(рез) рд╕рднी рдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХрд░рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ैं।
(реи) рджाрд╣िрдиी рдУрд░ рдХे рдЕंрдХ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдкूрд░्рдг рдЧुрдг рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं।
(рей) рдмाрдпीं рдУрд░ рджिрдП рдЧрдП рдЕंрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдХ्рд░рдоांрдХ рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं।
(рек) рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ рдирдП рдкृрд╖्рда рд╕े рдЖрд░ंрдн рдХीрдЬिрдП।
- рд╡िрдд्рдд рдХा рдЕрднिрдк्рд░ाрдп рдХंрдкрдиी рдХी _____ рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХा рдк्рд░рдмंрдз рдХрд░рдиे рд╕े рд╣ै।
- (рдЕ) рдоौрдж्рд░िрдХ / рдЖрд░्рдеिрдХ
- (рдм) рд╡िрдкрдгрди (marketing)
- (рдХ) рдЙрдд्рдкाрджрди
рдЙрдд्рддрд░: рд╡िрдд्рдд рдХा рдЕрднिрдк्рд░ाрдп рдХंрдкрдиी рдХी (рдЕ) рдоौрдж्рд░िрдХ / рдЖрд░्рдеिрдХ рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХा рдк्рд░рдмंрдз рдХрд░рдиे рд╕े рд╣ै। - рдХंрдкрдиी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдо-рд╕े-рдХрдо _____ рдоाрд╣ рдХे рд▓िрдП рдЬрдоा / рдиिрдХ्рд╖ेрдк рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै।
- (рдЕ) рдиौ
- (рдм) рдЫрд╣
- (рдХ) рдмाрд░рд╣
рдЙрдд्рддрд░: рдХंрдкрдиी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдо-рд╕े-рдХрдо (рдм) рдЫрд╣ рдоाрд╣ рдХे рд▓िрдП рдЬрдоा / рдиिрдХ्рд╖ेрдк рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। - рдХंрдкрдиी _____ рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХा рдиिрд░्рдЧрдорди рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै।
- (рдЕ) рдХेрд╡рд▓ рдЕंрд╢рддः
- (рдм) рдХेрд╡рд▓ рдкूрд░्рдгрддः
- (рдХ) рдЕंрд╢рддः рддрдеा рдкूрд░्рдгрддः
рдЙрдд्рддрд░: рдХंрдкрдиी (рдХ) рдЕंрд╢рддः рддрдеा рдкूрд░्рдгрддः рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХा рдиिрд░्рдЧрдорди рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। - рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдкूँрдЬी рдХंрдкрдиी рдХी _____ рдкूँрдЬी рд╣ोрддी рд╣ै।
- (рдЕ) рдЛрдг / рдЙрдзाрд░
- (рдм) рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡
- (рдХ) рд╕्рдеिрд░
рдЙрдд्рддрд░: рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдкूँрдЬी рдХंрдкрдиी рдХी (рдЕ) рдЛрдг / рдЙрдзाрд░ рдкूँрдЬी рд╣ोрддी рд╣ै। - _____ рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдд्рддрдорд░्рдгो рдХो рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рдк्рд░рддिрдлрд▓ рд╣ै।
- (рдЕ) рд▓ाрднांрд╢
- (рдм) рдм्рдпाрдЬ
- (рдХ) рдХिрд░ाрдпा
рдЙрдд्рддрд░: (рдм) рдм्рдпाрдЬ рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдд्рддрдорд░्рдгो (creditors) рдХो рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рдк्рд░рддिрдлрд▓ рд╣ै।
| 'рдЕ' рдЧुрдЯ | рдЙрдд्рддрд░ рдкрд░्рдпाрдп | 'рдм' рдЧुрдЯ (рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░) |
|---|---|---|
| (рдЕ) рдкूँрдЬीрдЧрдд рдмрдЬрдЯ | (рей) | рдиिрд╡ेрд╢ рдХा рдиिрд░्рдгрдп |
| (рдм) рдЦेрджрдкрдд्рд░ | (резреж) | рдЕंрд╢ рдЖрд╡ंрдЯрди рдирд╣ीं рдХрд░рдиा |
| (рдХ) рд╕ंрдЪाрд▓рдХ рдоंрдбрд▓ | (реп) | рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдиिрд░्рдЧрдорди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ |
| (рдб) рдбिрдкॉрдЬिрдЯрд░ी рдЕрдзिрдиिрдпрдо | (рео) | резрепрепрем |
| (рдЗ) рдЕंрддिрдо рд▓ाрднांрд╢ | (рен) | рд╕ंрдЪाрд▓рдХ рдоंрдбрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд╢्рдЪिрдд рддрдеा рд╕рджрд╕्рдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдШोрд╖िрдд |
Secretarial Practice Board Papers
- S.P. - March 2025 - English Medium View Answer Key
- S.P. - March 2025 - Marathi Medium View Answer Key
- S.P. - March 2025 - HIndi Medium View Answer Key
- S.P. - March 2024 - English Medium View Answer Key
- S.P. - March 2024 - Marathi Medium Download QP Answer Key Answer Key
- S.P. - March 2024 - Hindi Medium View Answer Key
- S.P. - March 2022 View
- S.P. - March 2014 View
- S.P. - October 2014 View
- S.P. - March 2015 View
- S.P. - July 2015 View
- S.P. - March 2016 View
- S.P. - July 2016 View
- S.P. - March 2017 View
- S.P. - July 2017 View
- S.P. - March 2018 View
- S.P. - July 2018 View
- S.P. - February 2019 View
-
рдЛрдгрдкрдд्рд░, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдиिрдХ्рд╖ेрдк / рдЬрдоाрдПँ, рд╕ंрдЪिрдд рд▓ाрдн
рдЙрдд्рддрд░: рд╕ंрдЪिрдд рд▓ाрдн (рдЕрди्рдп рджोрдиों рдмाрд╣्рдп рдпा рдЛрдг рдкूँрдЬी рдХे рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рд╕ंрдЪिрдд рд▓ाрдн рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдкूँрдЬी рд╣ै)। -
рдмोрдирд╕ рдЕंрд╢, рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢, рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдЕंрд╢ рд╡िрдХрд▓्рдк рдпोрдЬрдиा (ESOS)
рдЙрдд्рддрд░: рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдЕंрд╢ рд╡िрдХрд▓्рдк рдпोрдЬрдиा (ESOS) (рдпрд╣ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЕрди्рдп рджोрдиों рдоौрдЬूрджा рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рдХे рд▓िрдП рд╣ैं)। -
рдиिрдЬी рдХंрдкрдиी, рдЕрдпोрдЧ्рдп рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХंрдкрдиी, рд╕рд░рдХाрд░ी рдХंрдкрдиी
рдЙрдд्рддрд░: рдиिрдЬी рдХंрдкрдиी (рдиिрдЬी рдХंрдкрдиी рдЬрдирддा рд╕े рдЬрдоा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी)। -
рдбिрдкॉрдЬिрдЯрд░ी, рдбी.рдкी., рдЖрд░.рдмी.рдЖрдИ. (RBI)
рдЙрдд्рддрд░: рдЖрд░.рдмी.рдЖрдИ. (RBI) (рдЕрди्рдп рджोрдиों рдбिрдкॉрдЬिрдЯрд░ी рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХे рдШрдЯрдХ рд╣ैं)। -
рдиिрдЬी рд╕्рдеाрдкрди, рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд╕ाрдЦрдкрдд्рд░, рдкрд╢्рдЪाрдд рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ (FPO)
рдЙрдд्рддрд░: рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд╕ाрдЦрдкрдд्рд░ (рдпрд╣ рдоुрдж्рд░ा рдмाрдЬाрд░ рдХा рд▓िрдЦрдд рд╣ै, рдЕрди्рдп рджोрдиों рдкूँрдЬी рдмाрдЬाрд░ рдоें рд╢ेрдпрд░ рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рддрд░ीрдХे рд╣ैं)।
- рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдкूँрдЬी рдХंрдкрдиी рдХी рдЕрд╕्рдеाрдпी рдкूँрдЬी рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдкूँрдЬी рдХंрдкрдиी рдХी рд╕्рдеाрдпी рдкूँрдЬी рд╣ै।
- рдкрд╢्рдЪाрдд рдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ / рдиिрд░्рдЧрдорди (FPO) рдоें рдЬрдирддा рдХो рдк्рд░рдердорддः рдЕंрд╢ों рдХा рдиिрд░्рдЧрдорди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ / рдиिрд░्рдЧрдорди (IPO) рдоें рдЬрдирддा рдХो рдк्рд░рдердорддः рдЕंрд╢ों рдХा рдиिрд░्рдЧрдорди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рд▓ाрднांрд╢ рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдЕंрд╢рдзाрд░рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рд▓ाрднांрд╢ рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рд╕ंрдЪाрд▓рдХ рдоंрдбрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
- рдЬрдоा / рдиिрдХ्рд╖ेрдк рджीрд░्рдШрдХाрд▓ीрди рдкूँрдЬी рдХा рд╕्рд░ोрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдЬрдоा / рдиिрдХ्рд╖ेрдк рдЕрд▓्рдкрдХाрд▓ीрди рдкूँрдЬी рдХा рд╕्рд░ोрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
- рдЕंрд╢ рдмाрдЬ़ाрд░ рдоुрдж्рд░ा рдмाрдЬ़ाрд░ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдЕंрд╢ рдмाрдЬ़ाрд░ рдкूँрдЬी рдмाрдЬ़ाрд░ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╕ंрдЬ्рдЮाрдПँ/ рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рдЪाрд░) : [рео]
рдЕрд░्рде: рд╕्рдеाрдпी рдкूँрдЬी рд╡рд╣ рдкूँрдЬी рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕्рдеाрдпी рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХो рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рднूрдоि, рднрд╡рди, рдорд╢ीрдирд░ी, рдлрд░्рдиीрдЪрд░ рдЖрджि рдЬैрд╕ी рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬो рдкुрдирд░्рд╡िрдХ्рд░рдп рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ैं।
рдЕрд░्рде: рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдмाрд╣рд░ी рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдЙрдзाрд░ рд▓ी рдЧрдИ рдзрдирд░ाрд╢ि рдХो рдЛрдг рдкूँрдЬी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рдЗрд╕े 'рдЙрдзाрд░ी рдкूँрдЬी' рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдХंрдкрдиी рдЗрд╕ рдкрд░ рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рджрд░ рд╕े рдм्рдпाрдЬ рдЪुрдХाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдЛрдгрдкрдд्рд░, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬрдоा, рдмांрдб рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рд╕े рдЛрдг рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
рдЕрд░्рде: рдмोрдирд╕ рдЕंрд╢ рд╡े рдЕंрд╢ рд╣ैं рдЬो рдХंрдкрдиी рдЕрдкрдиे рдоौрдЬूрджा рд╕рдорддा рдЕंрд╢рдзाрд░рдХों рдХो рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд▓ाрдЧрдд рдХे (рдоुрдл्рдд) рдЬाрд░ी рдХрд░рддी рд╣ै।
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рдпे рдЕंрд╢ рдХंрдкрдиी рдХे рд╕ंрдЪिрдд рд▓ाрдн рдпा рд░िрдЬ़рд░्рд╡ (рд╕ंрдЪिрддि) рд╕े рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕े 'рд▓ाрднों рдХा рдкूँрдЬीрдХрд░рдг' рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЕрд░्рде: рдбिрдкॉрдЬिрдЯрд░ी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╡рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░рддिрднूрддिрдпों (рд╢ेрдпрд░, рдбिрдмेंрдЪрд░ рдЖрджि) рдХो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд░ूрдк рдоें рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рдпрд╣ рднौрддिрдХ рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ों рд╕े рдЬुрдб़ी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдЬैрд╕े рдЪोрд░ी, рдЦोрдиा, рдпा рдлрдЯрдиे рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рддी рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें NSDL рдФрд░ CDSL рджो рдбिрдкॉрдЬिрдЯрд░ी рд╣ैं।
рдЕрд░्рде: рдж्рд╡िрддीрдпрдХ рдмाрдЬ़ाрд░ рд╡рд╣ рдмाрдЬ़ाрд░ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ рдк्рд░рддिрднूрддिрдпों рдХी рдЦрд░ीрдж-рдлрд░ोрдЦ्рдд рд╣ोрддी рд╣ै।
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рдЗрд╕े рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдпा рд╢ेрдпрд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХो рддрд░рд▓рддा (liquidity) рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЕрд░्рде: рд╕्рдХंрдз рд╡िрдиिрдордп рдПрдХ рд╕ंрдЧрдаिрдд рдмाрдЬ़ाрд░ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╢ेрдпрд░ों, рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрднूрддिрдпों рдХा рдХ्рд░рдп-рд╡िрдХ्рд░рдп рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рдпрд╣ рдк्рд░рддिрднूрддिрдпों рдХो рддрд░рд▓рддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдоूрд▓्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдмॉрдо्рдмे рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ (BSE) рдФрд░ рдиेрд╢рдирд▓ рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ (NSE)।
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдШрдЯрдиाрдУं рдПрд╡ं рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиा рдордд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рджो) : [рем]
(рдЕ) рдХ्рдпा рдХंрдкрдиी рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХा рдиिрд░्рдЧрдорди рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै?
рд╣ाँ, рдХंрдкрдиी рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдЛрдгрдкрдд्рд░ों (Convertible Debentures) рдХा рдиिрд░्рдЧрдорди рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдпрджि рдЗрд╕े рдЖрдо рдмैрдардХ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдиुрдоोрджिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ो।
(рдм) рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиे рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдиिрд░्рдЧрдоिрдд рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं рддो рдХ्рдпा рдЗрди рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдорддрджाрди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै?
рдирд╣ीं। рдХंрдкрдиी рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 2013 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХोрдИ рднी рдХंрдкрдиी рдРрд╕े рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी рдЬिрди рдкрд░ рдорддрджाрди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ो।
(рдХ) рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХा рдиिрд░्рдЧрдорди рдХрд░рдХे рдХंрдкрдиी рдХो рдЬो рдкूँрдЬी рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдЧी рдЙрд╕े рд╕्рд╡:рдкूँрдЬी рдХрд╣ेंрдЧे рдпा рдЙрдзाрд░ рдкूँрдЬी?
рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХे рдиिрд░्рдЧрдорди рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдкूँрдЬी рдХो 'рдЙрдзाрд░ рдкूँрдЬी' (Borrowed Capital) рдпा рдЛрдг рдкूँрдЬी рдХрд╣ा рдЬाрдПрдЧा।
(рдЕ) рд╢्рд░ी рд╕рддीрд╢ рдХा SBI рдмैंрдХ рдоें рдмрдЪрдд рдЦाрддा рд╣ै। рдХ्рдпा рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЕंрд╢ों рдХो рдбिрдоेрдЯ рд╣ेрддु рдЗрд╕ рдЦाрддे рдоें рдЬрдоा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं?
рдирд╣ीं, рд╢्рд░ी рд╕рддीрд╢ рдмрдЪрдд рдмैंрдХ рдЦाрддे (Savings Account) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╢ेрдпрд░ों рдХो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд░ूрдк рдоें рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे।
(рдм) рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рд╕े рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЦाрддे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै?
рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдбिрдкॉрдЬिрдЯрд░ी рдкाрд░्рдЯिрд╕िрдкेंрдЯ (DP) рдХे рдкाрд╕ 'рдбीрдоैрдЯ рдЦाрддा' (Demat Account) рдЦोрд▓рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
(рдХ) рд╢्рд░ी рд╕рддीрд╢ рдХे рдЕंрд╢ों рдХा рдбिрдоेрдЯीрдХрд░рдг рдХрд░рдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рдХ्рдпा RBI рдЙрдирдХे рдЕंрд╢ों рдХी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рд╣ोрдЧी?
рдирд╣ीं। рдбिрдордЯेрд░िрдпрд▓ाрдЗрдЬेрд╢рди рдХे рдмाрдж, 'рдбिрдкॉрдЬिрдЯрд░ी' (рдЬैрд╕े NSDL рдпा CDSL) рдЙрдирдХे рд╢ेрдпрд░ों рдХी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ (Custodian) рд╣ोрдЧी, RBI рдирд╣ीं।
(рдЕ) рдпрджि рдХंрдкрдиी рд▓ाрднांрд╢ рдХी рдШोрд╖рдгा рд╕े рейреж рджिрди рдХे рднीрддрд░ рд▓ाрднांрд╢ рдХा рднुрдЧрддाрди рдирд╣ीं рдХрд░рддी рд╣ै рддो рдХ्рдпा рд╡рд╣ рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рджोрд╖ी рдоाрдиी рдЬाрдПрдЧी?
рд╣ाँ, рдпрджि рд▓ाрднांрд╢ рдХी рдШोрд╖рдгा рдХे 30 рджिрдиों рдХे рднीрддрд░ рднुрдЧрддाрди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдХंрдкрдиी рдбिрдл़ॉрд▓्рдЯ рдХी рджोрд╖ी рдоाрдиी рдЬाрдПрдЧी।
(рдм) рдпрджि рдХंрдкрдиी рдЕрджрдд्рдд рд▓ाрднांрд╢ рдХो рдЙрд╕рдХे рдЛрдгрдкрдд्рд░ рд╕ंрдЪिрддि (Reserve) рд▓ेрдЦे рдоें рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рдХрд░ рджेрддी рд╣ै рддो рдХ्рдпा рд╡рд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै?
рдирд╣ीं, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдЕрджрдд्рдд рд▓ाрднांрд╢ рдХो рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЦाрддे 'рдЕрджрдд्рдд рд▓ाрднांрд╢ рдЦाрддा' (Unpaid Dividend Account) рдоें рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
(рдХ) рдХ्рдпा рдХंрдкрдиी рдХो рдЕрджрдд्рдд рд▓ाрднांрд╢ рдХी рд░ाрд╢ि рдХो рейреж рджिрди рдХे рднीрддрд░ рд╡िрдиिрдпोрдХ्рддा рд╢िрдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХोрд╖ (IEPF) рдЦाрддे рдоें рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рдХрд░ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП?
рдирд╣ीं। 30 рджिрдиों рдХे рдмाрдж рд░ाрд╢ि 'рдЕрджрдд्рдд рд▓ाрднांрд╢ рдЦाрддे' рдоें рдЬाрддी рд╣ै। IEPF рдоें рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг рддрдм рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдм рдпрд╣ рд░ाрд╢ि 7 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рдЕрджрдд्рдд рд▓ाрднांрд╢ рдЦाрддे рдоें рджाрд╡ा рди рдХी рдЧрдИ (unclaimed) рд░рд╣рддी рд╣ै।
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рдЕंрддрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП ( рдХोрдИ рддीрди ) : [резреи]
| рдЕंрддрд░ рдХा рдЖрдзाрд░ | рд╕्рдеाрдпी рдкूँрдЬी (Fixed Capital) | рдХाрд░्рдпрд╢ीрд▓ рдкूँрдЬी (Working Capital) |
|---|---|---|
| рдЕрд░्рде | рд╡рд╣ рдкूँрдЬी рдЬो рд╕्рдеाрдпी рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों (рднूрдоि, рднрд╡рди) рдоें рдиिрд╡ेрд╢ рдХी рдЬाрддी рд╣ै। | рд╡рд╣ рдкूँрдЬी рдЬो рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рджैрдиिрдХ рдХाрд░्рдпों рдХो рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрддी рд╣ै। |
| рдХाрд▓ाрд╡рдзि | рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдоें рд▓ंрдмी рдЕрд╡рдзि рдХे рд▓िрдП рд░рд╣рддी рд╣ै। | рдпрд╣ рдЕрд▓्рдк рдЕрд╡рдзि рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рд░ूрдк рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। |
| рдЙрдж्рджेрд╢्рдп | рд╕्рдеाрдпी рд╕ंрдкрдд्рддि рдЬैрд╕े рдорд╢ीрдирд░ी, рдлрд░्рдиीрдЪрд░ рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП। | рдХрдЪ्рдЪा рдоाрд▓ рдЦрд░ीрджрдиे, рд╡ेрддрди рдЪुрдХाрдиे, рдмिрд▓ рднुрдЧрддाрди рдЖрджि рдХे рд▓िрдП। |
| рд╕्рд░ोрдд | рдЕंрд╢, рдЛрдгрдкрдд्рд░, рджीрд░्рдШрдХाрд▓ीрди рдЛрдг। | рдЕрд▓्рдкрдХाрд▓ीрди рдЛрдг, рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдЙрдзाрд░, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬрдоा। |
| рдЕंрддрд░ рдХा рдЖрдзाрд░ | рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Rights Shares) | рдмोрдирд╕ рдЕंрд╢ (Bonus Shares) |
|---|---|---|
| рдЕрд░्рде | рдоौрдЬूрджा рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рдХो рдирдП рд╢ेрдпрд░ рдЦрд░ीрджрдиे рдХा 'рдЕрдзिрдХाрд░' рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। | рдоौрдЬूрджा рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рдХो рдоुрдл्рдд рдоें рджिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╢ेрдпрд░। |
| рдоूрд▓्рдп рднुрдЧрддाрди | рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рдХो рдЗрди рд╢ेрдпрд░ों рдХे рд▓िрдП рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै (рд░िрдпाрдпрддी рджрд░ рдкрд░)। | рдпे рд╢ेрдпрд░ рдоुрдл्рдд рдоें рджिрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рдХोрдИ рднुрдЧрддाрди рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рд╣ोрддा। |
| рдд्рдпाрдЧ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ | рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХ рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। | рдмोрдирд╕ рд╢ेрдпрд░ों рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдд्рдпाрдЧ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा। |
| рдЙрдж्рджेрд╢्рдп | рдирдИ рдкूँрдЬी рдЬुрдЯाрдиा। | рд╕ंрдЪिрдд рд▓ाрдн рдпा рд░िрдЬ़рд░्рд╡ рдХा рдкूँрдЬीрдХрд░рдг рдХрд░рдиा। |
| рдЕंрддрд░ рдХा рдЖрдзाрд░ | рдбिрдордЯेрд░िрдпрд▓ाрдпрдЬेрд╢рди (Demat) | рд░िрдордЯेрд░िрдпрд▓ाрдпрдЬेрд╢рди (Remat) |
|---|---|---|
| рдЕрд░्рде | рднौрддिрдХ рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ों рдХो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд░ूрдк рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा। | рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд╣ोрд▓्рдбिंрдЧ्рд╕ рдХो рд╡ाрдкрд╕ рднौрддिрдХ рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ों рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा। |
| рджिрд╢ा | рдХाрдЧрдЬ़ рд╕े рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдХी рдУрд░। | рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд╕े рдХाрдЧрдЬ़ рдХी рдУрд░। |
| рдкрд╣рдЪाрди | рдк्рд░рддिрднूрддिрдпों рдХे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдиंрдмрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддे (Fungible)। | рд╢ेрдпрд░ рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ों рдХे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдиंрдмрд░ (Distinctive Numbers) рд╣ोрддे рд╣ैं। |
| рдЙрдкрдпोрдЧ | рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдкрд░ рдЯ्рд░ेрдбिंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै। | рднौрддिрдХ рд░ूрдк рдоें рд╢ेрдпрд░ рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ों рдХे рд▓िрдП। |
| рдЕंрддрд░ рдХा рдЖрдзाрд░ | рд▓ाрднांрд╢ (Dividend) | рдм्рдпाрдЬ (Interest) |
|---|---|---|
| рдЕрд░्рде | рдХंрдкрдиी рдХे рдоुрдиाрдлे рдХा рд╡рд╣ рд╣िрд╕्рд╕ा рдЬो рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों (рдоाрд▓िрдХों) рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। | рдЙрдзाрд░ рд▓ी рдЧрдИ рдкूँрдЬी рдкрд░ рд▓ेрдирджाрд░ों рдХो рджिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рддिрдлрд▓। |
| рднुрдЧрддाрди рдХी рдк्рд░рдХृрддि | рдпрд╣ рд▓ाрдн рдХा рд╡िрдиिрдпोрдЬрди (appropriation) рд╣ै। | рдпрд╣ рд▓ाрдн рдкрд░ рдПрдХ рдк्рд░рднाрд░ (charge) рд╣ै। |
| рдмाрдз्рдпрддा | рд▓ाрдн рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╣ी рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдирд╣ीं। | рд▓ाрдн рд╣ो рдпा рд╣ाрдиि, рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै। |
| рджрд░ | рд╕рдорддा рдЕंрд╢ों рдкрд░ рджрд░ рдЕрд╕्рдеिрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। | рдм्рдпाрдЬ рдХी рджрд░ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ोрддी рд╣ै। |
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП ( рдХोрдИ рджो ) : [рео]
рдЕрд░्рде: рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕ी рдпोрдЬрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рддрд╣рдд рдХंрдкрдиी рдЕрдкрдиे рд╕्рдеाрдпी рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों, рдиिрджेрд╢рдХों рдпा рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рддाрд░ीрдЦ рдоें рдкूрд░्рд╡-рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдоूрд▓्рдп рдкрд░ рдХंрдкрдиी рдХे рдЗрдХ्рд╡िрдЯी рд╢ेрдпрд░ рдЦрд░ीрджрдиे рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдпा рдЕрдзिрдХाрд░ рджेрддी рд╣ै।
рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ:
- рд╢ेрдпрд░ рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп рд╕े рдХрдо рдХीрдордд рдкрд░ рдкेрд╢ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
- рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рди्рдпूрдирддрдо 1 рд╡рд░्рд╖ рдХा рд▓ॉрдХ-рдЗрди рдкीрд░िрдпрдб рд╣ोрддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рдХंрдкрдиी рдоें рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдЕрдкрдирдд्рд╡ рдХी рднाрд╡рдиा рдкैрджा рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
- рдЗрд╕े рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
1. рдЕрд╡рдзि: рдХोрдИ рднी рдХंрдкрдиी 6 рдорд╣ीрдиे рд╕े рдХрдо рдФрд░ 36 рдорд╣ीрдиे рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рдЕрд╡рдзि рдХे рд▓िрдП рдЬрдоा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै।
2. рдЬрдоा рдХी рд░ाрд╢ि: рдПрдХ рдиिрдЬी рдХंрдкрдиी рдЕрдкрдиी рдк्рд░рджрдд्рдд рдкूँрдЬी рдФрд░ рдоुрдХ्рдд рд╕ंрдЪिрддि рдХे 100% рддрдХ рдЬрдоा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХंрдкрдиिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╕ीрдоाрдПँ рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं।
3. рдм्рдпाрдЬ рджрд░: рдм्рдпाрдЬ рдХी рджрд░ RBI рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдЕрдзिрдХрддрдо рджрд░ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी।
4. рдХोрдИ рдорддрджाрди рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं: рдЬрдоाрдХрд░्рддाрдУं рдХो рдХंрдкрдиी рдХी рдмैрдардХों рдоें рдорддрджाрди рдХा рдХोрдИ рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЕрд░्рде: рджो рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЖрдо рдмैрдардХों (AGM) рдХे рдмीрдЪ рдШोрд╖िрдд рдФрд░ рднुрдЧрддाрди рдХिрдП рдЧрдП рд▓ाрднांрд╢ рдХो рдЕंрддрд░िрдо рд▓ाрднांрд╢ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ:
- рдЕрдзिрдХाрд░: рдиिрджेрд╢рдХ рдоंрдбрд▓ рдХो рдЕंрддрд░िрдо рд▓ाрднांрд╢ рдШोрд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै।
- рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг: рдХंрдкрдиी рдХे рдЕंрддрд░्рдиिрдпрдоों (Articles of Association) рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕े рдЕрдзिрдХृрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рд╕्рд░ोрдд: рдпрд╣ рдЪाрд▓ू рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓ाрдн рдоें рд╕े рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдкुрд╖्рдЯि: рдЗрд╕े рдЕрдЧрд▓ी рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЖрдо рдмैрдардХ рдоें рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдиुрдоोрджिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡िрдзाрди рдХाрд░рдг рд╕рд╣िрдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП ( рдХोрдИ рджो ) : [рео]
рдХाрд░рдг:
- рдмांрдб рдЛрдг рдкूँрдЬी рдХा рдПрдХ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै, рдЕрд░्рдеाрдд рдпрд╣ рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдпा рдЧрдпा рдХрд░्рдЬ рд╣ै।
- рдмांрдбрдзाрд░рдХ рдХंрдкрдиी рдХो рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЕрд╡рдзि рдХे рд▓िрдП рдзрди рдЙрдзाрд░ рджेрддे рд╣ैं।
- рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рдиिрд╡ेрд╢िрдд рд░ाрд╢ि рдкрд░ рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рджрд░ рд╕े рдм्рдпाрдЬ рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬो рд▓ाрдн рдкрд░ рдк्рд░рднाрд░ рд╣ै।
- рдЙрди्рд╣ें рдХंрдкрдиी рдХी рдк्рд░рдмंрдзрди рдмैрдардХों рдоें рдорддрджाрди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
- рдХंрдкрдиी рдХे рд╕рдоाрдкрди рдХे рд╕рдордп, рдЙрди्рд╣ें рд╢ेрдпрд░рдзाрд░рдХों рд╕े рдкрд╣рд▓े рднुрдЧрддाрди рдкाрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП, рд╡े рдХंрдкрдиी рдХे рд▓ेрдирджाрд░ (рдЙрдд्рддрдорд░्рдг) рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдХाрд░рдг:
- рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЛрдгрдкрдд्рд░ рд╡े рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдкुрдирд░्рднुрдЧрддाрди рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рджी рдЬाрддी рд╣ै।
- рдХंрдкрдиी рдЕрдзिрдиिрдпрдо 2013 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХे рдоुрдж्рджे рдХे рд▓िрдП, рдХंрдкрдиी рдХो рдЕрдкрдиी рдЪрд▓ рдпा рдЕрдЪрд▓ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдкрд░ 'рдк्рд░рднाрд░' (Charge) рдпा рдмंрдзрдХ рдмрдиाрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै।
- рдпрд╣ рдк्рд░рднाрд░ рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдзाрд░рдХों рдХे рд╣िрддों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрджि рдХंрдкрдиी рдм्рдпाрдЬ рдпा рдоूрд▓рдзрди рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиे рдоें рд╡िрдлрд▓ рд░рд╣рддी рд╣ै, рддो рдЛрдгрдкрдд्рд░ рди्рдпाрд╕ी (Trustee) рдЗрди рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХो рдмेрдЪрдХрд░ рд░ाрд╢ि рд╡рд╕ूрд▓ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдХाрд░рдг:
- рдкूँрдЬी рдмाрдЬ़ाрд░ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рджीрд░्рдШрдХाрд▓ीрди рд╡िрдд्рддीрдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдПँ рдкूрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рдХंрдкрдиिрдпों рдХो рд╢ेрдпрд░ рдФрд░ рдбिрдмेंрдЪрд░ рдЬाрд░ी рдХрд░рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░, рдЖрдзुрдиिрдХीрдХрд░рдг рдФрд░ рд╡िрд╡िрдзीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рднाрд░ी рдзрдирд░ाрд╢ि рдЬुрдЯाрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рдк्рд░рддिрднूрддिрдпों рдХो рддрд░рд▓рддा рдФрд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдиिрд╡ेрд╢рдХ рдиिрд╡ेрд╢ рдХे рд▓िрдП рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
- рдпрд╣ рд╡िрджेрд╢ी рдкूँрдЬी (FDI) рдХो рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
рдХाрд░рдг:
- рд╢ेрдпрд░ рдмाрдЬाрд░ рдЬрдирддा рдХी рдмрдЪрдд рдХो рдЬुрдЯाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕े рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХी рдУрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рдкूँрдЬी рдиिрд░्рдоाрдг (Capital Formation) рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрддा рд╣ै рдЬो рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
- рдпрд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрднूрддिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдзрди рдЬुрдЯाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
- рд╢ेрдпрд░ рдмाрдЬाрд░ рдХो 'рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдмैрд░ोрдоीрдЯрд░' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рджेрд╢ рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП ( рдХोрдИ рджो ) : [резреж]
CIN: L12345MH2000PLC123456
рд╕ंрджрд░्рдн: SIL/Div/2023-24/101
рджिрдиांрдХ: резрел рдордИ, реирежреирек
рд╢्рд░ी рдЕрдоिрдд рдХुрдоाрд░,
рдП/резреи, рдЧैрд▓ेрдХ्рд╕ी рдЕрдкाрд░्рдЯрдоेंрдЯ,
рдПрдо.рдЬी. рд░ोрдб, рдкुрдгे।
рдиिрджेрд╢рдХ рдоंрдбрд▓ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ाрдиुрд╕ाрд░ рдоुрдЭे рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рд╕ूрдЪिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЦुрд╢ी рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдХि 10 рдордИ, 2024 рдХो рдЖрдпोрдЬिрдд 30рд╡ीं рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЖрдо рдмैрдардХ рдоें ₹10 рдХे рд╕рдорддा рдЕंрд╢ों рдкрд░ ₹2.50 (25%) рдк्рд░рддि рд╢ेрдпрд░ рдХी рджрд░ рд╕े рдЕंрддिрдо рд▓ाрднांрд╢ рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдХंрдкрдиी рдиे рд▓ाрднांрд╢ рднुрдЧрддाрди рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд▓ाрднांрд╢ рдЕрдзिрдкрдд्рд░ (Dividend Warrant) рдЬाрд░ी рдХिрдпा рд╣ै।
рд▓ाрднांрд╢ рднुрдЧрддाрди рдХा рд╡िрд╡рд░рдг:
| рдкंрдЬीрдХृрдд рдлोрд▓िрдпो рдХ्рд░. | рдЕंрд╢ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा | рд▓ाрднांрд╢ рджрд░ | рд▓ाрднांрд╢ рд░ाрд╢ि (₹) | рдЕрдзिрдкрдд्рд░ рдХ्рд░. |
|---|---|---|---|---|
| A-105 | резрежреж | реирел% | реирелреж.режреж | DW-8899 |
рдХृрдкрдпा рд░рд╕ीрдж рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ें।
рдзрди्рдпрд╡ाрдж,
рдЖрдкрдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी,
рд╕рдирд░ाрдЗрдЬ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ीрдЬ рд▓ि. рдХे рд▓िрдП
(рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░)
рдХंрдкрдиी рд╕рдЪिрд╡
рд╕ंрджрд░्рдн: NCL/Deb-Int/24/505
рд╢्рд░ीрдорддी рдк्рд░िрдпा рд╢рд░्рдоा,
рдмी-реирежреи, рд╕ी рд╡्рдпू,
рдоुंрдмрдИ।
рд╣рдоें рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рдмрддाрддे рд╣ुрдП рдЦुрд╢ी рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдиिрджेрд╢рдХ рдоंрдбрд▓ рдиे 31 рдоाрд░्рдЪ, 2024 рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓िрдП 10% рдЧैрд░-рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдбिрдмेंрдЪрд░ (NCD) рдкрд░ рдм्рдпाрдЬ рднुрдЧрддाрди рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै।
рдЖрдкрдХे рдЕрдиुрд░ोрдз рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдм्рдпाрдЬ рдХी рд░ाрд╢ि рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े (ECS/NEFT рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े) рдЖрдкрдХे рдмैंрдХ рдЦाрддे рдоें рдЬрдоा рдХрд░ рджी рдЧрдИ рд╣ै।
рдм्рдпाрдЬ рднुрдЧрддाрди рд╡िрд╡рд░рдг:
| рдлोрд▓िрдпो рдХ्рд░. | рдбिрдмेंрдЪрд░ рд╕ंрдЦ्рдпा | рд╕рдХрд▓ рдм्рдпाрдЬ (₹) | TDS (₹) | рд╢ुрдж्рдз рд░ाрд╢ि (₹) |
|---|---|---|---|---|
| D-550 | реирежреж | реи,режрежреж | рд╢ूрди्рдп | реи,режрежреж |
рдм्рдпाрдЬ рд░ाрд╢ि рдЖрдкрдХे рдПрдЪрдбीрдПрдлрд╕ी рдмैंрдХ рдЦाрддे (рдЦाрддा рд╕ंрдЦ्рдпा XXXXXX1234) рдоें рдЬрдоा рдХी рдЧрдИ рд╣ै।
рдзрди्рдпрд╡ाрдж,
рдЖрдкрдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी,
рдиोрд╡ा рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рд▓ि. рдХे рд▓िрдП
(рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░)
рдХंрдкрдиी рд╕рдЪिрд╡
рд╢्рд░ी рд╕ुрд░ेрд╢ рд░ाрд╡,
резрел, рд╕िрд╡िрд▓ рд▓ाрдЗрди्рд╕,
рдиाрдЧрдкुрд░।
рд╣рдоें рдЖрдкрдХी рд╕ाрд╡рдзि рдЬрдоा рд░рд╕ीрдж рд╕ंрдЦ्рдпा 4567 рдХे рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдХा рдЖрд╡ेрджрди рджिрдиांрдХ 10 рдЬुрд▓ाрдИ, 2024 рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ। рд╣рдоें рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рд╕ूрдЪिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЦुрд╢ी рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдиिрджेрд╢рдХ рдоंрдбрд▓ рдиे рдЖрдкрдХी рдЬрдоा рд░ाрд╢ि рдХो рдЕрдЧрд▓े 2 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рд▓िрдП рдирд╡ीрдиीрдХृрдд рдХрд░рдиे рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै।
рдирд╡ीрдиीрдХृрдд рдЬрдоा рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:
| рдкुрд░ाрдиी FDR рд╕ं. | рдирдИ FDR рд╕ं. | рд░ाрд╢ि (₹) | рдЕрд╡рдзि | рдм्рдпाрдЬ рджрд░ | рдкрд░िрдкрдХ्рд╡рддा рддिрдеि |
|---|---|---|---|---|---|
| рекрелремрен | репрепрежрез | релреж,режрежреж | реи рд╡рд░्рд╖ | реп% рд╡ाрд░्рд╖िрдХ | реиреж рдЬुрд▓ाрдИ, реирежреирем |
рдирдИ рд╕ाрд╡рдзि рдЬрдоा рд░рд╕ीрдж (FDR) рд╕ं. 9901 рдЗрд╕ рдкрдд्рд░ рдХे рд╕ाрде рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд╣ै।
рдзрди्рдпрд╡ाрдж,
рдЖрдкрдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी,
рдПрдкेрдХ्рд╕ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рд▓ि. рдХे рд▓िрдП
(рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░)
рдХंрдкрдиी рд╕рдЪिрд╡
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП ( рдХोрдИ рдПрдХ ) : [рео]
рдЕрд░्рде: рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ рд╡े рдЕंрд╢ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ें рд╕рдорддा рдЕंрд╢ों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рджो рдЕрдзिрдоाрди्рдп (рдк्рд░ाрдердоिрдХ) рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं:
- рдХंрдкрдиी рдХे рдЬीрд╡рдирдХाрд▓ рдоें рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рджрд░ рдкрд░ рд▓ाрднांрд╢ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░।
- рдХंрдкрдиी рдХे рд╕рдоाрдкрди рдХे рд╕рдордп рдкूँрдЬी рдХी рд╡ाрдкрд╕ी рдХा рдЕрдзिрдХाрд░।
рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ों рдХे рдк्рд░рдХाрд░:
- рд╕ंрдЪрдпी рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Cumulative):
рдпрджि рдХिрд╕ी рд╡рд░्рд╖ рдХंрдкрдиी рдХो рдЕрдкрд░्рдпाрдк्рдд рд▓ाрдн рдХे рдХाрд░рдг рд▓ाрднांрд╢ рдХा рднुрдЧрддाрди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рд▓ाрднांрд╢ рдЬрдоा (рд╕ंрдЪिрдд) рд╣ोрддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдмрдХाрдпा рд░ाрд╢ि рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЪुрдХाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
- рдЕрд╕ंрдЪрдпी рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Non-Cumulative):
рдЗрди рдЕंрд╢ों рдкрд░ рд▓ाрднांрд╢ рдЬрдоा рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрджि рдХिрд╕ी рд╡рд░्рд╖ рд▓ाрднांрд╢ рдШोрд╖िрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा, рддो рд╡рд╣ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
- рднाрдЧрдпुрдХ्рдд рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Participating):
рдиिрд╢्рдЪिрдд рд▓ाрднांрд╢ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдЗрди рдЕंрд╢рдзाрд░рдХों рдХो рд╕рдорддा рдЕंрд╢рдзाрд░рдХों рдХो рд▓ाрднांрд╢ рджेрдиे рдХे рдмाрдж рдмрдЪे рд╣ुрдП рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд▓ाрдн рдоें рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓ेрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
- рдЕрднाрдЧрдпुрдХ्рдд рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Non-Participating):
рдЗрди्рд╣ें рдХेрд╡рд▓ рдиिрд╢्рдЪिрдд рджрд░ рдкрд░ рд▓ाрднांрд╢ рдоिрд▓рддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд▓ाрдн рдоें рдХोрдИ рд╣िрд╕्рд╕ा рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा।
- рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Convertible):
рдЗрди рдЕंрд╢ों рдХो рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЕрд╡рдзि рдХे рдмाрдж рд╕рдорддा рдЕंрд╢ों (Equity Shares) рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Non-Convertible):
рдЗрди рдЕंрд╢ों рдХो рд╕рдорддा рдЕंрд╢ों рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рд╢ोрдзрдиीрдп рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Redeemable):
рдХंрдкрдиी рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЕрд╡рдзि рдХे рдмाрдж рдЗрди рдЕंрд╢ों рдХी рдкूँрдЬी рд╡ाрдкрд╕ (рд▓ौрдЯा) рдХрд░ рджेрддी рд╣ै।
- рдЕрд╢ोрдзрдиीрдп рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ (Irredeemable):
рдкूँрдЬी рдХेрд╡рд▓ рдХंрдкрдиी рдХे рд╕рдоाрдкрди рдкрд░ рд╣ी рд▓ौрдЯाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। (рдиोрдЯ: рднाрд░рддीрдп рдХंрдкрдиी рдЕрдзिрдиिрдпрдо 2013 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХंрдкрдиिрдпाँ рдЕрдм рдЕрд╢ोрдзрдиीрдп рдкूрд░्рд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЕंрд╢ рдЬाрд░ी рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं)।
рдХंрдкрдиी рдЕрдзिрдиिрдпрдо 2013 рдХे рддрд╣рдд рдЛрдгрдкрдд्рд░ (Debentures) рдиिрд░्рдЧрдорди рдХे рдк्рд░ाрд╡рдзाрди:
- рдорддрджाрди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं: рдХोрдИ рднी рдХंрдкрдиी рдорддाрдзिрдХाрд░ рд╡ाрд▓े рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी। рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдзाрд░рдХ рд▓ेрдирджाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдоाрд▓िрдХ рдирд╣ीं।
- рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХे рдк्рд░рдХाрд░: рдХंрдкрдиी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдпा рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рдФрд░ рдкूрд░्рдгрддः рдпा рдЕंрд╢рддः рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХो 10 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рднीрддрд░ рднुрдиाрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рдм्рдпाрдЬ рдФрд░ рдоोрдЪрди (Redemption): рдХंрдкрдиी рдХो рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХी рд╢рд░्рддों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдм्рдпाрдЬ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХा рдоोрдЪрди (рдкैрд╕े рд╡ाрдкрд╕) рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।
- рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдоोрдЪрди рд╕ंрдЪिрддि (DRR): рдХंрдкрдиी рдХो рд▓ाрднांрд╢ рдХे рднुрдЧрддाрди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд▓ाрдн рдоें рд╕े 'рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдоोрдЪрди рд╕ंрдЪिрддि' (Debenture Redemption Reserve) рдЦाрддा рдмрдиाрдиा рд╣ोрдЧा।
- рдЛрдгрдкрдд्рд░ рди्рдпाрд╕ी (Debenture Trustee): рдпрджि рдХोрдИ рдХंрдкрдиी 500 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧों рдХो рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдХрд░рддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдПрдХ рдпा рдЕрдзिрдХ рдЛрдгрдкрдд्рд░ рди्рдпाрд╕िрдпों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХрд░рдиी рд╣ोрдЧी।
- рди्рдпाрд╕ी рд╡िрд▓ेрдЦ (Trust Deed): рдХंрдкрдиी рдХो рдЛрдгрдкрдд्рд░ рдзाрд░рдХों рдХे рд╣िрддों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рди्рдпाрд╕िрдпों рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рди्рдпाрд╕ рд╡िрд▓ेрдЦ рдиिрд╖्рдкाрджिрдд рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै।
- рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдкрд░ рдк्рд░рднाрд░: рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдЛрдгрдкрдд्рд░ों рдХे рдоाрдорд▓े рдоें, рдХंрдкрдиी рдХो рдЕрдкрдиी рдЪрд▓ рдпा рдЕрдЪрд▓ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдкрд░ рдк्рд░рднाрд░ (Charge) рдмрдиाрдиा рд╣ोрдЧा।
- NCLT рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ: рдпрджि рдХंрдкрдиी рдм्рдпाрдЬ рдпा рдоूрд▓рдзрди рдХा рднुрдЧрддाрди рдХрд░рдиे рдоें рд╡िрдлрд▓ рд░рд╣рддी рд╣ै, рддो рдбिрдмेंрдЪрд░ рдЯ्рд░рд╕्рдЯी рдиेрд╢рдирд▓ рдХंрдкрдиी рд▓ॉ рдЯ्рд░िрдм्рдпूрдирд▓ (NCLT) рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।