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХा рдЬрддрди рдХрд░рдиा।
(ii) рдиीрдЪे рджी рдЧрдИ рдЖрдХृрддिрдпों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдпे (рдЖрдХृрддि 'рдЕ' - рдордЫрд▓ी, рдЖрдХृрддि 'рдм' - рдХрдмूрддрд░) :
(рдЕ) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдЖрдХृрддि рдоें рджрд░्рд╢ाрдпे рдЧрдпे рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХे рд╡рд░्рдЧ рд▓िрдЦिрдпे।
рдЖрдХृрддि 'рдЕ' (рдордЫрд▓ी) рдХा рд╡рд░्рдЧ: рдордд्рд╕्рдп (Pisces)।
рдЖрдХृрддि 'рдм' (рдХрдмूрддрд░) рдХा рд╡рд░्рдЧ: рдкрдХ्рд╖ी (Aves)।

(рдм) рдЗрди рдк्рд░ाрдгिрдпों рдоें рдЕрдиुрдХूрд▓рди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдХौрдирд╕ी рд╕рдоाрдирддाрдпें рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ैं ?
рджोрдиों рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХा рд╢рд░ीрд░ рдиौрдХाрдХाрд░ (Spindle-shaped / Streamlined) рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЖрдХाрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкाрдиी рдоें рддैрд░рддे рд╕рдордп рдпा рд╣рд╡ा рдоें рдЙрдб़рддे рд╕рдордп рдШрд░्рд╖рдг (рд╡िрд░ोрдз) рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।

(рдХ) рдЗрди рдк्рд░ाрдгिрдпों рдоें рд╕рдоाрдирддाрдпें рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рдЙрдирдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рднिрди्рди рд╡рд░्рдЧ рдоें рдХ्рдпों рдХिрдпा рд╣ै ?
рдпрдж्рдпрдкि рдЙрдирдХा рдЖрдХाрд░ рд╕рдоाрди рд╣ै, рдлिрд░ рднी рдЙрдирдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрддрд░ рд╣ैं:
  • рд╢्рд╡рд╕рди: рдордЫрд▓िрдпाँ рдЧрд▓рдлрдб़ों (Gills) рд╕े рд╕ाँрд╕ рд▓ेрддी рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдкрдХ्рд╖ी рдлेрдлрдб़ों (Lungs) рд╕े।
  • рдЖрд╡ाрд╕: рдордЫрд▓िрдпाँ рдЬрд▓рдЪрд░ рд╣ैं, рдкрдХ्рд╖ी рдЦेрдЪрд░/рднूрдЪрд░ рд╣ैं।
  • рдд्рд╡рдЪा: рдордЫрд▓िрдпों рдкрд░ рд╢рд▓्рдХ (Scales) рд╣ोрддे рд╣ैं, рдкрдХ्рд╖िрдпों рдкрд░ рдкंрдЦ (Feathers) рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рд░рдХ्рдд: рдордЫрд▓िрдпाँ рдЕрд╕рдорддाрдкी (Cold-blooded) рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдкрдХ्рд╖ी рд╕рдорддाрдкी (Warm-blooded) рд╣ोрддे рд╣ैं।
Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com

10th Science Part 2 July 2025 Board Exam Question Paper with Solutions (Marathi Medium)

рдк्рд░рд╢्рди рез (Question 1)

(рдЕ) рджिрд▓ेрд▓्рдпा рдкрд░्рдпाрдпांрдкैрдХी рдпोрдЧ्рдп рдкрд░्рдпाрдпाрдЪा рдХ्рд░рдоांрдХ рдиिрд╡рдбा :

(i) рдЖрдкрдг рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рддाрдиा рдЖрдкрд▓्рдпा рдоांрд╕рдкेрд╢ी __________ рдк्рд░рдХाрд░рдЪे рд╢्рд╡рд╕рди рдХрд░рддाрдд.
  • (рдЕ) рдСрдХ्рд╕िрд╢्рд╡рд╕рди
  • (рдм) рд╡िрдиॉрдХ्рд╕ीрд╢्рд╡рд╕рди
  • (рдХ) рдХिрдг्рд╡рди рдХ्рд░िрдпा
  • (рдб) рдХ्рд░ेрдм्рдЬ рдЪрдХ्рд░
рдЙрдд्рддрд░: (рдм) рд╡िрдиॉрдХ्рд╕ीрд╢्рд╡рд╕рди
(ii) __________ рд╣ा рдк्рд░ाрдгी рдЖрдкрд▓्рдпा рд╢рд░ीрд░ाрдЪ्рдпा рддुрдЯрд▓ेрд▓्рдпा рднाрдЧाрдЪी рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоिрддी рдХрд░ू рд╢рдХрддो.
  • (рдЕ) рдЭुрд░рд│
  • (рдм) рдмेрдбूрдХ
  • (рдХ) рдЪिрдордгी
  • (рдб) рддाрд░ाрдоाрд╕ा
рдЙрдд्рддрд░: (рдб) рддाрд░ाрдоाрд╕ा
(iii) рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░рдиे NKM-16 рдпा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоाрдж्рд╡ाрд░े __________ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпाрдЪ्рдпा рдЙрдд्рдкाрджрдирд╡ाрдвी рдХрд░िрддा рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рджिрд▓े рдЖрд╣े.
  • (рдЕ) рдордзुрдордХ्рд╖िрдХा рдкाрд▓рди
  • (рдм) рдФрд╖рдзी рд╡рдирд╕्рдкрддी рд▓ाрдЧрд╡рдб
  • (рдХ) рдордд्рд╕्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп
  • (рдб) рдлрд│ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЙрдж्рдпोрдЧ
рдЙрдд्рддрд░: (рдХ) рдордд्рд╕्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп
(iv) рдЬिрд▓्рд╣ाрд╕्рддрд░ीрдп рдЖрдкрдд्рддी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдкрдиाрд╕ाрдаी рд╡ рдЖрдкрдд्рддी рдиिрд╡ाрд░рдг рдпोрдЬрдиांрдЪ्рдпा рдкрд░िрдкूрд░्рдгрддेрд╕ाрдаी рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдЪे __________ рдЬрдмाрдмрджाрд░ рдЕрд╕рддाрдд.
  • (рдЕ) рдЬिрд▓्рд╣ाрдзिрдХाрд░ी
  • (рдм) рддрд╣рд╕ीрд▓рджाрд░
  • (рдХ) рд╢िрдХ्рд╖рдгाрдзिрдХाрд░ी
  • (рдб) рдоुрдЦ्рдпрдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी
рдЙрдд्рддрд░: (рдЕ) рдЬिрд▓्рд╣ाрдзिрдХाрд░ी
(╧Е) рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓рдордзीрд▓ __________ рд╣े рд╡ाрдШाрд╕ाрдаी рд░ाрдЦीрд╡ рдЖрд╣े.
  • (рдЕ) рдоाрдирд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди
  • (рдм) рдкрд╢्рдЪिрдо рдШाрдЯ
  • (рдХ) рдоोрд▓ाрдИ рдЬंрдЧрд▓
  • (рдб) рд╕ुंрджрд░рдмрди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди
рдЙрдд्рддрд░: (рдб) рд╕ुंрджрд░рдмрди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди

(рдм) рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा :

(i) рдЪूрдХ рдХी рдмрд░ोрдмрд░ рддे рд▓िрд╣ा : рдЙрдд्рдХ्рд░ांрддी рдо्рд╣рдгрдЬे рд╕рдЬीрд╡ांрдордз्рдпे рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ाрд╡рдХाрд╢ рд╣ोрдгाрд░ा рдХ्рд░рдоिрдХ рдмрджрд▓ рд╣ोрдп.
рдЙрдд्рддрд░: рдмрд░ोрдмрд░
(ii) рдХोрдгрдд्рдпाрд╣ी рдПрдХा рд▓ैंрдЧिрдХ рд░ोрдЧाрдЪे рдиांрд╡ рд▓िрд╣ा.
рдЙрдд्рддрд░: рд╕िрдлिрд▓िрд╕ (рдХिंрд╡ा рдЧोрдиोрд░िрдпा, рдПрдб्рд╕)
(iii) рдЧрдЯाрдд рди рдмрд╕рдгाрд░ा рд╢рдм्рдж рд▓िрд╣ा : рдЧुрдЯрдЦा, рдпोрдЧाрд╕рдиे, рдорджрдп, рд╕िрдЧाрд░ेрдЯ.
рдЙрдд्рддрд░: рдпोрдЧाрд╕рдиे (рдЗрддрд░ рд╕рд░्рд╡ рд╡्рдпрд╕рдиे рдЖрд╣ेрдд).
(iv) рд░िрдХाрдо्рдпा рдЪौрдХрдЯीрдд рдпोрдЧ्рдп рд╢рдм्рдж рд▓िрд╣ा : рд╡ाрд╣рдд्рдпा рд╡ाрд▒्рдпाрддीрд▓ рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा → [ ______ ]
рдЙрдд्рддрд░: рдЯрд░्рдмाрдИрдирдордзीрд▓ рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा (рдХिंрд╡ा рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा).
(v) рдпोрдЧ्рдп рдЬोрдбी рдЬुрд│рд╡ा :
рдЧрдЯ 'рдЕ' рдЧрдЯ 'рдм'
рдЭाрдпрд▓ीрдЯॉрд▓ (b) рдЧोрдбी рджेрдгे

рдк्рд░рд╢्рди реи (Question 2)

(рдЕ) рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдХाрд░рдгे рд▓िрд╣ा (рдХोрдгрддेрд╣ी рджोрди) :

(i) рдоाрдирд╡ी рд╢рд░ीрд░ाрддीрд▓ рдХाрд╣ी рдЕрд╡рдпрд╡ рд╣े рдмрд╣ुрдоोрд▓ рдЖрд╣ेрдд.
рдХाрд░рдг: рдоाрдирд╡ी рд╢рд░ीрд░ाрддीрд▓ рдХिрдбрдиी (рд╡ृрдХ्рдХ), рд╣ृрджрдп, рдпрдХृрдд рдЖрдгि рдбोрд│े рдпांрд╕ाрд░рдЦे рдЕрд╡рдпрд╡ рдЬीрд╡рди рдЬрдЧрдг्рдпाрд╕ाрдаी рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪे рдЖрд╣ेрдд. рдЬрд░ рд╣े рдЕрд╡рдпрд╡ рдиिрдХाрдоी рдЭाрд▓े, рддрд░ рд╡्рдпрдХ्рддीрдЪा рдЬीрд╡ рдзोрдХ्рдпाрдд рдпेрдК рд╢рдХрддो. рдорд░рдгोрдд्рддрд░ рдХिंрд╡ा рдХाрд╣ी рдк्рд░рд╕ंрдЧी рдЬिрд╡ंрдд рдЕрд╕рддाрдиा (рдЙрджा. рдХिрдбрдиी) рдЕрд╡рдпрд╡рджाрди рдХрд░ूрди рджुрд╕рд▒्рдпा рдЧрд░рдЬू рд░ुрдЧ्рдгांрдЪे рдк्рд░ाрдг рд╡ाрдЪрд╡рддा рдпेрддाрдд. рдд्рдпांрдЪ्рдпा рдпा рдЬीрд╡рдирджाрдпी рдЙрдкрдпोрдЧाрдоुрд│े рдЖрдгि рдЕрдиुрдкрд▓рдм्рдзрддेрдоुрд│े рд╣े рдЕрд╡рдпрд╡ рдмрд╣ुрдоोрд▓ рдоाрдирд▓े рдЬाрддाрдд.
(ii) рдЬрд▓рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा, рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдЖрдгि рдкрд╡рди рдКрд░्рдЬा рдпांрдиा рдиूрддрдиीрдХрд░рдгрдХ्рд╖рдо рдКрд░्рдЬा рдо्рд╣рдгрддाрдд.
рдХाрд░рдг: рд╣े рдКрд░्рдЬा рд╕्рдд्рд░ोрдд рдиिрд╕рд░्рдЧाрдд рдЕрдЦंрдбрдкрдгे рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЖрд╣ेрдд рдЖрдгि рд╡ाрдкрд░рд▓्рдпाрдиे рд╕ंрдкрдд рдиाрд╣ीрдд (рдЙрджा. рдкाрдгी, рд╕ूрд░्рдпрдк्рд░рдХाрд╢, рд╡ाрд░ा). рд╣े рд╕्рдд्рд░ोрдд рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХрд░िрдд्рдпा рдкुрди्рд╣ा рднрд░рд▓े рдЬाрддाрдд рдЖрдгि рдк्рд░рджूрд╖рдгрдоुрдХ्рдд рдЕрд╕рддाрдд. рдо्рд╣рдгूрди рдд्рдпांрдиा рдиूрддрдиीрдХрд░рдгрдХ्рд╖рдо (рдЕрдХ्рд╖рдп) рдКрд░्рдЬा рдо्рд╣рдгрддाрдд.
(iii) рддंрддुрдордп рдкрджाрд░्рде рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪे рдкोрд╖рдХрддрдд्рдд्рд╡ рдЖрд╣े.
рдХाрд░рдг: рдЬрд░ी рдоाрдирд╡ी рд╢рд░ीрд░ рддंрддुрдордп рдкрджाрд░्рде рдкрдЪрд╡ू рд╢рдХрдд рдирд╕рд▓े, рддрд░ी рдкрдЪрдирдХ्рд░िрдпेрд╕ाрдаी рддे рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЖрд╣ेрдд. рддे рдЕрди्рдиाрдЪ्рдпा рдкрдЪрдиाрд╕ рдорджрдд рдХрд░рддाрдд рдЖрдгि рдкрдЪрд▓ेрд▓े рдЕрди्рди рдкुрдвे рд╕рд░рдХрд╡рдг्рдпाрд╕ рд╡ рди рдкрдЪрд▓ेрд▓े рдЕрди्рди (рдорд│) рд╢рд░ीрд░ाрдмाрд╣ेрд░ рдЯाрдХрдг्рдпाрд╕ рдорджрдд рдХрд░рддाрдд. рдпाрдоुрд│े рдмрдж्рдзрдХोрд╖्рдарддेрдЪा рдд्рд░ाрд╕ рд╣ोрдд рдиाрд╣ी. рдо्рд╣рдгूрди рдд्рдпांрдиा рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪे рдкोрд╖рдХрддрдд्рдд्рд╡ рдоाрдирд▓े рдЬाрддे.

(рдм) рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा (рдХोрдгрддेрд╣ी рддीрди) :

(i) рдЖрдХृрддीрдд рджिрд▓ेрд▓्рдпा рдк्рд░ाрдг्рдпांрдЪे рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ूрди рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा (рдЖрдХृрддी 'рдЕ' - рдбрдХрдмिрд▓ рдк्рд▓ॅрдЯिрдкрд╕, рдЖрдХृрддी 'рдм' - рд▓ंрдЧрдлिрд╢):
(рдЕ) рдк्рд░ाрдгी рдУрд│рдЦा:
рдЖрдХृрддी 'рдЕ': рдбрдХрдмिрд▓ рдк्рд▓ॅрдЯिрдкрд╕ (Duck-billed Platypus)
рдЖрдХृрддी 'рдм': рд▓ंрдЧрдлिрд╢ (Lungfish)

(рдм) рдЙрдд्рдХ्рд░ांрддीрдЪा рдкुрд░ाрд╡ा:
рд╣े рдк्рд░ाрдгी 'рдЬोрдбрдгाрд░े рджुрд╡े' (Connecting Links) рдпा рдкुрд░ाрд╡्рдпाрдЪी рдЙрджाрд╣рд░рдгे рдЖрд╣ेрдд.
(ii) рддрдХ्рддा рдкूрд░्рдг рдХрд░ा: рдмрд╣ुрдкेрд╢ीрдп рд╕ंрдЬीрд╡ांрдордзीрд▓ рдЕрд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирдиाрдЪे рдк्рд░рдХाрд░.
рез. рдЦंрдбीрднрд╡рди (Fragmentation)
реи. рдкुрдирд░्рдЬрдирди (Regeneration)
рей. рдоुрдХुрд▓ाрдпрди (Budding)
рек. рд╢ाрдХीрдп рдк्рд░рдЬрдирди (Vegetative Propagation)
рел. рдмीрдЬाрдгू рдиिрд░्рдоिрддी (Spore Formation)
(iii) рдЦाрд▓ीрд▓ рддрдХ्рддा рдкूрд░्рдг рдХрд░ा :
рдЕ.рдХ्рд░. рд╕рд╣рднाрдЧी рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ рдкेрдпाрдЪे рдиांрд╡
1. рд▓ॅрдХ्рдЯोрдмॅрд╕ीрд▓рд╕ рдм्рд░ुрдИрд╕ рдХॉрдлी
2. рдХॅрди्рдбीрдбा, рд╣ॅрди्рд╕ेрди्рдпुрд▓ा, рдкिрдЪिрдпा, рд╕ॅрдХрд░ोрдоाрдпрд╕िрд╕ рдХोрдХो (Cocoa)
3. рд╕ॅрдХрд░ोрдоाрдпрд╕िрд╕ рд╕ेрд░ेрд╡्рд╣िрд╕ी рд╡ाрдИрди
4. рд╕ॅрдХрд░ोрдоाрдпрд╕िрд╕ рд╕ेрд░ेрд╡्рд╣िрд╕ी рд╕िрдбрд░ (Cider)
(iv) рдк्рд░рдд्рдпेрдХी рджोрди рдЙрджाрд╣рд░рдгे рд▓िрд╣ा :
(рдЕ) рдоोрдмाрдИрд▓ рдлोрдирдЪ्рдпा рдЕрддिрд╡ाрдкрд░ाрдоुрд│े рдЙрдж्рднрд╡рдгाрд░े рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдд्рд░ाрд╕:
рез. рдбोрдХेрджुрдЦी / рдиिрдж्рд░ाрдиाрд╢
реи. рджृрд╖्рдЯीрджोрд╖ / рд╕ांрдзेрджुрдЦी

(рдЖ) рд╕ाрдпрдмрд░ рдЧुрди्рд╣рдпाрдЪ्рдпा рдХрдХ्рд╖ेрдд рдпेрдгाрд▒्рдпा рдХृрддी:
рез. рд╣ॅрдХिंрдЧ (рдоाрд╣िрддीрдЪी рдЪोрд░ी) / рдмँрдХ рдлрд╕рд╡рдгूрдХ
реи. рдУрд│рдЦ рдЪोрд░ी (Identity theft) / рд╕ाрдпрдмрд░ рд╕्рдЯॉрдХिंрдЧ
(v) рдЖрдкрдд्рддी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдкрдиाрдЪी рджोрди рдЙрдж्рджिрд╖्рдЯ्рдпे рд▓िрд╣ा.
рез. рдЖрдкрдд्рддीрдоुрд│े рд╣ोрдгाрд░ी рдоाрдирд╡ी рдЬीрд╡िрддрд╣ाрдиी рдЯाрд│рдгे рд╡ рд▓ोрдХांрдЪी рд╕ुрдЯрдХा рдХрд░рдгे.
реи. рдЖрдкрдд्рддीрдЧ्рд░рд╕्рддांрдиा рдЬीрд╡рдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рд╡рд╕्рддूंрдЪा (рдЕрди्рди, рдкाрдгी, рдФрд╖рдзे) рдкुрд░рд╡рдаा рдХрд░рдгे.
рей. рдЬрдирдЬीрд╡рди рдкूрд░्рд╡рд╡рдд рдХрд░рдгे рдЖрдгि рдЖрдкрдд्рддीрдЧ्рд░рд╕्рддांрдЪे рдкुрдирд░्рд╡рд╕рди рдХрд░рдгे.

рдк्рд░рд╢्рди рей (Question 3)

рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा (рдХोрдгрддेрд╣ी рдкाрдЪ) :

(i) рдлрд░рдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ा : рд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди рд╡ рдЕрд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди.
рд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди рдЕрд▓ैंрдЧिрдХ рдк्рд░рдЬрдирди
рдпाрдд рджोрди рдЬрдирдХ (рдирд░ рд╡ рдоाрджी) рд╕рд╣рднाрдЧी рдЕрд╕рддाрдд. рдпाрдд рдХेрд╡рд│ рдПрдХрдЪ рдЬрдирдХ рд╕рд╣рднाрдЧी рдЕрд╕рддो.
рдпुрдЧ्рдордХ рдиिрд░्рдоिрддी рд╣ोрддे. рдпुрдЧ्рдордХ рдиिрд░्рдоिрддी рд╣ोрдд рдиाрд╣ी.
рдирд╡рдЬाрдд рд╕рдЬीрд╡ांрдд рдЬрдиुрдХीрдп рд╡िрд╡िрдзрддा рджिрд╕ूрди рдпेрддे. рдирд╡рдЬाрдд рд╕рдЬीрд╡ рдЬрдирдХाрд╕ाрд░рдЦाрдЪ (рдХ्рд▓ोрди) рдЕрд╕рддो.
рд╣ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕ंрде рдЧрддीрдиे рд╣ोрддे. рд╣ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЬрд▓рдж рдЧрддीрдиे рд╣ोрддे.
(ii) рдЦाрд▓ीрд▓ рддрдХ्рддा рдкूрд░्рдг рдХрд░ा (рд╢्рд╡рд╕рди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा) :
(рдЕ) рд╕्рдиिрдЧ्рдз рдЖрдо्рд▓े (Fatty acids)
(рдм) рдЕрдоिрдиो рдЖрдо्рд▓े (Amino acids)
(рдХ) рдкाрдпрд░ुрд╡िрдХ рдЖрдо्рд▓ (Pyruvic acid)
(рдб) ре▓рд╕िрдЯिрд▓ рдХो-рдПрди्рдЭाрдИрдо-рдП (Acetyl Co-A)
(рдЗ) рдХ्рд░ेрдм्рдЬ рдЪрдХ्рд░ (Krebs Cycle)
(рдИ) $CO_2 + H_2O + \text{рдКрд░्рдЬा}$
(iii) рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा (рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧ) :
(рдЕ) рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧ рдо्рд╣рдгрдЬे рдХाрдп ? рд╕рдЬीрд╡ांрдордзीрд▓ рд▒्рд╣ाрд╕ рдкाрд╡рд▓ेрд▓्рдпा рдХिंрд╡ा рдЕрдкूрд░्рдг рд╡ाрдв рдЭाрд▓ेрд▓्рдпा рдиिрд░ुрдкрдпोрдЧी рдЗंрдж्рд░िрдпांрдиा рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧ рдо्рд╣рдгрддाрдд.

(рдЖ) рдоाрдирд╡ी рд╢рд░ीрд░ाрддीрд▓ рджोрди рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧांрдЪी рдиांрд╡े рд▓िрд╣ा. рдЖंрдд्рд░рдкुрдЪ्рдЫ (Appendix), рдоाрдХрдбрд╣ाрдб (Coccyx), рдЕрдХ्рдХрд▓рджाрдвा (Wisdom teeth), рдХाрдиाрдЪे рд╕्рдиाрдпू.

(рдЗ) рдоाрдирд╡ाрд╕ाрдаी рдиिрд░ुрдкрдпोрдЧी рдкрд░ंрддु рдЗрддрд░ рдк्рд░ाрдг्рдпांрд╕ाрдаी рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╡ рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдо рдЕрд╕рд▓ेрд▓्рдпा рджोрди рдЕрд╡рд╢ेрд╖ांрдЧांрдЪी рдиाрд╡े рд▓िрд╣ा. рдЖंрдд्рд░рдкुрдЪ्рдЫ (рд░рд╡ंрде рдХрд░рдгाрд▒्рдпा рдк्рд░ाрдг्рдпांрд╕ाрдаी рдЙрдкрдпुрдХ्рдд), рдХाрдиाрдЪे рд╕्рдиाрдпू (рдоाрдХрдбांрд╕ाрдаी рдЙрдкрдпुрдХ्рдд).
(iv) рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдЖрдХृрддी рдкूрд░्рдг рдХрд░ा (рдФрд╖्рдгिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд) :
(рдЕ) рдФрд╖्рдгिрдХ рдКрд░्рдЬेрд╡рд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा рдиिрд░्рдоिрддी:
рдЗंрдзрди-рдХोрд│рд╕ा → [рдкाрдг्рдпाрдЪे рд╡ाрдлेрдд рд░ूрдкांрддрд░ рдХрд░рдг्рдпाрд╕ाрдаी рдмॉрдпрд▓рд░] → [рд╡ाрдлेрд╡рд░ рдЪाрд▓рдгाрд░े рдЯрд░्рдмाрдИрди] → рдЬрдиिрдд्рд░ → рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा

(рдЖ) рдФрд╖्рдгिрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рдиिрд░्рдоिрддी рдХेंрдж्рд░ाрддीрд▓ рдКрд░्рдЬा рд░ूрдкांрддрд░рдг:
рдХोрд│рд╢ाрддीрд▓ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдКрд░्рдЬा → [рдФрд╖्рдгिрдХ рдКрд░्рдЬा] → [рд╡ाрдлेрддीрд▓ рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा] → [рдЯрд░्рдмाрдИрдирдордзीрд▓ рдЧрддिрдЬ рдКрд░्рдЬा] → рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा
(v) рджिрд▓ेрд▓्рдпा рдкрд░्рдпाрдпांрдордзूрди рдпोрдЧ्рдп рдкрд░्рдпाрдп рдиिрд╡рдбूрди рдЦाрд▓ीрд▓ рдкрд░िрдЪ्рдЫेрдж рдкूрд░्рдг рдХрд░ा :
рдЬрдЧрднрд░ рдоोрда्рдпा рдк्рд░рдоाрдгाрдд рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЕрд╕рд▓ेрд▓्рдпा рдЧाрдИрдЪ्рдпा рджुрдзाрдЪा рд╡ाрдкрд░ рдХрд░ूрди рдЪीрдЬ рдмрдирд╡рд▓े рдЬाрддे. рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рджुрдзाрдЪे рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╡ рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬैрд╡िрдХ (microbiological) рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╣ोрддे. рджुрдзाрдд рд▓ॅрдХ्рдЯोрдмॅрд╕िрд▓рд╕ рд▓ॅрдХ्рдЯिрд╕, рд▓ॅрдХ्рдЯोрдмॅрд╕िрд▓рд╕ рдХ्рд░िрдоॉрд░िрд╕ (Lactobacillus cremoris) рд╡ рд╕्рдЯ्рд░ेрдк्рдЯोрдХॉрдХрд╕ рдерд░्рдоोрдлिрд▓िрд╕ рд╣े рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡ рд╡ рд░ंрдЧ рдоिрд╕рд│рд▓े рдЬाрддाрдд. рдпाрдоुрд│े рджुрдзाрд▓ा рдЖंрдмрдЯрдкрдгा рдпेрддो. рдпाрдиंрддрд░ рджрд╣्рдпाрддीрд▓ рдкाрдгी рдХाрдвूрди рдЯाрдХрдг्рдпाрд╕ाрдаी рддे рдЖрдгрдЦी рдШрдЯ्рдЯ рд╣ोрдгे рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЕрд╕рддे. рд╣्рдпाрд╕ाрдаी рдЬрдиाрд╡рд░ांрдЪ्рдпा рдЕрди्рдирдоाрд░्рдЧाрддूрди рдоिрд│рд╡िрд▓ेрд▓ा рд░ेрдиेрдЯ (rennet) рд╡िрдХрд░ рдкूрд░्рд╡ीрдкाрд╕ूрди рд╡ाрдкрд░ाрдд рдпेрдд рдЕрд╕े, рдкрдг рд╣рд▓्рд▓ी рдХрд╡рдХांрдкाрд╕ूрди рдоिрд│рд╡िрд▓ेрд▓ा рдк्рд░ोрдЯीрдПрдЬ (Protease) рд╣ा рд╡िрдХрд░ рдЙрдкрдпोрдЧाрдд рдЖрдгूрди рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी рдЪीрдЬ рдмрдирддे.
(vi) рдЯीрдк рд▓िрд╣ा: рдФрд╖рдзी рд╡рдирд╕्рдкрддींрдЪे рдорд╣рдд्рдд्рд╡.
рднाрд░рддाрд▓ा рдЖрдпुрд░्рд╡ेрджाрдЪा рдоोрдаा рд╡ाрд░рд╕ा рд▓ाрднрд▓ा рдЖрд╣े. рдЖрдпुрд░्рд╡ेрджाрдд рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рд╕ाрдзрдирд╕ंрдкрдд्рддीрдЪा рд╡ाрдкрд░ рдХрд░ूрди рд░ोрдЧांрд╡рд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХेрд▓े рдЬाрддाрдд. рдпाрдд рдФрд╖рдзी рд╡рдирд╕्рдкрддींрдиा рдЕрдирди्рдпрд╕ाрдзाрд░рдг рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рдЖрд╣े. рдЙрджाрд╣рд░рдгाрд░्рде, рдЕрдбुрд│рд╕ा рдЦोрдХрд▓्рдпाрд╕ाрдаी, рддुрд│рд╕ рд░ोрдЧрдк्рд░рддिрдХाрд░рдХ рд╢рдХ्рддीрд╕ाрдаी, рдЖрдгि рдЕрд╢्рд╡рдЧंрдзाрдЪा рд╡ाрдкрд░ рд╢рдХ्рддीрд╡рд░्рдзрдХ рдо्рд╣рдгूрди рдХेрд▓ा рдЬाрддो. рдпा рд╡рдирд╕्рдкрддींрдЪे рдЬрддрди рдХрд░рдгे рдХाрд│ाрдЪी рдЧрд░рдЬ рдЖрд╣े рдХाрд░рдг рдд्рдпांрдкाрд╕ूрди рдоिрд│рдгाрд░े рдЙрдкрдЪाрд░ рд╣े рджुрд╖्рдкрд░िрдгाрдорд╡िрд░рд╣िрдд (Side-effect free) рдЕрд╕рддाрдд.
(vii) рдЗрддрд░ांрд╢ी рд╕ुрд╕ंрд╡ाрдж рд╕ाрдзрдг्рдпाрдЪे рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рд╕ांрдЧा.
рдЗрддрд░ांрд╢ी рд╕ुрд╕ंрд╡ाрдж рд╕ाрдзрд▓्рдпाрдиे рдЖрдкрд▓्рдпा рдордиाрддीрд▓ рд╡िрдЪाрд░, рднाрд╡рдиा рдЖрдгि рд╕рдорд╕्рдпा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддा рдпेрддाрдд. рдпाрдоुрд│े рдордиाрд╡рд░рдЪा рддाрдг рд╣рд▓рдХा рд╣ोрддो. рдкाрд▓рдХ, рдоिрдд्рд░ рдЖрдгि рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдпांрдЪ्рдпाрд╢ी рдоोрдХрд│ेрдкрдгाрдиे рдмोрд▓рд▓्рдпाрдиे рдХрдаीрдг рдк्рд░рд╕ंрдЧाрдд рдорджрдд рдоिрд│рддे рдЖрдгि рдиैрд░ाрд╢्рдп рдЯाрд│рддा рдпेрддे. рдЙрдд्рддрдо рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЖрд░ोрдЧ्рдпाрд╕ाрдаी рд╕ुрд╕ंрд╡ाрдж рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪा рдЖрд╣े.
(viii) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЖрдкрдд्рддीрдЪा рдк्рд░рдХाрд░ рдУрд│рдЦा рд╡ рдкрд░िрдгाрдо рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ा :
рдШрдЯрдиा рдЖрдкрдд्рддीрдЪा рдк्рд░рдХाрд░ рдкрд░िрдгाрдо
(рдЕ) рджрд╣рд╢рддрд╡ाрдж рдоाрдирд╡рдиिрд░्рдоिрдд (рд╣ेрддुрдкुрд░рд╕्рд╕рд░) рдЬीрд╡िрддрд╣ाрдиी, рдоाрд▓рдордд्рддेрдЪे рдиुрдХрд╕ाрди, рднीрддीрдЪे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг.
(рдЖ) рд╡рдгрд╡ा рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рдХिंрд╡ा рдоाрдирд╡рдиिрд░्рдоिрдд рдЬैрд╡рд╡िрд╡िрдзрддेрдЪा рдиाрд╢, рд╣рд╡ा рдк्рд░рджूрд╖рдг, рдЬрдоिрдиीрдЪे рдиुрдХрд╕ाрди.
(рдЗ) рдЪोрд░ी рдоाрдирд╡рдиिрд░्рдоिрдд (рд╣ेрддुрдкुрд░рд╕्рд╕рд░) рдЖрд░्рдеिрдХ рдиुрдХрд╕ाрди, рдоाрдирд╕िрдХ рддाрдг.

рдк्рд░рд╢्рди рек (Question 4)

рдЦाрд▓ीрд▓ рдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा (рдХोрдгрддाрд╣ी рдПрдХ) :

(i) рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгाрдд рдоाрдЭी рднूрдоिрдХा рджрд░्рд╢рд╡िрдгाрд░ा рдУрдШ рддрдХ्рддा рдкूрд░्рдг рдХрд░ा :
рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд╡рд░्рдзрдиाрдд рдоाрдЭी рднूрдоिрдХा:
  • рдЯिрдХрд╡рдгे (Conservation): рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╕ाрдзрдирд╕ंрдкрдд्рддीрдЪे рдЬрддрди рдХрд░рдгे.
  • рдиिрдпंрдд्рд░рдг (Control): рд╣ाрдиी рд░ोрдЦрдгे; рд╣ाрдиी рдХрд░рдгाрд▒्рдпा рдХृрддी рдеांрдмрд╡рдгे.
  • рдиिрд░्рдоिрддी (Production): рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгाрддीрд▓ рд╣ाрдиी рдЭाрд▓ेрд▓्рдпा рдШрдЯрдХांрдЪे рдкुрдирд░ुрдЬ्рдЬीрд╡рди рдХрд░рдгे; рдирд╡рдиिрд░्рдоिрддीрдЪा рдк्рд░рдпрдд्рди рдХрд░рдгे.
  • рдк्рд░рд╕ाрд░ (Awareness): рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди, рдЬाрдЧृрддी, рдЕрдиुрдХрд░рдг, рд╕ंрдШрдЯрди, рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╕рд╣рднाрдЧ рдпाрдж्рд╡ाрд░े рдЬрдирдЬाрдЧृрддी рдХрд░рдгे.
  • рдк्рд░рддिрдмंрдз (Prevention): рд╕ंрднाрд╡्рдп рдзोрдХे рд░ोрдЦрдгे; рдирд╡ीрди рдХृрддी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдЦрдгे.
  • рдЬрддрди (Preservation): рдЬे рдЙрд░рд▓े рдЖрд╣े рдд्рдпाрдЪे рдЬрддрди рдХрд░рдгे; рдЬैрд╡рд╡िрд╡िрдзрддेрдЪे рдЬрддрди рдХрд░рдгे.
(ii) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЪिрдд्рд░ांрдЪे рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ूрди рд╡िрдЪाрд░рд▓ेрд▓्рдпा рдк्рд░рд╢्рдиांрдЪी рдЙрдд्рддрд░े рд▓िрд╣ा (рдЖрдХृрддी 'рдЕ' - рдоाрд╕ा, рдЖрдХृрддी 'рдм' - рдХрдмूрддрд░) :
(рдЕ) рдЖрдХृрддीрдордз्рдпे рджाрдЦрд╡рд▓ेрд▓्рдпा рдк्рд░ाрдг्рдпांрдЪे рд╡рд░्рдЧ рд▓िрд╣ा.
рдЖрдХृрддी 'рдЕ' (рдоाрд╕ा) рд╣ा рдк्рд░ाрдгी рдордд्рд╕्рдп (Pisces) рд╡рд░्рдЧाрддीрд▓ рдЖрд╣े.
рдЖрдХृрддी 'рдм' (рдХрдмूрддрд░) рд╣ा рдк्рд░ाрдгी рдкрдХ्рд╖ी (Aves) рд╡рд░्рдЧाрддीрд▓ рдЖрд╣े.

(рдм) рдЕрдиुрдХूрд▓рдиाрдЪ्рдпा рджृрд╖्рдЯीрдиे рд╡рд░ीрд▓ рдк्рд░ाрдг्рдпांрдордз्рдпे рдХोрдгрддे рд╕ाрдзрд░्рдо्рдп рджिрд╕ूрди рдпेрддे ?
рджोрди्рд╣ी рдк्рд░ाрдг्рдпांрдЪे рд╢рд░ीрд░ рджोрди्рд╣ी рдЯोрдХांрдиा рдиिрдоुрд│рддे (Spindle-shaped / Streamlined) рдЖрд╣े. рдпा рдЖрдХाрд░ाрдоुрд│े рд╣ाрд▓рдЪाрд▓ рдХрд░рддाрдиा (рдкाрдг्рдпाрдд рдХिंрд╡ा рд╣рд╡ेрдд) рд╣ोрдгाрд░ा рд╡िрд░ोрдз рдХрдоी рд╣ोрддो.

(рдХ) рдпा рдк्рд░ाрдг्рдпांрдордз्рдпे рд╕ाрдзрд░्рдо्рдп рдЕрд╕ूрди рд╣ी рдд्рдпांрдЪे рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рднिрди्рди рд╡рд░्рдЧाрдд рдХा рдХेрд▓े рдЖрд╣े ?
рдЬрд░ी рдд्рдпांрдЪा рдЖрдХाрд░ рд╕ाрд░рдЦा рдЕрд╕рд▓ा рддрд░ी рдд्рдпांрдЪ्рдпाрдд рдоोрдаे рдлрд░рдХ рдЖрд╣ेрдд:
  • рд╢्рд╡рд╕рди: рдоाрд╕े рдХрд▓्рд▓्рдпांрдж्рд╡ाрд░े рд╢्рд╡рд╕рди рдХрд░рддाрдд, рддрд░ рдкрдХ्рд╖ी рдлुрдл्рдлुрд╕ाрдж्рд╡ाрд░े рд╢्рд╡рд╕рди рдХрд░рддाрдд.
  • рдЕрдзिрд╡ाрд╕: рдоाрд╕े рдЬрд▓рдЪрд░ рдЖрд╣ेрдд, рддрд░ рдкрдХ्рд╖ी рдЦेрдЪрд░/рднूрдЪрд░ рдЖрд╣ेрдд.
  • рдмाрд╣्рдпрдХंрдХाрд▓: рдоाрд╢ांрдЪ्рдпा рдЕंрдЧाрд╡рд░ рдЦрд╡рд▓े рдЕрд╕рддाрдд, рддрд░ рдкрдХ्рд╖्рдпांрдЪ्рдпा рдЕंрдЧाрд╡рд░ рдкिрд╕े рдЕрд╕рддाрдд.
  • рд░рдХ्рдд: рдоाрд╕े рд╢ीрддрд░ाрдХ्рддी (Cold-blooded) рдЕрд╕рддाрдд, рддрд░ рдкрдХ्рд╖ी рдЙрд╖्рдгрд░рдХ्рддी (Warm-blooded) рдЕрд╕рддाрдд.
Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8

10th Science Part 2 July 2025 Board Exam Question Paper with Solutions

Question 1

(A) Choose the correct alternatives:

(i) Our muscle cells perform __________ type of respiration during exercise.
  • (A) Aerobic
  • (B) Anaerobic
  • (C) Fermentation
  • (D) Krebs Cycle
Answer: (B) Anaerobic
(ii) Which of the following animals can regenerate its broken body part?
  • (A) Cockroach
  • (B) Frog
  • (C) Sparrow
  • (D) Starfish
Answer: (D) Starfish
(iii) Government of India has encouraged the __________ for improving the productivity by launching NKM-16.
  • (A) Apiculture
  • (B) Cultivation of medicinal plants
  • (C) Pisciculture
  • (D) Fruit processing
Answer: (C) Pisciculture (Note: NKM-16 usually refers to the Neel Kranti Mission/Blue Revolution).
(iv) At the district level __________ is responsible for disaster management and implementation of rehabilitation schemes.
  • (A) Collector
  • (B) Tahsildar
  • (C) Education Officer
  • (D) Chief Executive Officer
Answer: (A) Collector
(v) __________ of West Bengal is reserved for tigers.
  • (A) Manas National Park
  • (B) Western Ghat
  • (C) Molai Jungle
  • (D) Sundarban National Park
Answer: (D) Sundarban National Park

(B) Answer the following questions:

(i) State whether the following statement is True or False: Evolution is the gradual change occurring in living organisms over a long duration.
Answer: True
(ii) Write the name of any one sexual disease.
Answer: Syphilis (or Gonorrhea / AIDS)
(iii) Select odd man out: Gutkha, Yoga, Alcoholic drinks, Cigarette.
Answer: Yoga (Others are addictive and harmful substances).
(iv) Fill in the box with proper word: Kinetic Energy in wind -> [ ______ ]
Answer: Kinetic Energy in Turbine (or eventually Electrical Energy).
(v) Match the correct pair:
Column A Column B
Xylitol (b) To impart sweetness

Question 2

(A) Give scientific reasons (any two):

(i) Some of the organs in human body are most valuable.
Reason: Certain organs like the kidneys, heart, liver, and eyes are vital for survival or quality of life. If these organs fail, a person's life is at risk. However, these organs can be donated (after death or in some cases like kidneys/liver lobe while alive) to save the lives of patients in need. Due to their life-saving potential and scarcity, they are considered most valuable.
(ii) Hydroelectric energy, solar energy and wind energy are called renewable energies.
Reason: These energy sources are obtained from inexhaustible natural resources (water, sun, wind) that are continuously replenished by nature. Unlike fossil fuels, they do not run out after use and are generally eco-friendly. Hence, they are called renewable energies.
(iii) Fibres are one of the important nutrients.
Reason: Although human bodies cannot digest fibres, they are crucial for digestion. They help in the digestion of other substances and facilitate the excretion of undigested food (egestion), preventing constipation. Therefore, they are considered important nutrients.

(B) Answer the following questions (any three):

(i) Observe the given animals (Fig A: Duck-billed Platypus, Fig B: Lungfish) and answer the questions:
(a) Identify the animals:
Fig A: Duck-billed Platypus
Fig B: Lungfish

(b) State the type of evidence of evolution:
Connecting Links.
(ii) Complete the chart: Asexual reproduction in multicellular organisms.
1. Fragmentation
2. Regeneration
3. Budding
4. Vegetative Propagation
5. Spore Formation
(iii) Complete the table:
Sr. No. Microbe used Name of beverage
1. Lactobacillus brevis Coffee
2. Candida, Hansenula, Pichia, Saccharomyces Cocoa
3. Saccharomyces cerevisiae Wine
4. Saccharomyces cerevisiae Cider
(iv) Give two examples of each:
(a) Physical problems arising due to excessive use of mobile phones:
1. Headache / Insomnia
2. Vision problems / Joint pain

(b) Activities under the jurisdiction of cyber crime laws:
1. Hacking of information / Bank frauds
2. Identity theft / Cyber stalking
(v) Write any two objectives of disaster management.
1. To save human lives and property from disasters.
2. To supply essential commodities (food, water, medicine) to affected people.
3. To rehabilitate the affected people and restore normalcy in the area.

Question 3

Answer the following questions (any five):

(i) Distinguish between Sexual reproduction and Asexual reproduction.
Sexual Reproduction Asexual Reproduction
Two parents (male and female) are involved. Only one parent is involved.
Germ cells (Gametes) are formed. Gametes are not formed.
Offspring show genetic variation. Offspring are genetically identical (clones).
It is a slower process. It is a faster process.
(ii) Complete the chart (Respiration / Glycolysis):
(a) Fatty acids
(b) Amino acids
(c) Pyruvic acid
(d) Acetyl Co-A
(e) Krebs Cycle
(f) CO2 + H2O + Energy
(iii) Answer the following questions (Vestigial Organs):
(a) Define vestigial organs: Degenerated or underdeveloped useless organs of organisms are called vestigial organs.
(b) Two vestigial organs in human body: Appendix, Tail bone (Coccyx), Wisdom teeth, Ear muscles.
(c) Organs non-functional in humans but functional in others: Appendix (functional in ruminants), Ear muscles (functional in monkeys).
(iv) Complete the following flow chart (Thermal Energy):
Generation of electrical energy using thermal energy:
Fuel Coal → [Boiler for conversion of water to steam] → [Steam Turbine] → Generator → Electrical energy

Energy transformation:
Chemical energy in coal → [Thermal energy] → [Kinetic energy in steam] → [Kinetic energy in turbine] → Electrical energy
(v) Complete the paragraph regarding Cheese Production:
Cheese is produced on large scale from the abundantly available milk all over the world. First chemical and microbiological tests of milk are performed. Some colours and microbes like Lactobacillus lactis, Lactobacillus cremoris and Streptococcus thermophilus are mixed with milk. It imparts sourness to the milk. After this, to impart the dense texture, whey needs to be removed. An enzyme rennet obtained from alimentary canal of cattle was being traditionally used earlier. However an enzyme protease obtained from fungi is used at present to produce cheese.
(vi) Write a short note on the importance of medicinal plants.
India has a great tradition of Ayurveda that cures diseases with the help of natural resources. Medicinal plants are the main source of these cures. For example, Adulsa is used for cough and cold, Tulsi is an immunity booster, and Ashwagandha is used for vitality. Conservation of these plants is crucial as they provide side-effect-free remedies.
(vii) Explain the importance of good communication with others.
Good communication helps to express one's feelings, problems, and thoughts effectively. It helps in relieving stress and mental pressure. Communicating with parents, teachers, and friends helps in finding solutions to problems, thereby preventing depression and maintaining good social health.
(viii) Identify the type of disaster and write its effect:
Event Type of Disaster Effect
(a) Terrorism Man-made (Intentional) Loss of life, Property damage, Fear/Panic
(b) Forest Fire Natural or Man-made Loss of biodiversity, Air pollution
(c) Theft Man-made (Intentional) Financial loss, Mental stress

Question 4

Answer the following questions (any one):

(i) Complete the following flow chart explaining my role in environmental conservation:
My Role in Environmental Conservation:
  • Conservation: Conserving the available resources.
  • Control: Preventing the harm; stopping the harmful activities.
  • Production: Revival of harmed factors of environment; attempting innovation.
  • Awareness: Education, guidance, awareness, imitation, organization, participation.
  • Prevention: Preventing possible harms; designing new plans; factors harmful to environment.
  • Preservation: Preserving whatever has been left; preserving biodiversity.
(ii) Observe the picture (Fig A: Fish, Fig B: Pigeon) and answer the questions:
(a) Identify the class of animals shown in above picture.
Fig A (Fish) belongs to Class Pisces.
Fig B (Pigeon) belongs to Class Aves.

(b) Which similarities are shown in above animals from the adaptation point of view?
Both animals have a spindle-shaped (streamlined) body. This adaptation minimizes the resistance of the surrounding medium (water for fish, air for birds) during movement.

(c) Why these animals are included in different classes inspite of their similarities?
Despite the streamlined shape, they have major differences:
  • Respiration: Fish use gills, Birds use lungs.
  • Habitat: Fish are aquatic, Birds are aerial/terrestrial.
  • Skin: Fish have scales, Birds have feathers.
  • Thermoregulation: Fish are cold-blooded (Poikilotherms), Birds are warm-blooded (Homeotherms).
Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8

10th Algebra Question Paper July 2025 with Solutions (Hindi Medium) - SSC Maharashtra Board

рдк्рд░рд╢्рди 1. (A) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕े рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдХो рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рдХ्рд░рдоांрдХ рдХे рд╕ाрде рд▓िрдЦिрдпे:
(i) рдиिрд╢्рдЪрдпрдХ \(\begin{vmatrix} 5 & 3 \\ -7 & -4 \end{vmatrix}\) рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।
  • (A) -1
  • (B) -41
  • (C) 41
  • (D) 1

рд╣рд▓:
$$ D = (5 \times -4) - (3 \times -7) $$ $$ D = -20 - (-21) $$ $$ D = -20 + 21 = 1 $$ рдЙрдд्рддрд░: (D) 1

(ii) рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрдирд╕ा рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдирд╣ीं рд╣ै?
  • (A) \(x^2+4x=11+x^2\)
  • (B) \(x^2=4x\)
  • (C) \(5x^2=90\)
  • (D) \(2x-x^2=x^2+5\)

рд╣рд▓:
рд╡िрдХрд▓्рдк (A): \(x^2+4x=11+x^2 \Rightarrow 4x=11\)। рдпрд╣ рдПрдХ рд░ेрдЦीрдп рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣ै, рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдирд╣ीं। рдЙрдд्рддрд░: (A)

(iii) рдХिрд╕ी рдЕंрдХрдЧрдгिрддीрдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें \(a=3.5, d=0\), рддो \(t_2 =\)?
  • (A) 0
  • (B) 3.5
  • (C) 7
  • (D) 10.5

рд╣рд▓:
\(t_2 = a + d = 3.5 + 0 = 3.5\) рдЙрдд्рддрд░: (B) 3.5

(iv) рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрдирд╕ा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдирд╣ीं рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै?
  • (A) 0.6
  • (B) 2.0
  • (C) 0.15
  • (D) 0.75

рд╣рд▓:
рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдХा рдоाрди 0 рд╕े 1 рдХे рдмीрдЪ рд╣ोрддा рд╣ै। 2.0 рдпрд╣ рдоाрди 1 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै। рдЙрдд्рддрд░: (B) 2.0

рдк्рд░рд╢्рди 1. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП:
(i) x рддрдеा y рдЪрд░ांрдХ рдХे рдпुрдЧрдкрдд рд╕рдоीрдХрд░рдг рдоें рдпрджि \(D_x=49, D_y=-63, D=7\) рддो x рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рдХ्рд░ेрдорд░ рдкрдж्рдзрддि рд╕े: $$ x = \frac{D_x}{D} $$ $$ x = \frac{49}{7} = 7 $$ рдЙрдд्рддрд░: \(x = 7\)

(ii) рдиिрдо्рди рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдХो рдоाрдирдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоें рд▓िрдЦिрдпे: \(2y=10-y^2\)

рджिрдпा рдЧрдпा рд╕рдоीрдХрд░рдг: \(2y = 10 - y^2\)
рдоाрдирдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк \(ax^2 + bx + c = 0\) рдоें:
рдЙрдд्рддрд░: \(y^2 + 2y - 10 = 0\)

(iii) рдХिрд╕ी рд╢ेрдпрд░ рдХा рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп ₹100 рд╣ै, рдЙрд╕рдХा рдЕрдзिрдоूрд▓्рдп ₹ 10 рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рд╢ेрдпрд░ рдХा рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा?

рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп (MV) = рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп (FV) + рдЕрдзिрдоूрд▓्рдп (Premium)
\(MV = 100 + 10 = 110\)
рдЙрдд्рддрд░: рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп ₹ 110 рд╣ै।

(iv) 6-10 рдЗрд╕ рд╡рд░्рдЧ рдХा рд╡рд░्рдЧांрддрд░ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рд╡рд░्рдЧांрддрд░ (Class Interval) = рдКрдкрд░ी рд╕ीрдоा - рдиिрдЪрд▓ी рд╕ीрдоा
рд╡рд░्рдЧांрддрд░ = \(10 - 6 = 4\)
рдЙрдд्рддрд░: 4

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

рдк्рд░рд╢्рди 2. (A) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХृрддि рдХो рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे (рдХोрдИ рджो):
(i) рдХृрддि рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे: \(x^2+8x-48=0\) (рдкूрд░्рдг рд╡рд░्рдЧ рд╡िрдзि)

\(x^2 + 8x - 48 = 0\)
\(x^2 + 8x + 16 - \)16\( - 48 = 0\)
\((x+4)^2 - \)64\( = 0\)
\((x+4)^2 = 64\)
\(x+4 = \)8 рдпा \(x+4 = -8\)
\(x = 4\) рдпा \(x = \)-12

(ii) рдХुрд░िрдЕрд░ рд╕ेрд╡ा рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдПрдЬेंрдЯ рдиे... рд╡рд╕्рддु рд╕ेрд╡ा рдХрд░ рдХी рджрд░ рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे:

рдХुрд▓ рд╡рд╕्рддु рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GST) = рдХेंрдж्рд░ рдХрд░ + рд░ाрдЬ्рдп рдХрд░
= 45 + 45
= ₹ 90
рд╡рд╕्рддु рд╡ рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GST) рдХी рджрд░ = \(\frac{90}{500} \times \) 100
\(\therefore\) рдХुрд░िрдЕрд░ рд╕ेрд╡ा рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдПрдЬेंрдЯ рдиे GST рдХी рджрд░ 18% рд▓рдЧाрдИ।

(iii) рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдг рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे:
рдордж рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЦрд░्рдЪ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдг рдХे рдоाрдк
рдЕрди्рди 40 \(\frac{40}{100}\times360^{\circ}=\) 144\(^{\circ}\)
рдХрдкрдб़े 20 \(\frac{20}{100}\times360^{\circ}=\) 72\(^{\circ}\)
рд╢िрдХ्рд╖ा 30 \(\frac{30}{100}\times360^{\circ}=\) 108\(^{\circ}\)
рдЕрди्рдп рдЦрд░्рдЪ 10 \(\frac{10}{100}\times360^{\circ}=\) 36\(^{\circ}\)
рдХुрд▓ 100 \(360^{\circ}\)
рдк्рд░рд╢्рди 2. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рдЪाрд░):
(i) рдпुрдЧрдкрдд рд╕рдоीрдХрд░рдг \(101x+99y=501\) рддрдеा \(99x+101y=499\) рдоें \((x+y)\) рддрдеा \((x-y)\) рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХो рдЬोрдб़рдиे рдкрд░:
\(200x + 200y = 1000 \Rightarrow x+y = 5\)
рд╕рдоीрдХрд░рдг 1 рдоें рд╕े 2 рдШрдЯाрдиे рдкрд░:
\(2x - 2y = 2 \Rightarrow x-y = 1\)
рдЙрдд्рддрд░: \(x+y=5, x-y=1\)

(ii) \(x^2-15x+54=0\) рдЗрд╕ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдХो рдЧुрдгрдирдЦंрдб рд╡िрдзि рд╕े рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे।

\(x^2 - 9x - 6x + 54 = 0\)
\(x(x-9) - 6(x-9) = 0\)
\((x-9)(x-6) = 0\)
\(x=9\) рдпा \(x=6\)
рдЙрдд्рддрд░: \(x=9, 6\)

(iii) 2, 11, 20, 29, ... рдЗрд╕ рдЕंрдХрдЧрдгिрддीрдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХा рдХौрдирд╕ा рдкрдж 560 рд╣ै?

\(a=2, d=9, t_n=560\)
\(t_n = a + (n-1)d\)
\(560 = 2 + (n-1)9\)
\(558 = 9(n-1)\)
\(62 = n-1 \Rightarrow n = 63\)
рдЙрдд्рддрд░: 63 рд╡ाँ рдкрдж 560 рд╣ै।

(iv) рдПрдХ рд╢ेрдпрд░ рдХा рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп ₹ 200 рд╣ै। рдпрджि рджрд▓ाрд▓ी рдХी рджрд░ 0.3% рд╣ै, рддो рд╢ेрдпрд░ рдХा рдХ्рд░рдп рдоूрд▓्рдп рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рджрд▓ाрд▓ी = \(0.3\%\) of \(200 = 0.60\)
рдХ्рд░рдп рдоूрд▓्рдп = рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп + рджрд▓ाрд▓ी
= \(200 + 0.60 = 200.60\)
рдЙрдд्рддрд░: ₹ 200.60

(v) рдпрджि \(\sum f_id_i=10,000, \sum f_i=100\) рддрдеा \(A=2000\) рддो рдоाрдз्рдп (\(\bar{X}\)) рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

\(\bar{d} = \frac{\sum f_id_i}{\sum f_i} = \frac{10000}{100} = 100\)
рдоाрдз्рдп \(\bar{X} = A + \bar{d}\)
\(\bar{X} = 2000 + 100 = 2100\)
рдЙрдд्рддрд░: рдоाрдз्рдп = 2100

рдк्рд░рд╢्рди 3. (A) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдПрдХ рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे:
(i) рдХिрд╕ी рдЕंрдХрдЧрдгिрддीрдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХे рддीрди рдХ्рд░рдоिрдХ рдкрджों рдХा рдпोрдЧрдлрд▓ 27 рддрдеा рдЙрдирдХा рдЧुрдгрдирдлрд▓ 504 рд╣ो, рддो рд╡े рдкрдж рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рдоाрдиा рдкрдж \(a-d, a, a+d\) рд╣ैं।
\(a-d+a+a+d = \) 27
\(3a = 27 \Rightarrow a = \) 9
\((a-d) \times a \times (a+d) = 504\)
\((9^2 - d^2) \times 9 = 504\)
\(d^2 = 81 - 56 = 25 \Rightarrow d = \pm 5\)
рдпрджि \(a=9\) рдФрд░ \(d=5\), рддो рдкрдж = 4, 9, 14
рдпрджि \(a=9\) рдФрд░ \(d=-5\), рддो рдкрдж = 14, 9, 4

(ii) рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдХृрддि (рд▓ाрд▓ рдкрдд्рддा, рдЪिрдд्рд░рдпुрдХ्рдд рдкрдд्рддा)।

\(n(S) = \) 52
рдШрдЯрдиा A: рд▓ाрд▓ рдкрдд्рддा
\(n(A) = \) 26
\(P(A) = \frac{26}{52} = \) \(\frac{1}{2}\)
рдШрдЯрдиा B: рдЪिрдд्рд░рдпुрдХ्рдд рдкрдд्рддा
\(n(B) = \) 12
\(P(B) = \frac{12}{52} = \) \(\frac{3}{13}\)

рдк्рд░рд╢्рди 3. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे (рдХोрдИ рджो):
(i) 210 рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХा рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдиिрд╡ेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕े рджрд░्рд╢ाрдиे рд╡ाрд▓ा рдЖрдпрддाрд▓ेрдЦ рдЦींрдЪिрдпे।

[рдЖрд▓ेрдЦ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै]
рдХрджрдо:
X-рдЕрдХ्рд╖: рдиिрд╡ेрд╢ (рд╡рд░्рдЧ: 10-20, 20-30, рдЖрджि)
Y-рдЕрдХ्рд╖: рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा (рдкैрдоाрдиा: 1 рд╕ेрдоी = 10 рдкрд░िрд╡ाрд░)
рдЖрдпрддों рдХी рдКँрдЪाрдИ: рдХ्рд░рдорд╢ः 30, 50, 60, 55, 15।

(ii) рд╢्рд░ी рд╢िрд╡ाрдЬी рд░ाрд╡ рдиे ₹ 100 рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп рдХे 150 рд╢ेрдпрд░्рд╕ ₹ 120 рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп рдкрд░ рдЦрд░ीрджे। рд▓ाрднांрд╢ 7%, рддो рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдХी рджрд░ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рдХुрд▓ рдиिрд╡ेрд╢ = \(150 \times 120 = 18,000\) рд░ुрдкрдпे।
рдПрдХ рд╢ेрдпрд░ рдкрд░ рд▓ाрднांрд╢ = \(7\%\) of \(100 = 7\) рд░ुрдкрдпे।
рдХुрд▓ рд▓ाрднांрд╢ = \(150 \times 7 = 1,050\) рд░ुрдкрдпे।
рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдХी рджрд░ (RoR) = \(\frac{\text{рдХुрд▓ рд▓ाрднांрд╢}}{\text{рдиिрд╡ेрд╢}} \times 100\)
\(RoR = \frac{1050}{18000} \times 100 = 5.83\%\)
рдЙрдд्рддрд░: 5.83%

(iii) рд╢्рд░рдж्рдзा рдХी 2 рд╕ाрд▓ рдкूрд░्рд╡ рддрдеा 3 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдХी рдЖрдпु рдХा рдЧुрдгрдирдлрд▓ 84 рд╡рд░्рд╖ рд╣ै, рддो рд╢्рд░рдж्рдзा рдХी рд╡рд░्рддрдоाрди рдЖрдпु рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рдоाрдиा рд╢्рд░рдж्рдзा рдХी рд╡рд░्рддрдоाрди рдЖрдпु \(x\) рд╣ै।
\((x-2)(x+3) = 84\)
\(x^2 + x - 6 = 84\)
\(x^2 + x - 90 = 0\)
\((x+10)(x-9) = 0\)
\(x=9\) (рдЖрдпु рдЛрдгाрдд्рдордХ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी)
рдЙрдд्рддрд░: 9 рд╡рд░्рд╖।

(iv) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдпुрдЧрдкрдд рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХो рдЖрд▓ेрдЦ рд╡िрдзि рд╕े рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे: \(x+y=6, x-y=4\)

рд╕рдоीрдХрд░рдг 1: \((0,6), (6,0)\)
рд╕рдоीрдХрд░рдг 2: \((0,-4), (4,0)\)
рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджрди рдмिंрджु: \((5,1)\)
рдЙрдд्рддрд░: \(x=5, y=1\)

рдк्рд░рд╢्рди 4. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рджो):
(i) рдХिрд╕ी рдЦेрддी рд╡िрднाрдЧ рдоें рдХुрд╢рд▓ рдФрд░ рдЕрдХुрд╢рд▓ рдордЬрджूрд░ों рдХी рдордЬрджूрд░ी рдХा рдЕрдиुрдкाрдд 5 : 4 рд╣ै। рдПрдХ рджिрди рдХी рдХुрд▓ рдордЬрджूрд░ी ₹900 рд╣ै। рдордЬрджूрд░ों рдХी рдордЬрджूрд░ी рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рдоाрдиा рдХुрд╢рд▓ рдордЬрджूрд░ рдХी рдордЬрджूрд░ी = \(5x\), рдЕрдХुрд╢рд▓ рдордЬрджूрд░ рдХी рдордЬрджूрд░ी = \(4x\)।
\(5x + 4x = 900\)
\(9x = 900 \Rightarrow x = 100\)
рдХुрд╢рд▓: \(5(100) = 500\)
рдЕрдХुрд╢рд▓: \(4(100) = 400\)
рдЙрдд्рддрд░: рдХुрд╢рд▓: ₹500, рдЕрдХुрд╢рд▓: ₹400।

(ii) рджो рдкाँрд╕े рдлेंрдХрдиे рдкрд░ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे:

\(n(S) = 36\)
(a) рдпोрдЧрдлрд▓ рдХрдо рд╕े рдХрдо 9: \(\{(3,6),(4,5),(4,6),(5,4),(5,5),(5,6),(6,3),(6,4),(6,5),(6,6)\}\)। рд╕ंрдЦ्рдпा=10। \(P(A)=10/36 = 5/18\)।
(b) рдпोрдЧрдлрд▓ 5 рдХा рдЧुрдгрдЬ: \(\{(1,4),(2,3),(3,2),(4,1),(4,6),(5,5),(6,4)\}\)। рд╕ंрдЦ्рдпा=7। \(P(B)=7/36\)।
(c) рдкрд╣рд▓ी рд╕ंрдЦ्рдпा > рджूрд╕рд░ी рд╕ंрдЦ्рдпा: рд╕ंрдЦ्рдпा=15। \(P(C)=15/36=5/12\)।

(iii) рдорд░ीрдЬों рдХी рдЖрдпु рдХी рдоाрдз्рдпिрдХा рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।

рдХुрд▓ \(N=300\), \(N/2 = 150\)।
рдоाрдз्рдпिрдХा рд╡рд░्рдЧ (cf > 150): 30-40 (f=55, cf=102)।
\(L=30, h=10, f=55, cf=102\)
рдоाрдз्рдпिрдХा \(= L + \left[ \frac{N/2 - cf}{f} \right] \times h\)
\(= 30 + \left[ \frac{150 - 102}{55} \right] \times 10\)
\(= 30 + \frac{480}{55} = 30 + 8.73 = 38.73\) рд╡рд░्рд╖।

рдк्рд░рд╢्рди 5. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे (рдХोрдИ рдПрдХ):
(i) рдиीрдЪे рджिрдпे рд╡िрд╡ेрдЪрдХ рдХे рдоाрди рдХे рд▓िрдП рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рддैрдпाрд░ рдХीрдЬिрдпे:

(a) \(\Delta = 0\) (рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдФрд░ рд╕рдоाрди рдоूрд▓): рдЙрджा., \(x^2 - 4x + 4 = 0\)
(b) \(\Delta > 0\) (рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдФрд░ рдЕрд╕рдоाрди рдоूрд▓): рдЙрджा., \(x^2 - 5x + 6 = 0\)
(c) \(\Delta < 0\) (рдЕрд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдоूрд▓): рдЙрджा., \(x^2 + x + 1 = 0\)

(ii) рдпрджि рдХिрд╕ी рдЕंрдХрдЧрдгिрддीрдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХा рдк्рд░рдердо рдкрдж 'p', рдж्рд╡िрддीрдп рдкрдж 'q' рддрдеा рдЕंрддिрдо рдкрдж 'r' рд╣ै, рддो рд╕िрдж्рдз рдХीрдЬिрдпे рд╕рднी рдкрджों рдХा рдпोрдЧрдлрд▓ \(\frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\) рд╣ै।

рдпрд╣ाँ, \(a = p\), \(d = q - p\), \(t_n = r\)।
рд╕ूрдд्рд░ \(t_n = a + (n-1)d\) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे:
\(r = p + (n-1)(q-p)\)
\(r - p = (n-1)(q-p)\)
\(n-1 = \frac{r-p}{q-p}\)
\(n = \frac{r-p}{q-p} + 1 = \frac{r-p+q-p}{q-p} = \frac{q+r-2p}{q-p}\)
рдпोрдЧрдлрд▓ \(S_n = \frac{n}{2}(t_1 + t_n)\)
\(S_n = \frac{q+r-2p}{2(q-p)} \times (p+r)\)
\(S_n = \frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\)
рд╕िрдж्рдз рд╣ुрдЖ।

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com

10th Algebra Question Paper July 2025 with Solutions (Marathi Medium) - SSC Maharashtra Board

рдк्рд░рд╢्рди рез. (A) рдкुрдвीрд▓ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рдиाрд╕ाрдаी рдЪाрд░ рдкрд░्рдпाрдпी рдЙрдд्рддрд░े рджिрд▓ी рдЖрд╣ेрдд. рдд्рдпाрдкैрдХी рдЕрдЪूрдХ рдкрд░्рдпाрдп рдиिрд╡рдбूрди рдд्рдпाрдЪे рд╡рд░्рдгाрдХ्рд╖рд░ рд▓िрд╣ा :
(i) \(\begin{vmatrix} 5 & 3 \\ -7 & -4 \end{vmatrix}\) рдпा рдиिрд╢्рдЪрдпрдХाрдЪी рдХिंрдордд рдХिрддी?
  • (A) -1
  • (B) -41
  • (C) 41
  • (D) 1

рдЙрдХрд▓:
$$ D = (5 \times -4) - (3 \times -7) $$ $$ D = -20 - (-21) $$ $$ D = -20 + 21 = 1 $$ рдЙрдд्рддрд░: (D) 1

(ii) рдЦाрд▓ीрд▓рдкैрдХी рдХोрдгрддे рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдиाрд╣ी?
  • (A) \(x^2+4x=11+x^2\)
  • (B) \(x^2=4x\)
  • (C) \(5x^2=90\)
  • (D) \(2x-x^2=x^2+5\)

рдЙрдХрд▓:
рдкрд░्рдпाрдп (A): \(x^2+4x=11+x^2 \Rightarrow 4x=11\). рд╣े рд░ेрд╖ीрдп рд╕рдоीрдХрд░рдг рдЖрд╣े, рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдиाрд╣ी. рдЙрдд्рддрд░: (A)

(iii) рдПрдХा рдЕंрдХрдЧрдгिрддी рд╢्рд░ेрдвीрд╕ाрдаी \(a=3.5, d=0\), рддрд░ \(t_2 =\) ?
  • (A) 0
  • (B) 3.5
  • (C) 7
  • (D) 10.5

рдЙрдХрд▓:
\(t_2 = a + d = 3.5 + 0 = 3.5\) рдЙрдд्рддрд░: (B) 3.5

(iv) рдЦाрд▓ीрд▓ рдкрд░्рдпाрдпाрдд рджिрд▓ेрд▓्рдпा рд╕ंрдЦ्рдпांрдкैрдХी рдХोрдгрддी рд╕ंрдЦ्рдпा рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдЕрд╕ू рд╢рдХрдгाрд░ рдиाрд╣ी?
  • (A) 0.6
  • (B) 2.0
  • (C) 0.15
  • (D) 0.75

рдЙрдХрд▓:
рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा 0 рддे 1 рдЪ्рдпा рджрд░рдо्рдпाрди рдЕрд╕рддे. 2.0 рд╣ी рдХिंрдордд 1 рдкेрдХ्рд╖ा рдЬाрд╕्рдд рдЖрд╣े. рдЙрдд्рддрд░: (B) 2.0

рдк्рд░рд╢्рди рез. (B) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा :
(i) x рд╡ y рд╣ी рдЪрд▓े рдЕрд╕рд▓ेрд▓्рдпा рдПрдХрд╕ाрдордпिрдХ рд╕рдоीрдХрд░рдгांрд╕ाрдаी рдЬрд░ \(D_x=49, D_y=-63, D=7\) рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░ x рдЪी рдХिंрдордд рдХाрдвा.

рдХ्рд░ेрдорд░рдЪ्рдпा рдкрдж्рдзрддीрдиुрд╕ाрд░: $$ x = \frac{D_x}{D} $$ $$ x = \frac{49}{7} = 7 $$ рдЙрдд्рддрд░: \(x = 7\)

(ii) рдЦाрд▓ीрд▓ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рд╕ाрдоाрди्рдпрд░ूрдкाрдд рд▓िрд╣ा: \(2y=10-y^2\)

рджिрд▓ेрд▓े рд╕рдоीрдХрд░рдг: \(2y = 10 - y^2\)
рд╕ाрдоाрди्рдпрд░ूрдк \(ax^2 + bx + c = 0\):
рдЙрдд्рддрд░: \(y^2 + 2y - 10 = 0\)

(iii) рдПрдХा рд╢ेрдЕрд░рдЪी рджрд░्рд╢рдиी рдХिंрдордд ₹ 100 рд╡ рдЕрдзिрдоूрд▓्рдп ₹ 10 рдЕрд╕рддाрдиा рдд्рдпा рд╢ेрдЕрд░рдЪा рдмाрдЬाрд░рднाрд╡ рдХाрдвा.

рдмाрдЬाрд░рднाрд╡ (MV) = рджрд░्рд╢рдиी рдХिंрдордд (FV) + рдЕрдзिрдоूрд▓्рдп (Premium)
\(MV = 100 + 10 = 110\)
рдЙрдд्рддрд░: рдмाрдЬाрд░рднाрд╡ ₹ 110 рдЖрд╣े.

(iv) 6-10 рдпा рд╡рд░्рдЧाрдЪा рд╡рд░्рдЧрдордз्рдп рдХाрдвा.

рд╡рд░्рдЧрдордз्рдп = \(\frac{\text{рдЦाрд▓рдЪी рдорд░्рдпाрджा} + \text{рд╡рд░рдЪी рдорд░्рдпाрджा}}{2}\)
рд╡рд░्рдЧрдордз्рдп = \(\frac{6 + 10}{2} = \frac{16}{2} = 8\)
рдЙрдд्рддрд░: 8

SSC Mathematics

Maths March 2025 Board Papers

Maths July 2025 Board Papers

Maths March 2024 Board Papers

Maths July 2024 Board Papers

рдк्рд░рд╢्рди реи. (A) рдЦाрд▓ीрд▓ рдХृрддी рдкूрд░्рдг рдХрд░ूрди рдкुрди्рд╣ा рд▓िрд╣ा (рдХोрдгрдд्рдпाрд╣ी рджोрди) :
(i) \(x^2+8x-48=0\) рд╣े рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдкूрд░्рдг рд╡рд░्рдЧ рдкрдж्рдзрддीрдиे рд╕ोрдбрд╡िрдг्рдпाрд╕ाрдаी рдЦाрд▓ीрд▓ рдХृрддी рдкूрд░्рдг рдХрд░ा.

\(x^2 + 8x - 48 = 0\)
\(x^2 + 8x + 16 - \)16\( - 48 = 0\)
\((x+4)^2 - \)64\( = 0\)
\((x+4)^2 = 64\)
\(x+4 = \)8 рдХिंрд╡ा \(x+4 = -8\)
\(x = 4\) рдХिंрд╡ा \(x = \)-12

(ii) рдХुрд░िрдЕрд░ рд╕ेрд╡ा рджेрдгाрд▒्рдпा рдПрдХा рдПрдЬंрдЯрдиे... рд╡рд╕्рддू рд╡ рд╕ेрд╡ाрдХрд░ाрдЪा рджрд░ рдХाрдврдг्рдпाрд╕ाрдаी рдЦाрд▓ीрд▓ рдХृрддी рдкूрд░्рдг рдХрд░ा.

рдПрдХूрдг рд╡рд╕्рддू рд╡ рд╕ेрд╡ाрдХрд░ = рдХेंрдж्рд░ाрдЪा рдХрд░ + рд░ाрдЬ्рдпाрдЪा рдХрд░
= 45 + 45
= 90
рд╡рд╕्рддू рд╡ рд╕ेрд╡ा рдХрд░ाрдЪा рджрд░ = \(\frac{90}{500} \times \) 100
\(\therefore\) рдХुрд░िрдЕрд░ рд╕ेрд╡ा рджेрдгाрд▒्рдпा рдПрдЬंрдЯрдиे рд╡рд╕्рддू рд╡ рд╕ेрд╡ा рдХрд░ाрдЪा рджрд░ 18% рдЖрдХाрд░рд▓ा.

(iii) рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдиांрдЪी рдоाрдкे рдХाрдврдг्рдпाрд╕ाрдаी рдЦाрд▓ीрд▓ рдХृрддी рдкूрд░्рдг рдХрд░ा :
рдмाрдмी рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЦрд░्рдЪ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдиाрдЪे рдоाрдк
рдЕрди्рди 40 \(\frac{40}{100}\times360^{\circ}=\) 144\(^{\circ}\)
рдХрдкрдбे 20 \(\frac{20}{100}\times360^{\circ}=\) 72\(^{\circ}\)
рд╢िрдХ्рд╖рдг 30 \(\frac{30}{100}\times360^{\circ}=\) 108\(^{\circ}\)
рдЗрддрд░ рдЦрд░्рдЪ 10 \(\frac{10}{100}\times360^{\circ}=\) 36\(^{\circ}\)
рдПрдХूрдг 100 \(360^{\circ}\)
рдк्рд░рд╢्рди реи. (B) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा (рдХोрдгрддेрд╣ी рдЪाрд░) :
(i) рдЦाрд▓ी рджिрд▓ेрд▓्рдпा рдПрдХрд╕ाрдордпिрдХ рд╕рдоीрдХрд░рдгांрд╡рд░ूрди \((x+y)\) рдЖрдгि \((x-y)\) рдпांрдЪ्рдпा рдХिंрдорддी рдХाрдвा :
\(101x+99y=501\); \(99x+101y=499\)

рд╕рдоीрдХрд░рдгांрдЪी рдмेрд░ीрдЬ рдХрд░ूрди:
\(200x + 200y = 1000 \Rightarrow x+y = 5\)
рд╕рдоीрдХрд░рдг (1) рдордзूрди (2) рд╡рдЬा рдХрд░ूрди:
\(2x - 2y = 2 \Rightarrow x-y = 1\)
рдЙрдд्рддрд░: \(x+y=5, x-y=1\)

(ii) рдЦाрд▓ीрд▓ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдЕрд╡рдпрд╡ рдкрдж्рдзрддीрдиे рд╕ोрдбрд╡ा : \(x^2-15x+54=0\)

\(x^2 - 9x - 6x + 54 = 0\)
\(x(x-9) - 6(x-9) = 0\)
\((x-9)(x-6) = 0\)
\(x=9\) рдХिंрд╡ा \(x=6\)
рдЙрдд्рддрд░: \(x=9, 6\)

(iii) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЕंрдХрдЧрдгिрддी рд╢्рд░ेрдвीрдЪे рдХिрддрд╡े рдкрдж 560 рдЖрд╣े? 2, 11, 20, 29...

\(a=2, d=9, t_n=560\)
\(t_n = a + (n-1)d\)
\(560 = 2 + (n-1)9\)
\(558 = 9(n-1)\)
\(62 = n-1 \Rightarrow n = 63\)
рдЙрдд्рддрд░: 63 рд╡े рдкрдж 560 рдЖрд╣े.

(iv) рд╢ेрдЕрд░рдЪा рдмाрдЬाрд░рднाрд╡ ₹ 200 рдЖрд╣े, рддो рдЦрд░ेрджी рдХрд░рддाрдиा 0.3% рджрд▓ाрд▓ी рджिрд▓ी, рддрд░ рдд्рдпा рд╢ेрдЕрд░рдЪी рдЦрд░ेрджी рдХिंрдордд рдХिрддी?

рджрд▓ाрд▓ी = \(0.3\%\) of \(200 = 0.60\)
рдЦрд░ेрджी рдХिंрдордд = рдмाрдЬाрд░рднाрд╡ + рджрд▓ाрд▓ी
= \(200 + 0.60 = 200.60\)
рдЙрдд्рддрд░: ₹ 200.60

(v) рдЬрд░ \(\sum f_id_i=10,000, \sum f_i=100\) рдЖрдгि \(A=2000\) рддрд░ рдордз्рдп (\(\bar{X}\)) рдХाрдвा.

\(\bar{d} = \frac{\sum f_id_i}{\sum f_i} = \frac{10000}{100} = 100\)
рдордз्рдп \(\bar{X} = A + \bar{d}\)
\(\bar{X} = 2000 + 100 = 2100\)
рдЙрдд्рддрд░: рдордз्рдп = 2100

рдк्рд░рд╢्рди рей. (A) рдЦाрд▓ीрд▓ рдХृрддी рдкूрд░्рдг рдХрд░ूрди рдкुрди्рд╣ा рд▓िрд╣ा (рдХोрдгрддीрд╣ी рдПрдХ) :
(i) рдПрдХा рдЕंрдХрдЧрдгिрддी рд╢्рд░ेрдвीрддीрд▓ рддीрди рдХ्рд░рдоाрдЧрдд рдкрджांрдЪी рдмेрд░ीрдЬ 27 рд╡ рдд्рдпांрдЪा рдЧुрдгाрдХाрд░ 504 рдЖрд╣े, рддрд░ рддी рдкрджे рд╢ोрдзा.

рд╕рдордЬा рдкрджे \(a-d, a, a+d\) рдЖрд╣ेрдд.
\(a-d+a+a+d = \) 27
\(3a = 27 \Rightarrow a = \) 9
\((a-d) \times a \times (a+d) = 504\)
\((9^2 - d^2) \times 9 = 504\)
\(d^2 = 81 - 56 = 25 \Rightarrow d = \pm 5\)
рдЬрд░ \(a=9\) рдЖрдгि \(d=5\) рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░, рдкрджे = 4, 9, 14
рдЬрд░ \(a=9\) рдЖрдгि \(d=-5\) рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░, рдкрджे = 14, 9, 4

(ii) рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдХृрддी (рд▓ाрд▓ рдкрдд्рддा, рдЪिрдд्рд░рдпुрдХ्рдд рдкрдд्рддा).

\(n(S) = \) 52
рдШрдЯрдиा A: рдкрдд्рддा рд▓ाрд▓ рдЕрд╕рдгे.
\(n(A) = \) 26
\(P(A) = \frac{26}{52} = \) \(\frac{1}{2}\)
рдШрдЯрдиा B: рдкрдд्рддा рдЪिрдд्рд░рдпुрдХ्рдд рдЕрд╕рдгे.
\(n(B) = \) 12
\(P(B) = \frac{12}{52} = \) \(\frac{3}{13}\)

рдк्рд░рд╢्рди рей. (B) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा (рдХोрдгрддेрд╣ी рджोрди) :
(i) рдЦाрд▓ीрд▓ рд╕ाрд░рдгीрдд 210 рдХुрдЯुंрдмांрдЪी рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЧुंрддрд╡рдгूрдХ рджिрд▓ी рдЖрд╣े. рдд्рдпाрд╡рд░ूрди рдЖрдпрддाрд▓ेрдЦ рдХाрдвा.

[рдпेрдеे рдЖрд▓ेрдЦ рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рдЖрд╣े]
рдкाрдпрд▒्рдпा:
X-рдЕрдХ्рд╖: рдЧुंрддрд╡рдгूрдХ (рд╡рд░्рдЧ: 10-20, 20-30, рдЗрдд्рдпाрджी)
Y-рдЕрдХ्рд╖: рдХुрдЯुंрдмांрдЪी рд╕ंрдЦ्рдпा (рдк्рд░рдоाрдг: 1 рд╕ेрдоी = 10 рдХुрдЯुंрдмे)
рдЖрдпрддांрдЪी рдЙंрдЪी: рдЕрдиुрдХ्рд░рдоे 30, 50, 60, 55, 15.

(ii) рд╢्рд░ी. рд╢िрд╡ाрдЬीрд░ाрд╡ рдпांрдиी 100 рд░ुрдкрдпे рджрд░्рд╢рдиी рдХिंрдорддीрдЪे 150 рд╢ेрдЕрд░्рд╕ 120 рд░ुрдкрдпे рдмाрдЬाрд░рднाрд╡ाрдиे рдЦрд░ेрджी рдХेрд▓े. рд▓ाрднांрд╢ 7%. рддрд░ рдкрд░рддाрд╡्рдпाрдЪा рджрд░ (RoR) рдХाрдвा.

рдПрдХूрдг рдЧुंрддрд╡рдгूрдХ = \(150 \times 120 = 18,000\) рд░ुрдкрдпे.
рдПрдХा рд╢ेрдЕрд░рд╡рд░ рд▓ाрднांрд╢ = \(7\%\) of \(100 = 7\) рд░ुрдкрдпे.
рдПрдХूрдг рд▓ाрднांрд╢ = \(150 \times 7 = 1,050\) рд░ुрдкрдпे.
рдкрд░рддाрд╡्рдпाрдЪा рджрд░ = \(\frac{\text{рдПрдХूрдг рд▓ाрднांрд╢}}{\text{рдЧुंрддрд╡рдгूрдХ}} \times 100\)
\(RoR = \frac{1050}{18000} \times 100 = 5.83\%\)
рдЙрдд्рддрд░: 5.83%

(iii) рд╢्рд░рдж्рдзाрдЪ्рдпा 2 рд╡рд░्рд╖ाрдкूрд░्рд╡ीрдЪ्рдпा рдЖрдгि 3 рд╡рд░्рд╖ाрдиंрддрд░рдЪ्рдпा рд╡рдпांрдЪा рдЧुрдгाрдХाрд░ 84 рдЖрд╣े, рддрд░ рддिрдЪे рдЖрдЬрдЪे рд╡рдп рдХाрдвा.

рд╕рдордЬा рд╢्рд░рдж्рдзाрдЪे рдЖрдЬрдЪे рд╡рдп \(x\) рдЖрд╣े.
\((x-2)(x+3) = 84\)
\(x^2 + x - 6 = 84\)
\(x^2 + x - 90 = 0\)
\((x+10)(x-9) = 0\)
\(x=9\) (рд╡рдп рдЛрдг рдЕрд╕ू рд╢рдХрдд рдиाрд╣ी)
рдЙрдд्рддрд░: 9 рд╡рд░्рд╖े.

(iv) рдЦाрд▓ीрд▓ рдПрдХрд╕ाрдордпिрдХ рд╕рдоीрдХрд░рдгे рдЖрд▓ेрдЦрдкрдж्рдзрддीрдиे рд╕ोрдбрд╡ा: \(x+y=6, x-y=4\)

рд╕рдоीрдХрд░рдг 1: \((0,6), (6,0)\)
рд╕рдоीрдХрд░рдг 2: \((0,-4), (4,0)\)
рдЫेрджрдирдмिंрджू: \((5,1)\)
рдЙрдд्рддрд░: \(x=5, y=1\)

рдк्рд░рд╢्рди рек. рдЦाрд▓ीрд▓ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा (рдХोрдгрддेрд╣ी рджोрди) :
(i) рдХुрд╢рд▓ рдЖрдгि рдЕрдХुрд╢рд▓ рдХाрдордЧाрд░ांрдЪ्рдпा рд░ोрдЬрдЧाрд░ाрдЪे рдЧुрдгोрдд्рддрд░ 5:4 рдЖрд╣े. рджोрдШांрдЪा рдПрдХा рджिрд╡рд╕ाрдЪा рдПрдХूрдг рд░ोрдЬрдЧाрд░ 900 рд░ुрдкрдпे рдЖрд╣े. рддрд░ рдк्рд░рдд्рдпेрдХाрдЪा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХाрдвा.

рд╕рдордЬा рдХुрд╢рд▓ рдХाрдордЧाрд░ाрдЪा рд░ोрдЬрдЧाрд░ = \(5x\), рдЕрдХुрд╢рд▓ рдХाрдордЧाрд░ाрдЪा рд░ोрдЬрдЧाрд░ = \(4x\).
\(5x + 4x = 900\)
\(9x = 900 \Rightarrow x = 100\)
рдХुрд╢рд▓: \(5(100) = 500\)
рдЕрдХुрд╢рд▓: \(4(100) = 400\)
рдЙрдд्рддрд░: рдХुрд╢рд▓: ₹500, рдЕрдХुрд╢рд▓: ₹400.

(ii) рджोрди рдлाрд╕े рдлेрдХрд▓े рдЕрд╕рддा, рдЦाрд▓ीрд▓ рдШрдЯрдиांрдЪी рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдХाрдвा :

\(n(S) = 36\)
(a) рдмेрд░ीрдЬ \(\ge\) 9: \(\{(3,6),(4,5),(4,6),(5,4),(5,5),(5,6),(6,3),(6,4),(6,5),(6,6)\}\). рд╕ंрдЦ्рдпा=10. \(P(A)=10/36 = 5/18\).
(b) рдмेрд░рдЬेрд▓ा 5 рдиे рднाрдЧ рдЬाрддो: \(\{(1,4),(2,3),(3,2),(4,1),(4,6),(5,5),(6,4)\}\). рд╕ंрдЦ्рдпा=7. \(P(B)=7/36\).
(c) рдкрд╣िрд▓ा рдЕंрдХ > рджुрд╕рд░ा рдЕंрдХ: рд╕ंрдЦ्рдпा=15. \(P(C)=15/36=5/12\).

(iii) рд░ुрдЧ्рдгांрдЪ्рдпा рд╡рдпाрдЪे рдордз्рдпрдХ рдХाрдвा.

рдПрдХूрдг \(N=300\), \(N/2 = 150\).
рдордз्рдпрдХ рд╡рд░्рдЧ (cf > 150): 30-40 (f=55, cf=102).
\(L=30, h=10, f=55, cf=102\)
рдордз्рдпрдХ \(= L + \left[ \frac{N/2 - cf}{f} \right] \times h\)
\(= 30 + \left[ \frac{150 - 102}{55} \right] \times 10\)
\(= 30 + \frac{480}{55} = 30 + 8.73 = 38.73\) рд╡рд░्рд╖े.

рдк्рд░рд╢्рди рел. рдЦाрд▓ीрд▓ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╕ोрдбрд╡ा (рдХोрдгрддाрд╣ी рдПрдХ) :
(i) рдЦाрд▓ीрд▓ рдЕрдЯी рдкूрд░्рдг рдХрд░рдгाрд░े рдк्рд░рдд्рдпेрдХी рдПрдХ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рд▓िрд╣ा:

(a) \(\Delta = 0\) (рдоुрд│े рд╡ाрд╕्рддрд╡ рд╡ рд╕рдоाрди): рдЙрджा., \(x^2 - 4x + 4 = 0\)
(b) \(\Delta > 0\) (рдоुрд│े рд╡ाрд╕्рддрд╡ рд╡ рдЕрд╕рдоाрди): рдЙрджा., \(x^2 - 5x + 6 = 0\)
(c) \(\Delta < 0\) (рдоुрд│े рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдиाрд╣ीрдд): рдЙрджा., \(x^2 + x + 1 = 0\)

(ii) рдЬ्рдпा рдЕंрдХрдЧрдгिрддी рд╢्рд░ेрдвीрдЪे рдкрд╣िрд▓े рдкрдж 'p' рдЖрд╣े, рджुрд╕рд░े рдкрдж 'q' рдЖрд╣े рдЖрдгि рд╢ेрд╡рдЯрдЪे рдкрдж 'r' рдЖрд╣े, рддрд░ рдд्рдпा рд╢्рд░ेрдвीрддीрд▓ рд╕рд░्рд╡ рдкрджांрдЪी рдмेрд░ीрдЬ \(\frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\) рдЖрд╣े рд╣े рджाрдЦрд╡ा.

рдпेрдеे, \(a = p\), \(d = q - p\), \(t_n = r\).
рд╕ूрдд्рд░ \(t_n = a + (n-1)d\) рд╡ाрдкрд░ूрди:
\(r = p + (n-1)(q-p)\)
\(r - p = (n-1)(q-p)\)
\(n-1 = \frac{r-p}{q-p}\)
\(n = \frac{r-p}{q-p} + 1 = \frac{r-p+q-p}{q-p} = \frac{q+r-2p}{q-p}\)
рдмेрд░ीрдЬ \(S_n = \frac{n}{2}(t_1 + t_n)\)
\(S_n = \frac{q+r-2p}{2(q-p)} \times (p+r)\)
\(S_n = \frac{(p+r)(q+r-2p)}{2(q-p)}\)
рд╣े рд╕िрдж्рдз рдЭाрд▓े.

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 For all your study Materials Visit : omtexclasses.com