HSC Commerce OCM Board Question Paper July 2023 - Maharashtra Board Marathi Medium

बोर्ड प्रश्नपत्रिका आणि संपूर्ण उत्तरे : जुलै २०२३

वाणिज्य संघटन व व्यवस्थापन (OCM)

वेळ: ३ तास एकूण गुण : ८०

महत्त्वाच्या सूचना:

• सर्व प्रश्न सोडविणे अनिवार्य आहे.
• उजव्या बाजूस दिलेले अंक प्रश्नांचे पूर्ण गुण दर्शवितात.
• प्रत्येक प्रश्नाच्या उत्तराची सुरुवात नवीन पानावर करावी.

प्र.१ (अ) रिकाम्या जागी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा. [५]

• (१) व्यवस्थापनेची कार्ये _______ या कार्याने संपतात.
  (अ) निर्देशन (ब) कर्मचारी व्यवस्थापन (क) नियंत्रण
  उत्तर: (क) नियंत्रण
• (२) _______ शहरी रहिवाशांना ग्रामीण भागात आणून स्थानिक लोकांसह सामाजिक आणि आर्थिकदृष्ट्या सशक्त करते.
  (अ) कृषी पर्यटन (ब) वैद्यकीय पर्यटन (क) मनोरंजन
  उत्तर: (अ) कृषी पर्यटन
• (३) _______ वाहतुकीमुळे घरपोच सेवा दिली जाते.
  (अ) रेल्वे (ब) रस्ते (क) हवाई
  उत्तर: (ब) रस्ते
• (४) ऑनलाईन खरेदीदार वस्तूची निवड करतो आणि ______ मध्ये टाकतो.
  (अ) शॉपिंग मॉल (ब) शॉपिंग कार्ट (क) शॉपिंग बॅग
  उत्तर: (ब) शॉपिंग कार्ट
• (५) _______ 'जागतिक ग्राहक दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
  (अ) २४ डिसेंबर (ब) २६ जानेवारी (क) १५ मार्च
  उत्तर: (क) १५ मार्च

12th OCM Board Papers (March & July 2025)

• OCM - March 2025 English Medium: View | Answer Key
• OCM - March 2025 Marathi Medium: View | Answer Key
• OCM - March 2025 Hindi Medium: View | Answer Key
• OCM - July 2025 English Medium: View | Answer Key
• OCM - July 2025 Marathi Medium: View | Answer Key

प्र.१ (ब) योग्य जोड्या जुळवा. [५]

'अ' गट	'ब' गट (उत्तर)
(अ) शास्त्रीय व्यवस्थापनाचा सिद्धांत	(३) एफ. डब्ल्यू. टेलर
(ब) समन्वय	(५) गट कार्यातील प्रयत्नांचे एकत्रीकरण व समक्रमण
(क) बाह्यसेवा	(२) व्यवसाय प्रक्रिया बाह्यसेवा (BPO)
(ड) व्यवसायनीतीशास्त्र	(९) समाजशास्त्राची शाखा
(इ) नोंदणीकृत बोधचिन्ह	(८) व्यापारी चिन्ह (Trade Mark)

12th OCM Board Papers (March & July 2024)

• OCM - March 2024 English Medium: View | Answer Key
• OCM - March 2024 Marathi Medium: View | Answer Key
• OCM - March 2024 Hindi Medium: View | Answer Key
• OCM - July 2024 English Medium: View | Answer Key

प्र.१ (क) खालील विधाने 'बरोबर' की 'चूक' ते लिहा. [५]

• (१) व्यवस्थापनाची तत्त्वे सार्वत्रिक आहेत.
  उत्तर: बरोबर
• (२) व्यवस्थापनाचे प्रत्येक कार्य नियोजनावर आधारित नसते.
  उत्तर: चूक (कारण नियोजन हे प्राथमिक कार्य आहे.)
• (३) औद्योगिक शांतता राखणे ही व्यवसाय संघटनेची जबाबदारी असते.
  उत्तर: बरोबर
• (४) भारतात ग्राहक संरक्षण कायद्याची आवश्यकता नाही.
  उत्तर: चूक
• (५) नियंत्रित बाजार हा मागणी व पुरवठ्याच्या प्रमाणावर चालतो.
  उत्तर: चूक (नियंत्रित बाजार हे वैधानिक तरतुदींनुसार चालतात.)

12th OCM Board Papers (February & July 2023)

• OCM - February 2023 English Medium: View | Answer Key
• OCM - February 2023 Marathi Medium: View | Answer Key
• OCM - July 2023 English Medium: View | Answer Key
• OCM - July 2023 Marathi Medium: View | Answer Key

प्र.१ (ड) खालील वाक्यांतील अधोरेखित शब्द दुरुस्त करून वाक्य पुन्हा लिहा. [५]

• (१) नोकरीतील सुरक्षितता नेहमीच कर्मचाऱ्यांच्या विपरीत परिणाम करते.
  उत्तर: नोकरीतील सुरक्षितता नेहमीच कर्मचाऱ्यांच्या सकारात्मक / चांगला परिणाम करते.
• (२) कर्मचारी व्यवस्थापन हे यंत्राशी निगडित आहे.
  उत्तर: कर्मचारी व्यवस्थापन हे मानवाशी / कर्मचाऱ्यांशी निगडित आहे.
• (३) अप्रामाणिकपणे केलेल्या जाहिरातीला ग्राहक दीर्घकाळ स्वीकृती देतात.
  उत्तर: प्रामाणिकपणे केलेल्या जाहिरातीला ग्राहक दीर्घकाळ स्वीकृती देतात.
• (४) जिल्हा आयोग लोक न्यायालय म्हणूनही ओळखले जाते.
  उत्तर: जिल्हा आयोग जिल्हा ग्राहक तक्रार निवारण आयोग (District Forum) म्हणूनही ओळखले जाते.
• (५) प्रतवारीमुळे वस्तूची मोडतोड, नुकसान व हानी टळण्यास मदत होते.
  उत्तर: वेष्टनामुळे (पॅकेजिंगमुळे) वस्तूची मोडतोड, नुकसान व हानी टळण्यास मदत होते.

12th OCM Board Papers (2014 - 2022)

• OCM - March 2022 English Medium: View
• OCM - March 2022 Marathi Medium: View | Answer Key
• OCM - July 2022 English Medium: View | Answer Key
• OCM - March 2020 English Medium: View
• OCM - March 2020 Marathi Medium: View | Answer Key
• OCM - March 2019: View
• OCM - July 2018: View
• OCM - March 2018: View
• OCM - July 2017: View
• OCM - March 2017: View
• OCM - July 2016: View
• OCM - March 2016: View
• OCM - July 2015: View
• OCM - March 2015: View
• OCM - October 2014: View
• OCM - March 2014: View

प्र.२ खालील संज्ञा / संकल्पना स्पष्ट करा (कोणत्याही चार). [८]

• (१) थकवा अभ्यास (Fatigue Study):

  कर्मचाऱ्यांना काम करताना येणाऱ्या शारीरिक व मानसिक थकव्याचे निरीक्षण करणे म्हणजे थकवा अभ्यास होय. कामाच्या तासांमध्ये विश्रांतीची वेळ आणि वारंवारता ठरवण्यासाठी याचा उपयोग होतो. यामुळे कार्यक्षमता वाढते.

• (२) नियोजन (Planning):

  भविष्यात काय करायचे आहे, कसे करायचे आहे, केव्हा करायचे आहे आणि कोणी करायचे आहे हे आधीच ठरविणे म्हणजे नियोजन होय. हे व्यवस्थापनाचे मूलभूत आणि प्राथमिक कार्य आहे.

• (३) संदेशवहन (Communication):

  दोन किंवा अधिक व्यक्तींमध्ये तथ्ये, माहिती, कल्पना, मते किंवा भावनांची देवाणघेवाण करण्याची प्रक्रिया म्हणजे संदेशवहन होय. व्यवसायात प्रभावी व्यवस्थापनासाठी हे अत्यंत आवश्यक असते.

• (४) सामाजिक जबाबदारी (Social Responsibility):

  व्यवसाय संघटनेने केवळ नफा न कमवता समाजाच्या हिताचे रक्षण व संवर्धन करणे याला सामाजिक जबाबदारी म्हणतात. यात पर्यावरण रक्षण, ग्राहकांचे हित, आणि कर्मचाऱ्यांचे कल्याण यांचा समावेश होतो.

• (५) नैतिक मूल्ये (Moral Values):

  चांगले-वाईट, योग्य-अयोग्य यांमधील फरक समजून घेऊन व्यवसायाने समाजात वावरताना पाळायचे नियम म्हणजे नैतिक मूल्ये होत. यात प्रामाणिकपणा, सत्यता आणि न्याय यांचा समावेश असतो.

• (६) ग्राहक शिक्षणाचा अधिकार (Right to Consumer Education):

  प्रत्येक ग्राहकाला बाजारपेठेतील वस्तू, सेवा आणि त्यांचे हक्क यांबद्दल योग्य माहिती मिळवण्याचा अधिकार आहे. फसवणूक झाल्यास दाद कशी मागावी याचे ज्ञान असणे या अधिकारात येते.

प्र.३ खालील घटना किंवा प्रसंगाचा अभ्यास करून आपले मत लिहा (कोणतेही दोन). [६]

• (१) श्री. हर्षद यांच्या कारखान्याचे प्रकरण:

  1. व्यवस्थापनाचे तत्त्व: वरील परिस्थितीत 'कामाच्या विभागणीचे तत्त्व' (Principle of Division of Work) समाविष्ट आहे. कारण पुरुषांना मशीनवर आणि महिलांना पॅकेजिंग विभागात त्यांच्या कौशल्यानुसार काम दिले आहे.
  2. श्रीमती नैना यांचे पदनाम: श्रीमती नैना या 'मानव संसाधन व्यवस्थापक' (Human Resource Manager) आहेत.
  3. सर्वांगीण नियोजनाची जबाबदारी: संस्थेच्या सर्वांगीण नियोजनासाठी उच्च स्तर व्यवस्थापन (Top Level Management) किंवा स्वतः उद्योजक श्री. हर्षद जबाबदार आहेत.

• (२) श्री. जगन (विमा प्रकरण):

  1. विमा पॉलिसी सुचवा: श्री. जगन यांनी मुलांच्या भविष्यासाठी 'बाल विमा योजना' (Child Insurance Policy) घ्यावी.
  2. विमा पॉलिसीचे लाभार्थी: या पॉलिसीचे लाभार्थी त्यांची 'मुले' असतील.
  3. विम्याच्या तत्त्वाचा समावेश: यात 'विमाहित तत्त्व' (Insurable Interest) याचा समावेश होतो, कारण त्यांना आपल्या मुलांच्या जीवनात आर्थिक स्वारस्य आहे.

• (३) वाहन निर्मिती कंपनी (पर्यावरण प्रकरण):

  1. सामाजिक जबाबदारीचा समूह: ही कंपनी 'समाज' (Society) किंवा 'समुदाय' या समूहाप्रति आपली जबाबदारी पार पाडत आहे.
  2. प्रदूषणाचा प्रकार: व्यवसाय संघटनेला 'वायू प्रदूषण' (Air Pollution) आणि 'पर्यावरणीय प्रदूषण' थांबवायचे आहे.
  3. संदेश: त्यांनी समाजाला 'पर्यावरण संरक्षण' (Protection of Environment) आणि 'शाश्वत विकास' असा संदेश दिला आहे.

प्र.४ खालील फरक स्पष्ट करा (कोणतेही तीन): [१२]

(१) संघटन आणि समन्वय (Organizing and Coordinating):

मुद्दा	संघटन	समन्वय
अर्थ	कामे, अधिकार आणि जबाबदाऱ्या निश्चित करून रचना तयार करणे म्हणजे संघटन.	विविध विभागांच्या कार्यात एकसूत्रीपणा आणणे म्हणजे समन्वय.
उद्दिष्ट	साधने व मानवी बळ एकत्रित करून कार्यक्षम वापर करणे.	संस्थेची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी सांघिक प्रयत्न करणे.
संसाधने	यात मानवी व भौतिक संसाधनांची जुळवाजुळव केली जाते.	हे मानवी संसाधनांशी निगडित आहे.

(२) रेल्वे वाहतूक आणि हवाई वाहतूक:

मुद्दा	रेल्वे वाहतूक	हवाई वाहतूक
गती	हवाई वाहतुकीपेक्षा कमी गती असते.	ही सर्वात वेगवान वाहतूक सेवा आहे.
खर्च	हवाई वाहतुकीच्या तुलनेत कमी खर्चीक आहे.	ही सर्वात महागडी वाहतूक पद्धत आहे.
योग्यता	जड व अवजड मालाच्या लांब पल्ल्याच्या वाहतुकीसाठी योग्य.	हलक्या, नाशवंत व मौल्यवान वस्तूंच्या जलद वाहतुकीसाठी योग्य.

(३) अग्नि विमा आणि सागरी विमा:

मुद्दा	अग्नि विमा	सागरी विमा
अर्थ	आगीमुळे होणाऱ्या नुकसानीची भरपाई मिळण्यासाठी काढलेला विमा.	समुद्रातील धोक्यांपासून होणाऱ्या नुकसानीसाठी काढलेला विमा.
विमाहित तत्त्व	पॉलिसी घेताना आणि नुकसान होताना, अशा दोन्ही वेळी विमाहित असावे लागते.	नुकसान भरपाईच्या वेळी विमाहित असणे आवश्यक असते.
कालावधी	साधारणपणे एक वर्षासाठी असतो.	एका प्रवासासाठी (Voyage) किंवा ठराविक वेळेसाठी असू शकतो.

(४) जिल्हा आयोग आणि राष्ट्रीय आयोग:

मुद्दा	जिल्हा आयोग	राष्ट्रीय आयोग
कार्यक्षेत्र	एका जिल्ह्यापुरते मर्यादित असते.	संपूर्ण देशासाठी असते.
आर्थिक मर्यादा	१ कोटी रुपयांपर्यंतच्या तक्रारी दाखल करता येतात (नवीन कायद्यानुसार).	१० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या तक्रारी दाखल करता येतात.
अपील	याच्या निर्णयाविरुद्ध राज्य आयोगाकडे अपील करता येते.	याच्या निर्णयाविरुद्ध सर्वोच्च न्यायालयात अपील करता येते.

प्र.५ खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा (कोणतेही दोन): [८]

(१) बाह्यसेवेचे (Outsourcing) कोणतेही चार फायदे स्पष्ट करा:

• एकूण खर्चात कपात: बाह्यसेवेमुळे आस्थापना खर्च कमी होतो आणि उत्पादन खर्चही कमी होतो.
• मुख्य कामावर लक्ष केंद्रित: दुय्यम कामे बाहेर दिल्याने कंपनीला आपल्या मुख्य व्यवसायावर पूर्ण लक्ष देता येते.
• तज्ञांच्या सेवेचा लाभ: बाह्य संस्थांकडे विशिष्ट कामातील तज्ञ आणि आधुनिक तंत्रज्ञान असते, ज्याचा फायदा कंपनीला होतो.
• कार्यक्षमतेत वाढ: कामाचा दर्जा सुधारतो आणि वेळेत काम पूर्ण होते.

(२) ग्राहक संरक्षणाच्या कोणत्याही चार गरजा स्पष्ट करा:

• ग्राहकांचे अज्ञान: अनेक ग्राहकांना त्यांच्या अधिकारांची माहिती नसते, म्हणून संरक्षणाची गरज आहे.
• असंघटित ग्राहक: ग्राहक विखुरलेला असल्याने तो व्यापाऱ्यांच्या विरोधात एकटा लढा देऊ शकत नाही.
• भेसळयुक्त वस्तू: आरोग्याला अपायकारक वस्तूंच्या विक्रीपासून रक्षण करण्यासाठी.
• दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती: खोट्या व अतिशयोक्तीपूर्ण जाहिरातींपासून फसवणूक टाळण्यासाठी.

(३) विपणनाची (Marketing) कोणतीही चार कार्ये स्पष्ट करा:

• बाजार पेठ संशोधन: ग्राहकांच्या गरजा आणि आवडीनिवडी जाणून घेणे.
• वस्तूची रचना व विकास: ग्राहकांच्या गरजेनुसार वस्तू तयार करणे व त्यात सुधारणा करणे.
• किंमत निश्चिती: वस्तूची योग्य किंमत ठरवणे जेणेकरून नफा व विक्री दोन्ही साध्य होईल.
• जाहिरात व प्रसिद्धी: वस्तूची माहिती ग्राहकांपर्यंत पोहोचवणे.

प्र.६ खालील विधाने सकारण स्पष्ट करा (कोणतेही दोन): [८]

(१) टेलर यांनी साधने व उपकरणे मानकीकरणावर (Standardization) भर दिला आहे:

कारण: मानकीकरणामुळे उत्पादनाचा दर्जा सुधारतो. कामाच्या ठिकाणी वापरली जाणारी साधने आणि उपकरणे जर एकाच मानकाची असतील, तर कामगारांची कार्यक्षमता वाढते. यामुळे मालाची नासाडी कमी होते आणि उत्पादन खर्चही नियंत्रणात राहतो. म्हणून वैज्ञानिक व्यवस्थापनात टेलर यांनी यावर भर दिला आहे.

(२) उद्योजक हा नवनिर्मितीक्षम असावा:

कारण: आजच्या स्पर्धात्मक युगात टिकून राहण्यासाठी सतत नवीन कल्पनांची गरज असते. ग्राहकांच्या बदलत्या आवडीनिवडी पूर्ण करण्यासाठी उद्योजकाला नवीन उत्पादने, नवीन तंत्रज्ञान किंवा नवीन विक्री पद्धती शोधाव्या लागतात. नवनिर्मितीमुळेच व्यवसायाची प्रगती होते.

(३) इंटरनेटच्या साहाय्याने ऑनलाईन व्यवहार पार पाडले जातात:

कारण: इंटरनेटमुळे जगातील कोणत्याही कोपऱ्यातून वस्तूंची खरेदी-विक्री करणे शक्य झाले आहे. ऑनलाईन बँकिंग, ई-कॉमर्स वेबसाईट यामुळे व्यवहार जलद, सोपे आणि २४ तास करणे शक्य झाले आहे. यामुळे वेळेची आणि श्रमाची बचत होते.

(४) ग्राहकांस अनेक जबाबदाऱ्या आहेत:

कारण: केवळ हक्क असून चालत नाही, तर ग्राहकांनी सावध राहणे गरजेचे आहे. वस्तू खरेदी करताना बिल मागणे, एक्सपायरी डेट तपासणे, फसवणूक झाल्यास तक्रार दाखल करणे, आणि पर्यावरणाची काळजी घेणे यांसारख्या जबाबदाऱ्या ग्राहकांनी पार पाडल्या तरच बाजारपेठेत त्यांची फसवणूक होणार नाही.

प्र.७ खालील प्रश्न सोडवा (कोणतेही दोन). [१०]

(१) नियंत्रणाचे महत्त्व सांगा:

• उद्दिष्ट पूर्तता: नियोजनानुसार काम होत आहे की नाही हे पाहिल्यामुळे उद्दिष्टे साध्य होतात.
• संसाधनांचा कार्यक्षम वापर: नियंत्रणामुळे नासाडी टळते आणि साधनसंपत्तीचा योग्य वापर होतो.
• मानकाची अचूकता: ठरवलेली मानके योग्य आहेत की नाही हे तपासण्यास मदत होते.
• कर्मचाऱ्यांना प्रोत्साहन: चांगली कामगिरी करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना बक्षीस देऊन प्रोत्साहित करता येते.
• सुव्यवस्था व शिस्त: कामात शिस्त राहते आणि गोंधळ कमी होतो.

(२) गोदामाची कार्ये सांगा:

• साठवणूक: अतिरिक्त उत्पादित माल सुरक्षित ठेवणे.
• किंमत स्थिरीकरण: मागणी आणि पुरवठा यात समतोल साधून किमती स्थिर ठेवणे.
• जोखीम पत्करणे: माल गोदामात असताना चोरी, आग इत्यादींपासून संरक्षण मिळणे.
• वित्त पुरवठा: गोदामातील मालाच्या पावतीवर बँकांकडून कर्ज मिळू शकते.
• प्रतवारी व वेष्टन: काही गोदामात मालाची प्रतवारी आणि पॅकिंगची सुविधा दिली जाते.

(३) विपणीचे क्षेत्रानुसार व व्यवहाराच्या आकारानुसार प्रकार स्पष्ट करा:

अ) क्षेत्रानुसार प्रकार:

• स्थानिक बाजारपेठ (Local Market)
• राष्ट्रीय बाजारपेठ (National Market)
• आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठ (International Market)

ब) व्यवहाराच्या आकारानुसार प्रकार:

• घाऊक बाजारपेठ (Wholesale Market): मोठ्या प्रमाणात खरेदी-विक्री.
• किरकोळ बाजारपेठ (Retail Market): लहान प्रमाणात, थेट ग्राहकांना विक्री.

प्र.८ खालील प्रश्नाचे उत्तर लिहा (कोणताही एक). [८]

प्रश्न: बँकेचा अर्थ स्पष्ट करून बँकांची दुय्यम कार्ये (Secondary Functions) स्पष्ट करा.

बँकेचा अर्थ: बँक ही अशी वित्तीय संस्था आहे जी लोकांच्या ठेवी स्वीकारते आणि गरजूंना कर्जे देते. भारतीय बँकिंग नियमन कायदा १९४९ नुसार, "बँकिंग म्हणजे कर्जे देण्यासाठी किंवा गुंतवणुकीसाठी लोकांकडून पैसे स्वीकारणे आणि मागणी करताच ते परत करणे."

बँकेची दुय्यम कार्ये: बँकांची दुय्यम कार्ये दोन भागांत विभागली जातात:

अ) प्रतिनिधी कार्ये (Agency Functions):

1. रक्कम हस्तांतरण: एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात किंवा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी पैसे पाठवणे (NEFT, RTGS).
2. रक्कम जमा करणे: ग्राहकांच्या वतीने चेक, ड्राफ्ट, लाभांश, व्याज जमा करणे.
3. देणी देणे: ग्राहकांच्या सूचनांनुसार वीज बिल, टेलिफोन बिल, विमा हप्ता भरणे.
4. समभाग खरेदी-विक्री: ग्राहकांसाठी शेअर मार्केटमध्ये समभागांची (Shares) खरेदी-विक्री करणे (Demat खाते).

ब) उपयुक्तता कार्ये (Utility Functions):

1. लॉकर सुविधा: ग्राहकांचे दागिने आणि महत्त्वाची कागदपत्रे सुरक्षित ठेवण्यासाठी सेफ डिपॉझिट लॉकर देणे.
2. प्रवाशी चेक (Traveller's Cheque): प्रवासात रोख रक्कम नेण्याऐवजी प्रवासी चेक देणे.
3. पतपत्र (Letter of Credit): आंतरराष्ट्रीय व्यापारात आयातदाराच्या वतीने निर्यातदाराला हमीपत्र देणे.
4. सल्लागार सेवा: गुंतवणुकीबाबत आणि आर्थिक नियोजनाबाबत ग्राहकांना सल्ला देणे.

किंवा

प्रश्न: समाजासाठी व व्यवसाय संस्थेसाठी विपणनाचे (Marketing) असणारे महत्त्व स्पष्ट करा.

अ) समाजासाठी महत्त्व:

• राहणीमान उंचावणे: विपणनामुळे ग्राहकांना विविध प्रकारच्या दर्जेदार वस्तू उपलब्ध होतात, ज्यामुळे राहणीमान सुधारते.
• रोजगार निर्मिती: जाहिरात, विक्री, वितरण या क्षेत्रांत मोठ्या प्रमाणात रोजगार उपलब्ध होतो.
• किंमतीत घट: मोठ्या प्रमाणावरील उत्पादनामुळे आणि वितरणामुळे वस्तूंच्या किंमती कमी होतात.
• ग्राहक जागृती: विपणनामुळे ग्राहकांना नवीन उत्पादनांची माहिती मिळते आणि ते योग्य निर्णय घेऊ शकतात.

ब) व्यवसाय संस्थेसाठी महत्त्व:

• नफ्यात वाढ: प्रभावी विपणनामुळे विक्री वाढते आणि पर्यायाने नफा वाढतो.
• निर्णय प्रक्रिया: काय उत्पादन करायचे, किती किंमत ठेवायची हे ठरवण्यासाठी विपणन माहिती उपयुक्त ठरते.
• नावलौकिक (Goodwill): चांगल्या सेवेमुळे कंपनीची बाजारात प्रतिष्ठा वाढते.
• स्पर्धेला तोंड देणे: प्रभावी जाहिरात आणि वितरणामुळे स्पर्धकांवर मात करणे शक्य होते.

For more educational resources, visit omtexclasses.com and omtex.co.in.