рдЗрддिрд╣ाрд╕ (History) - Part 1
1. (рдЕ) рджिрдП рдЧрдП рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕े рдЙрдЪिрдд рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдХрд░ рдХрдерди рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : (3 рдЕंрдХ)
(1) рд╕ंрд╕ाрд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп ................... рдирдЧрд░ рдХा рдЙрдд्рдЦрдирди рдХрд░рддे рд╕рдордп рдкाрдпा рдЧрдпा।
- (рдЕ) рджिрд▓्рд▓ी
- (рдм) рд╣реЬрдк्рдкा
- (рдХ) рдЙрд░
- (рдб) рдХोрд▓рдХाрддा
(2) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдк्рд░рдердо рдоुрдЦ्рдп рдоंрдд्рд░ी ................ рдеे।
- (рдЕ) рд╡рд╕ंрддрд░ाрд╡ рдиाрдИрдХ
- (рдм) рдпрд╢рд╡ंрддрд░ाрд╡ рдЪрд╡्рд╣ाрдг
- (рдХ) рд╢ंрдХрд░рд░ाрд╡ рдЪрд╡्рд╣ाрдг
- (рдб) рд╡рд╕ंрддрджाрджा рдкाрдЯिрд▓
(3) рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЧ्рд░ंрде ‘рд╣िрддोрдкрджेрд╢’ рдХा рдЬрд░्рдорди рднाрд╖ा рдоें ................. рдиे рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा।
- (рдЕ) рдЬेрдо्рд╕ рдоिрд▓
- (рдм) рдл्рд░ेрдбрд░िрдХ рдоैрдХ्рд╕рдоूрд▓рд░
- (рдХ) рдоाрдЙंрдЯрд╕्рдЯुрдЖрд░्рдЯ рдПрд▓рдлिрди्рд╕्рдЯрди
- (рдб) рдЬॉрди рдоाрд░्рд╢рд▓
(рдм) рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдЕрд╕рдд्рдп рдЬोреЬी рдкрд╣рдЪाрдиिрдпे рдФрд░ рд▓िрдЦिрдП : (3 рдЕंрдХ)
(1)
(i) рд░ाрдпрдЧрдбाрд▓ा рдЬेрд╡्рд╣ा рдЬाрдЧ рдпेрддे — рд╡рд╕ंрдд рдХाрдиेрдЯрдХрд░
(ii) рдЯिрд│рдХ рдЖрдгि рдЖрдЧрд░рдХрд░ — рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдмेрдбेрдХрд░
(iii) рд╕ाрд╖्рдЯांрдЧ рдирдорд╕्рдХाрд░ — рдЖрдЪाрд░्рдп рдЕрдд्рд░े
(iv) рдПрдХрдЪ рдк्рдпाрд▓ा — рдЕрдг्рдгाрд╕ाрд╣ेрдм рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░
(i) рд░ाрдпрдЧрдбाрд▓ा рдЬेрд╡्рд╣ा рдЬाрдЧ рдпेрддे — рд╡рд╕ंрдд рдХाрдиेрдЯрдХрд░
(ii) рдЯिрд│рдХ рдЖрдгि рдЖрдЧрд░рдХрд░ — рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдмेрдбेрдХрд░
(iii) рд╕ाрд╖्рдЯांрдЧ рдирдорд╕्рдХाрд░ — рдЖрдЪाрд░्рдп рдЕрдд्рд░े
(iv) рдПрдХрдЪ рдк्рдпाрд▓ा — рдЕрдг्рдгाрд╕ाрд╣ेрдм рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░
рдЕрд╕рдд्рдп рдЬोреЬी: рдПрдХрдЪ рдк्рдпाрд▓ा — рдЕрдг्рдгाрд╕ाрд╣ेрдм рдХिрд░्рд▓ोрд╕्рдХрд░
рд╕рд╣ी рдЬोреЬी (рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд▓िрдП): рдПрдХрдЪ рдк्рдпाрд▓ा — рд░ाрдо рдЧрдгेрд╢ рдЧрдбрдХрд░ी
рд╕рд╣ी рдЬोреЬी (рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд▓िрдП): рдПрдХрдЪ рдк्рдпाрд▓ा — рд░ाрдо рдЧрдгेрд╢ рдЧрдбрдХрд░ी
(2)
(i) рд▓िрдУрдкॉрд▓्рдб рд╡ॉрди рд░ांрдХे — рдж рд╕ीрдХ्рд░ेрдЯ рдСреЮ рд╡рд░्рд▓्рдб рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी
(ii) рдоाрдпрдХेрд▓ рдлूрдХो — рдЖрд░्рдХिрдУрд▓ॉрдЬी рдСреЮ рдиॉрд▓ेрдЬ
(iii) рдХाрд░्рд▓ рдоाрд░्рдХ्рд╕ — рджाрд╕ рдХैрдкिрдЯрд▓
(iv) рд░ेрдиे рджेрдХाрд░्рдд — рд░ीрдЬрди рдЗрди рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी
(i) рд▓िрдУрдкॉрд▓्рдб рд╡ॉрди рд░ांрдХे — рдж рд╕ीрдХ्рд░ेрдЯ рдСреЮ рд╡рд░्рд▓्рдб рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी
(ii) рдоाрдпрдХेрд▓ рдлूрдХो — рдЖрд░्рдХिрдУрд▓ॉрдЬी рдСреЮ рдиॉрд▓ेрдЬ
(iii) рдХाрд░्рд▓ рдоाрд░्рдХ्рд╕ — рджाрд╕ рдХैрдкिрдЯрд▓
(iv) рд░ेрдиे рджेрдХाрд░्рдд — рд░ीрдЬрди рдЗрди рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी
рдЕрд╕рдд्рдп рдЬोреЬी: рд░ेрдиे рджेрдХाрд░्рдд — рд░ीрдЬрди рдЗрди рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी
рд╕рд╣ी рдЬोреЬी (рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд▓िрдП): рд░ेрдиे рджेрдХाрд░्рдд — рдбिрд╕्рдХोрд░्рд╕ рдСрди рдоेрдердб (Discourse on Method)
рд╕рд╣ी рдЬोреЬी (рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд▓िрдП): рд░ेрдиे рджेрдХाрд░्рдд — рдбिрд╕्рдХोрд░्рд╕ рдСрди рдоेрдердб (Discourse on Method)
(3)
(i) рдк्рд░рднाрдХрд░ — рдЖрдЪाрд░्рдп рдк्рд░. рдХे. рдЕрдд्рд░े
(ii) рджрд░्рдкрдг — рдмाрд▓рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЬांрднेрдХрд░
(iii) рджीрдирдмंрдзु — рдХृрд╖्рдгрд░ाрд╡ рднाрд▓ेрдХрд░
(iv) рдХेрд╕рд░ी — рдмाрд▓ рдЧंрдЧाрдзрд░ рддिрд▓рдХ
(i) рдк्рд░рднाрдХрд░ — рдЖрдЪाрд░्рдп рдк्рд░. рдХे. рдЕрдд्рд░े
(ii) рджрд░्рдкрдг — рдмाрд▓рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЬांрднेрдХрд░
(iii) рджीрдирдмंрдзु — рдХृрд╖्рдгрд░ाрд╡ рднाрд▓ेрдХрд░
(iv) рдХेрд╕рд░ी — рдмाрд▓ рдЧंрдЧाрдзрд░ рддिрд▓рдХ
рдЕрд╕рдд्рдп рдЬोреЬी: рдк्рд░рднाрдХрд░ — рдЖрдЪाрд░्рдп рдк्рд░. рдХे. рдЕрдд्рд░े
рд╕рд╣ी рдЬोреЬी (рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд▓िрдП): рдк्рд░рднाрдХрд░ — рднाрдК рдорд╣ाрдЬрди
рд╕рд╣ी рдЬोреЬी (рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд▓िрдП): рдк्рд░рднाрдХрд░ — рднाрдК рдорд╣ाрдЬрди
2. (рдЕ) рджी рдЧрдИ рд╕ूрдЪрдиाрдиुрд╕ाрд░ рдХृрддि рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рджो) : (4 рдЕंрдХ)
(1) рдиिрдо्рди рд╕ंрдХрд▓्рдкрдиा рдЪिрдд्рд░ рдХो рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП (рднाрд░рдд рд╕्рдеिрдд рдЧ्рд░ंрдеाрд▓рдп-рд╢рд╣рд░):
- рдХोрд▓рдХाрддा: рдиेрд╢рдирд▓ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी
- рджिрд▓्рд▓ी: рдиेрд╢рдирд▓ рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी / рдиेрд╣рд░ू рдоेрдоोрд░िрдпрд▓ рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рдПंрдб рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी
- рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж: рд╕्рдЯेрдЯ рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी
- рдоुंрдмрдИ: рдПрд╢िрдпाрдЯिрдХ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдХी рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी
(2) рдиिрдо्рди рд╕ंрдХрд▓्рдкрдиा рдЪिрдд्рд░ рдХो рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : ‘рднाрд░рдд рдПрдХ рдЦोрдЬ’ рдзाрд░ाрд╡ाрд╣िрдХ рдкрд░ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी рдЧрдИ рдШрдЯрдиाрдПँ
‘рднाрд░рдд рдПрдХ рдЦोрдЬ’ рдХी рдШрдЯрдиाрдПँ
рд╣реЬрдк्рдкा рд╕рдн्рдпрддा
рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓
рд░ाрдоाрдпрдг - рдорд╣ाрднाрд░рдд
рдоौрд░्рдп рдХाрд▓ / рдоुрдШрд▓ рдХाрд▓
(3) рдиिрдо्рди рд╕ंрдХрд▓्рдкрдиा рдЪिрдд्рд░ рдХो рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдаंрдбी рд╣рд╡ा рдХे рд╕्рдеाрди
рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдаंрдбी рд╣рд╡ा рдХे рд╕्рдеाрди
рдорд╣ाрдмрд▓ेрд╢्рд╡рд░
рдкंрдЪрдЧрдиी
рд▓ोрдиाрд╡рд▓ा
рдоाрдеेрд░ाрди
(рдм) рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЯिрдк्рдкрдгी рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рджो) : (4 рдЕंрдХ)
(1) рдЙрдкрдпोрдЬिрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ (Applied History):
рдЙрдкрдпोрдЬिрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рднूрддрдХाрд▓ рдХी рдШрдЯрдиाрдУं рдХे рдЬ्рдЮाрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдоाрдирд╡ी рдЬीрд╡рди рдХे рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рдХрд░рдиा। рдЗрд╕े 'рдЬрдиांрд╕ाрдаी рдЗрддिрд╣ाрд╕' (Public History) рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЬ्рдЮाрди рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ोрддा рд╣ै।
(2) рдорд░ाрдаा рдЪिрдд्рд░рд╢ैрд▓ी (Maratha Style of Painting):
рдорд░ाрдаा рдЪिрдд्рд░рд╢ैрд▓ी рдХा рд╡िрдХाрд╕ 17рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рд░ंрдЧीрди рдЪिрдд्рд░ों рдХे рд░ूрдк рдоें рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों (murals) рдФрд░ рд╣рд╕्рддрд▓िрдЦिрддों рдоें рд▓рдШुрдЪिрдд्рд░ों рдХे рд░ूрдк рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рд╕ाрддाрд░ा, рд╡ाрдИ, рдоेрдгрд╡рд▓ी рдЬैрд╕े рд╕्рдеाрдиों рдХे рдкुрд░ाрдиे рд╡ाрдб़ों рдоें рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рди рд╣ोрдХрд░ рд╕ाрджी рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдкрд░ेрдЦाрдУं рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।
(3) рд╕्рдерд▓ рдХोрд╢ (Sthalakosh):
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХे рд▓िрдП рднूрдЧोрд▓ рдХा рдЬ्рдЮाрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдеाрдиों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдХोрд╢ рдХो 'рд╕्рдерд▓ рдХोрд╢' рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдорд╣ाрдиुрднाрд╡ рдкंрде рдХे рдоुрдиि рд╡्рдпाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд 'рд╕्рдеाрдирдкोрдеी' рдоें рдЪрдХ्рд░рдзрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдж्рд╡ाрд░ा рдн्рд░рдордг рдХिрдП рдЧрдП рд╕्рдеाрдиों рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै। рд╕िрдж्рдзेрд╢्рд╡рд░рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЪिрдд्рд░ाрд╡ рдиे 'рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд╕्рдерд▓рдХोрд╢' рдХी рд░рдЪрдиा рдХी, рдЬिрд╕рдоें рд╡ैрджिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рдорд╣ाрдХाрд╡्рдпों рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рд╕्рдеाрдиों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ рд╣ै।
рдЙрдкрдпोрдЬिрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рднूрддрдХाрд▓ рдХी рдШрдЯрдиाрдУं рдХे рдЬ्рдЮाрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдоाрдирд╡ी рдЬीрд╡рди рдХे рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рдХрд░рдиा। рдЗрд╕े 'рдЬрдиांрд╕ाрдаी рдЗрддिрд╣ाрд╕' (Public History) рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЬ्рдЮाрди рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ोрддा рд╣ै।
(2) рдорд░ाрдаा рдЪिрдд्рд░рд╢ैрд▓ी (Maratha Style of Painting):
рдорд░ाрдаा рдЪिрдд्рд░рд╢ैрд▓ी рдХा рд╡िрдХाрд╕ 17рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рд░ंрдЧीрди рдЪिрдд्рд░ों рдХे рд░ूрдк рдоें рднिрдд्рддि рдЪिрдд्рд░ों (murals) рдФрд░ рд╣рд╕्рддрд▓िрдЦिрддों рдоें рд▓рдШुрдЪिрдд्рд░ों рдХे рд░ूрдк рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рд╕ाрддाрд░ा, рд╡ाрдИ, рдоेрдгрд╡рд▓ी рдЬैрд╕े рд╕्рдеाрдиों рдХे рдкुрд░ाрдиे рд╡ाрдб़ों рдоें рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рди рд╣ोрдХрд░ рд╕ाрджी рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдкрд░ेрдЦाрдУं рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।
(3) рд╕्рдерд▓ рдХोрд╢ (Sthalakosh):
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХे рд▓िрдП рднूрдЧोрд▓ рдХा рдЬ्рдЮाрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдеाрдиों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдХोрд╢ рдХो 'рд╕्рдерд▓ рдХोрд╢' рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдорд╣ाрдиुрднाрд╡ рдкंрде рдХे рдоुрдиि рд╡्рдпाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд 'рд╕्рдеाрдирдкोрдеी' рдоें рдЪрдХ्рд░рдзрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдж्рд╡ाрд░ा рдн्рд░рдордг рдХिрдП рдЧрдП рд╕्рдеाрдиों рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै। рд╕िрдж्рдзेрд╢्рд╡рд░рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЪिрдд्рд░ाрд╡ рдиे 'рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд╕्рдерд▓рдХोрд╢' рдХी рд░рдЪрдиा рдХी, рдЬिрд╕рдоें рд╡ैрджिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рдорд╣ाрдХाрд╡्рдпों рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рд╕्рдеाрдиों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ рд╣ै।
3. рдиिрдо्рди рдХрдердиों рдХो рдХाрд░рдг рд╕рд╣िрдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рджो) : (4 рдЕंрдХ)
(1) рдлूрдХो рдХी рд▓ेрдЦрди рдкрдж्рдзрддि рдХो ‘рдЬ्рдЮाрди рдХा рдкुрд░ाрддрдд्рд╡’ рдХрд╣ा рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдоाрдпрдХेрд▓ рдлूрдХो рдиे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдХाрд▓рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрдж्рдзрддि рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддрд░्рдХ рджिрдпा рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рднूрддрдХाрд▓ рдоें рд╣ुрдП рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдХ्рд░рдордгों (transitions) рдпा рдмрджрд▓ाрдУं рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрди рдмрджрд▓ाрдУं рдХे рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХी рдкрдж्рдзрддि рдХो ‘рдЬ्рдЮाрди рдХा рдкुрд░ाрддрдд्рд╡’ (Archaeology of Knowledge) рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।
(2) рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдмрдЦрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै।
рдХाрд░рдг: 'рдмрдЦрд░' рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै। 'рдмрдЦрд░' рд╢рдм्рдж 'рдЦрдмрд░' рд╕े рдмрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде 'рд╕рдоाрдЪाрд░' рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╢ूрд░рд╡ीрд░ों рдХा рдЧुрдгрдЧाрди, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं, рдпुрдж्рдзों рдФрд░ рдорд╣ाрдкुрд░ुрд╖ों рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ों рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдорд░ाрдаा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд▓िрдП рдмрдЦрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрдзрди рд╣ै।
(3) рдлिрд▓्рдо рдоाрдз्рдпрдо рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╡िрд╖рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдлिрд▓्рдоें (Period Movies) рдмрдиाрддे рд╕рдордп рдЙрд╕ рдХाрд▓ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд╡ेрд╢рднूрд╖ा, рдХेрд╢рднूрд╖ा, рднाрд╖ा, рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдХो рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рд╕े рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЧрд╣рд░ा рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╢ोрдз рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдлिрд▓्рдо рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЬाрдирдХाрд░ों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
(4) рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдоाрдирд╡ рдХी рдк्рд░рдЧрддि рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рд╣ुрдП рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै। рдХृрд╖ि, рдЙрдд्рдкाрджрди, рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЬो рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ुрдП рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдмीрдЪ рдХी рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХрддा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдоाрдпрдХेрд▓ рдлूрдХो рдиे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдХाрд▓рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрдж्рдзрддि рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддрд░्рдХ рджिрдпा рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рднूрддрдХाрд▓ рдоें рд╣ुрдП рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдХ्рд░рдордгों (transitions) рдпा рдмрджрд▓ाрдУं рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрди рдмрджрд▓ाрдУं рдХे рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХी рдкрдж्рдзрддि рдХो ‘рдЬ्рдЮाрди рдХा рдкुрд░ाрддрдд्рд╡’ (Archaeology of Knowledge) рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।
(2) рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдмрдЦрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै।
рдХाрд░рдг: 'рдмрдЦрд░' рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै। 'рдмрдЦрд░' рд╢рдм्рдж 'рдЦрдмрд░' рд╕े рдмрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде 'рд╕рдоाрдЪाрд░' рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╢ूрд░рд╡ीрд░ों рдХा рдЧुрдгрдЧाрди, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं, рдпुрдж्рдзों рдФрд░ рдорд╣ाрдкुрд░ुрд╖ों рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ों рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдорд░ाрдаा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд▓िрдП рдмрдЦрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрдзрди рд╣ै।
(3) рдлिрд▓्рдо рдоाрдз्рдпрдо рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╡िрд╖рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдлिрд▓्рдоें (Period Movies) рдмрдиाрддे рд╕рдордп рдЙрд╕ рдХाрд▓ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд╡ेрд╢рднूрд╖ा, рдХेрд╢рднूрд╖ा, рднाрд╖ा, рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдХो рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рд╕े рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЧрд╣рд░ा рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╢ोрдз рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдлिрд▓्рдо рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЬाрдирдХाрд░ों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
(4) рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдоाрдирд╡ рдХी рдк्рд░рдЧрддि рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рд╣ुрдП рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै। рдХृрд╖ि, рдЙрдд्рдкाрджрди, рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЬो рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ुрдП рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдмीрдЪ рдХी рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХрддा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
4. рдиिрдо्рди рдкрд░िрдЪ्рдЫेрдж рдХो рдкреЭрдХрд░ рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП : (4 рдЕंрдХ)
(рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкрд░िрдЪ्рдЫेрдж)
(рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкрд░िрдЪ्рдЫेрдж)
(1) 1936 рдоें рднाрд░рддीрдп рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХे рдХрдк्рддाрди рдХौрди рдеे ?
рдЙрдд्рддрд░: 1936 рдоें рднाрд░рддीрдп рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХे рдХрдк्рддाрди рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдеे।
(2) рднाрд░рдд рдоें рдХौрдирд╕ा рджिрд╡рд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд░ीреЬा рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░: рднाрд░рдд рдоें 29 рдЕрдЧрд╕्рдд (рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдХा рдЬрди्рдорджिрд╡рд╕) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд░ीреЬा рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
(3) ‘рд╣ॉрдХी’ рдЦेрд▓ рдкрд░ рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд▓िрдЦिрдП।
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ॉрдХी рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдЕрдд्рдпंрдд рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдФрд░ рд░ोрдоांрдЪрдХ рдЦेрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЦेрд▓ рд╕े рдЦिрд▓ाреЬिрдпों рдоें рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЯीрдо рднाрд╡рдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдЬैрд╕े рдорд╣ाрди рдЦिрд▓ाреЬिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рд╣ॉрдХी рдиे рднाрд░рдд рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рджिрд▓ाрдИ рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: 1936 рдоें рднाрд░рддीрдп рд╣ॉрдХी рдЯीрдо рдХे рдХрдк्рддाрди рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдеे।
(2) рднाрд░рдд рдоें рдХौрдирд╕ा рджिрд╡рд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд░ीреЬा рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░: рднाрд░рдд рдоें 29 рдЕрдЧрд╕्рдд (рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдХा рдЬрди्рдорджिрд╡рд╕) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд░ीреЬा рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
(3) ‘рд╣ॉрдХी’ рдЦेрд▓ рдкрд░ рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд▓िрдЦिрдП।
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ॉрдХी рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдЕрдд्рдпंрдд рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдФрд░ рд░ोрдоांрдЪрдХ рдЦेрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЦेрд▓ рд╕े рдЦिрд▓ाреЬिрдпों рдоें рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЯीрдо рднाрд╡рдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдЬैрд╕े рдорд╣ाрди рдЦिрд▓ाреЬिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рд╣ॉрдХी рдиे рднाрд░рдд рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рджिрд▓ाрдИ рд╣ै।
5. рдиिрдо्рди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдоें рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рджो) : (6 рдЕंрдХ)
(1) рд╕्рдд्рд░ीрд╡ाрджी рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं ?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдд्рд░ीрд╡ाрджी рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдкुрдирд░्рд░рдЪрдиा рдХрд░рдиा।
(2) рдХрд▓ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рдХौрди-рдХौрдирд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं ? рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░: рдХрд▓ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рдЕрдиेрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं:
(3) рдкोрд╡ाреЬा рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं ? рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░:
(4) рдкрд░्рдпрдЯрди рдХे рдХोрдИ рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░:
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдд्рд░ीрд╡ाрджी рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдкुрдирд░्рд░рдЪрдиा рдХрд░рдиा।
- рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рд╡िрджुрд╖ी рд╕ीрдоोрди рдж рдмोрдЙрдЖ рдиे рд╕्рдд्рд░ीрд╡ाрдж рдХी рдоूрд▓рднूрдд рднूрдоिрдХा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी।
- рдЗрд╕рдоें рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рдХिрдпा рдЧрдпा, рдмрд▓्рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХे рдкुрд░ुрд╖ рдк्рд░рдзाрди рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдкрд░ рдкुрдирд░्рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдкрд░ рднी рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।
- рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬुреЬे рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдЬैрд╕े рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЯ्рд░ेрдб рдпूрдиिрдпрди, рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдЬीрд╡рди рдЖрджि рдкрд░ рд╢ोрдз рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рднाрд░рдд рдоें рддाрд░ाрдмाрдИ рд╢िंрджे рдиे 'рд╕्рдд्рд░ीрдкुрд░ुрд╖рддुрд▓рдиा' рдЧ्рд░ंрде рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕्рдд्рд░ीрд╡ाрджी рд▓ेрдЦрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी।
(2) рдХрд▓ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рдХौрди-рдХौрдирд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं ? рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░: рдХрд▓ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рдЕрдиेрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं:
- рдХрд▓ा рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░: рд╢ोрдзрдХрд░्рддा, рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рдХрд▓ा рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдФрд░ рдоीрдбिрдпा рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдФрд░ рдЕрднिрд▓ेрдЦाрдЧाрд░: рдпрд╣ाँ рдХ्рдпूрд░ेрдЯрд░ (рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрдз्рдпрдХ्рд╖) рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
- рдЙрдкрдпोрдЬिрдд рдХрд▓ा: рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдЬрдЧрдд, рдЗंрдЯीрд░िрдпрд░ рдбिрдЬाрдЗрди, рдФрд░ рдлिрд▓्рдо рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рдХрд▓ा рдиिрд░्рджेрд╢рдХ (Art Director) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрд╡рд╕рд░।
- рдлोрдЯोрдЧ्рд░ाрдлी рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдлिрдХ рдбिрдЬाрдЗрди: рдЗрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднी рдХрд▓ाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯि рдХी рдоांрдЧ рд╣ोрддी рд╣ै।
(3) рдкोрд╡ाреЬा рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं ? рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░:
- рдкोрд╡ाреЬा рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЧрдж्рдп-рдкрдж्рдп рдоिрд╢्рд░िрдд рдиाрдЯрдХीрдп рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рд╣ै।
- рдЗрд╕рдоें рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдпा рд╡ीрд░ рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рдкрд░ाрдХ्рд░рдо рдХा рдЖрд╡ेрд╢рдкूрд░्рдг рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рд╢ैрд▓ी рдоें рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рд▓ोрдХрдЬाрдЧृрддि рдФрд░ рдордиोрд░ंрдЬрди рдХा рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै।
- рд╢िрд╡ाрдЬी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЕрдЬ्рдЮाрдирджाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдлрдЬрд▓ рдЦाрди рд╡рдз рдкрд░ рдФрд░ рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕िंрд╣рдЧреЭ рдХी рд▓реЬाрдИ рдкрд░ рд░рдЪे рдЧрдП рдкोрд╡ाреЬे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैं।
- рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдФрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рджौрд░ाрди рднी рдкोрд╡ाреЬों рдиे рд▓ोрдЧों рдоें рдЪेрддрдиा рдЬрдЧाрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा।
(4) рдкрд░्рдпрдЯрди рдХे рдХोрдИ рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░:
- рд╕्рдеाрдиीрдп рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрдЬ्рдпीрдп рдкрд░्рдпрдЯрди: рдпрд╣ рджेрд╢ рдпा рд░ाрдЬ्рдп рдХे рднीрддрд░ рдХिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд░्рдпрдЯрди рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рднाрд╖ा рдФрд░ рдоुрдж्рд░ा рдХी рдХोрдИ рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
- рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд░्рдпрдЯрди: рдПрдХ рджेрд╢ рд╕े рджूрд╕рд░े рджेрд╢ рдоें рдХिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рд╡ाрд╕। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ, рд╡ीрдЬा рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ी рдоुрдж्рд░ा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
- рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрд░्рдпрдЯрди: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХिрд▓ों, рд╕्рдоाрд░рдХों рдФрд░ рдпुрдж्рдз рд╕्рдерд▓ों рдХो рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд░्рдпрдЯрди। рдЬैрд╕े - рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдпा рд░ाрдпрдЧреЭ рдХिрд▓ा рджेрдЦрдиा।
рд░ाрдЬ्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (Political Science) - Part 2
6. рдиिрдо्рди рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕े рдЙрдЪिрдд рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдХрд░ рдХрдерди рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : (2 рдЕंрдХ)
(1) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рд╢ाрд╕рди рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП .................................. рд╕्рдеाрди рдЖрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै।
- (рдЕ) 25%
- (рдм) 30%
- (рдХ) 40%
- (рдб) 50%
(2) рдЦेрддी рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдмреЭाрдиे рдФрд░ рдЦाрдж्рдпाрди्рди рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП ................................ рдХी рдЧрдИ।
- (рдЕ) рдЬрд▓ рдХ्рд░ांрддि
- (рдм) рд╣рд░िрдд рдХ्рд░ांрддि
- (рдХ) рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд░ांрддि
- (рдб) рдзрд╡рд▓ рдХ्рд░ांрддि
7. рдиिрдо्рди рдХрдерди рд╕рдд्рдп рд╣ैं рдпा рдЕрд╕рдд्рдп, рд╕рдХाрд░рдг рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рджो) : (4 рдЕंрдХ)
(1) рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ рдХिрд╕ी рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рджोрдмाрд░ा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░рд╡ा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХрдерди рд╕рдд्рдп рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдпрджि рдХिрд╕ी рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджा рдЖ рдЬाрдП, рдпा рдЪुрдиाрд╡ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЧреЬрдмреЬी (рдЬैрд╕े рдмूрде рдХैрдк्рдЪрд░िंрдЧ рдпा рд╣िंрд╕ा) рд╣ो, рдпा рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдХिрд╕ी рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрдП, рддो рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдЪुрдиाрд╡ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ рд╡рд╣ां рджोрдмाрд░ा рдЪुрдиाрд╡ (re-election) рдХрд░рд╡ा рд╕рдХрддा рд╣ै।
(2) рд╕ूрдЪрдиा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдмреЭ рдЧрдИ рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХрдерди рдЕрд╕рдд्рдп рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рд╕ूрдЪрдиा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ (RTI) рдХे рдХाрд░рдг рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдХрдо рд╣ुрдИ рд╣ै рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмреЭी рд╣ै। рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдм рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХाрдордХाрдЬ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоांрдЧ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЕрдзिрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рд╣ुрдЖ рд╣ै рдФрд░ рдЬрдирддा рдХा рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмреЭा рд╣ै।
(3) рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХрдерди рдЕрд╕рдд्рдп рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा рдХि рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ें рдЕрд╕्рдеिрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рджрд╢рдХों рдоें (рдЬैрд╕े NDA рдФрд░ UPA рд╕рд░рдХाрд░ें) рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ों рдиे рдЕрдкрдиा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡ рдкूрд░ा рдХिрдпा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЕрдм рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ें рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢ाрд╕рди рдкрдж्рдзрддि рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХрдерди рд╕рдд्рдп рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдпрджि рдХिрд╕ी рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджा рдЖ рдЬाрдП, рдпा рдЪुрдиाрд╡ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЧреЬрдмреЬी (рдЬैрд╕े рдмूрде рдХैрдк्рдЪрд░िंрдЧ рдпा рд╣िंрд╕ा) рд╣ो, рдпा рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдХिрд╕ी рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрдП, рддो рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдЪुрдиाрд╡ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ рд╡рд╣ां рджोрдмाрд░ा рдЪुрдиाрд╡ (re-election) рдХрд░рд╡ा рд╕рдХрддा рд╣ै।
(2) рд╕ूрдЪрдиा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдмреЭ рдЧрдИ рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХрдерди рдЕрд╕рдд्рдп рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рд╕ूрдЪрдиा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ (RTI) рдХे рдХाрд░рдг рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдХрдо рд╣ुрдИ рд╣ै рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмреЭी рд╣ै। рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдм рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХाрдордХाрдЬ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоांрдЧ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЕрдзिрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рд╣ुрдЖ рд╣ै рдФрд░ рдЬрдирддा рдХा рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмреЭा рд╣ै।
(3) рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХрдерди рдЕрд╕рдд्рдп рд╣ै।
рдХाрд░рдг: рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा рдХि рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ें рдЕрд╕्рдеिрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рджрд╢рдХों рдоें (рдЬैрд╕े NDA рдФрд░ UPA рд╕рд░рдХाрд░ें) рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ों рдиे рдЕрдкрдиा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡ рдкूрд░ा рдХिрдпा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЕрдм рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ें рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢ाрд╕рди рдкрдж्рдзрддि рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ рд╣ैं।
8. (рдЕ) рдиिрдо्рди рд╕ंрдХрд▓्рдкрдиा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рдПрдХ) : (2 рдЕंрдХ)
(1) рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╕ंрдмंрдзी рдк्рд░ाрд╡рдзाрди:
рднाрд░рдд рдоें рдзрд░्рдо, рднाрд╖ा рдпा рд╡ंрд╢ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЬो рд╕рдоूрд╣ рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдХрдо рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ंрд╡िрдзाрди рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрдпा рд╣ै। рдзрд░्рдо, рдЬाрддि, рдпा рднाрд╖ा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднेрджрднाрд╡ рдиिрд╖िрдж्рдз рд╣ै। рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдХो рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा, рд▓िрдкि рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиे рдХा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै।
(2) рд╢्рд░рдоिрдХ рдЖंрджोрд▓рди:
рднाрд░рдд рдоें рдФрдж्рдпोрдЧीрдХрд░рдг рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╢्рд░рдоिрдХ рдпा рдХाрдордЧाрд░ рдЖंрджोрд▓рди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ुрдИ। рд░ेрд▓ рдФрд░ рдХрдкреЬा рдоिрд▓ рдордЬрджूрд░ों рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдЬैрд╕े рдХрдо рд╡ेрддрди рдФрд░ рдХाрдо рдХे рдШंрдЯों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЖंрджोрд▓рди рд╣ुрдП। рдиाрд░ाрдпрдг рдоेрдШाрдЬी рд▓ोрдЦंрдбे рдиे рдордЬрджूрд░ों рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХिрдпा। 1920 рдоें 'рдЖрдпрдЯрдХ' (AITUC) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ। рд╡ैрд╢्рд╡ीрдХрд░рдг рдХे рдмाрдж рд╢्рд░рдоिрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рд╕ाрдордиे рдирдИ рдЪुрдиौрддिрдпां рдЖрдИ рд╣ैं।
рднाрд░рдд рдоें рдзрд░्рдо, рднाрд╖ा рдпा рд╡ंрд╢ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЬो рд╕рдоूрд╣ рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдХрдо рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ंрд╡िрдзाрди рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрдпा рд╣ै। рдзрд░्рдо, рдЬाрддि, рдпा рднाрд╖ा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднेрджрднाрд╡ рдиिрд╖िрдж्рдз рд╣ै। рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдХो рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा, рд▓िрдкि рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиे рдХा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै।
(2) рд╢्рд░рдоिрдХ рдЖंрджोрд▓рди:
рднाрд░рдд рдоें рдФрдж्рдпोрдЧीрдХрд░рдг рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╢्рд░рдоिрдХ рдпा рдХाрдордЧाрд░ рдЖंрджोрд▓рди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ुрдИ। рд░ेрд▓ рдФрд░ рдХрдкреЬा рдоिрд▓ рдордЬрджूрд░ों рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдЬैрд╕े рдХрдо рд╡ेрддрди рдФрд░ рдХाрдо рдХे рдШंрдЯों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЖंрджोрд▓рди рд╣ुрдП। рдиाрд░ाрдпрдг рдоेрдШाрдЬी рд▓ोрдЦंрдбे рдиे рдордЬрджूрд░ों рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХिрдпा। 1920 рдоें 'рдЖрдпрдЯрдХ' (AITUC) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ। рд╡ैрд╢्рд╡ीрдХрд░рдг рдХे рдмाрдж рд╢्рд░рдоिрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рд╕ाрдордиे рдирдИ рдЪुрдиौрддिрдпां рдЖрдИ рд╣ैं।
(рдм) рджी рдЧрдпी рд╕ूрдЪрдиाрдиुрд╕ाрд░ рдХृрддी рдХीрдЬिрдП (рдХोрдИ рдПрдХ) : (2 рдЕंрдХ)
(1) рд╕ंрдХрд▓्рдкрдиा рдЪिрдд्рд░ рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : рдЪुрдиाрд╡ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा
рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ (рднूрдоिрдХा):
- рдорддрджाрддा рд╕ूрдЪी рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा।
- рдЪुрдиाрд╡ рдХा рд╕рдордп-рдкрдд्рд░рдХ рддрдп рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░рд╡ाрдиा।
- рдорддрджाрди рдХрд░рдиा।
- рдЖрдЪाрд░ рд╕ंрд╣िрддा рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा / рдпोрдЧ्рдп рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдЪुрдирдиा।
(2) рдиिрдо्рди рд╕ंрдХрд▓्рдкрдиा рдЪिрдд्рд░ рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рд╕рдо्рдоुрдЦ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпाँ
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпाँ
рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХрддा
рдирдХ्рд╕рд▓рд╡ाрдж
рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░
рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдЕрдкрд░ाрдзीрдХрд░рдг
9. рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП (рдХोрдИ рдПрдХ) : (2 рдЕंрдХ)
(1) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рдиिрдХрд╖ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджрд▓ рдХी рдоाрди्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рд╢рд░्рддें рдкूрд░ी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП:
(2) рднाрд░рдд рдоें рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд▓िрдП рдХिрди рдмाрддों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░:
рдЙрдд्рддрд░: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджрд▓ рдХी рдоाрди्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рд╢рд░्рддें рдкूрд░ी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП:
- рдкाрд░्рдЯी рдХो рд▓ोрдХрд╕рднा рдпा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдХрдо рд╕े рдХрдо 4 рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдХुрд▓ рд╡ैрдз рдорддों рдХा 6% рдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рдХिрд╕ी рднी рд░ाрдЬ्рдп рдпा рд░ाрдЬ्рдпों рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 4 рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиे рдЬाрдиे рдЪाрд╣िрдП।
- рдЕрдерд╡ा, рд▓ोрдХрд╕рднा рдХी рдХुрд▓ рд╕ीрдЯों рдоें рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 2% рд╕ीрдЯें (рд▓рдЧрднрдЧ 11 рд╕ीрдЯें) рдЬीрддी рд╣ों рдФрд░ рдпे рд╕ीрдЯें рдХрдо рд╕े рдХрдо 3 рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ाрдЬ्рдпों рд╕े рд╣ों।
(2) рднाрд░рдд рдоें рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд▓िрдП рдХिрди рдмाрддों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै ?
рдЙрдд्рддрд░:
- рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ: рдиाрдЧрд░िрдХों рдХा рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рд╕рдЬрдЧ рд╣ोрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
- рд╕рдХ्рд╖рдо рд╡िрдкрдХ्рд╖: рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрдд рд╡िрд░ोрдзी рдкрдХ्рд╖ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा: рд╢ाрд╕рди рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдоें рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХा рдЕंрдд рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा।
- рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рдкाрд▓рди: рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╕рдорддा рдФрд░ рдмंрдзुрддा рдЬैрд╕े рдоूрд▓्рдпों рдХा рд╕рдоाрдЬ рдоें рдк्рд░рд╕ाрд░।