SSC Hindi (Lokbharati) Question Paper Solution 2025 | Maharashtra Board Class 10 Answer Key

SSC Hindi (Lokbharati) Full Solution 2025

Subject: Hindi (Course N 817) | Date: 03 March 2025 | Marks: 80

рд╡िрднाрдЧ 1 – рдЧрдж्рдп : 20 рдЕंрдХ

1. (рдЕ) рдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рдЖँрдЦ рдЦुрд▓ी рддो...)

(1) рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :
(i) рдЧрдж्рдпांрд╢ рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧ:
рдЯाँрдЧ
рдЖँрдЦ / рдЪेрд╣рд░ा
(ii) рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рднрд░्рддी рд╣ोрдиा рдЗрдирдХे рдоिрд▓рди рдЬैрд╕ा рд╣ै:
рдЖрдд्рдоा
рдкрд░рдоाрдд्рдоा
(2) рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП : рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдХे рдмाрдж рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдЯाँрдЧों рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा
1. рдПрдХ рдЯाँрдЧ рдЕрдкрдиी рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рд╕рд╣ी-рд╕рд▓ाрдордд рдеी।
2. рджूрд╕рд░ी рдЯाँрдЧ рд░ेрдд рдХी рдеैрд▓ी рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдПрдХ рд╕्рдЯैंрдб рдкрд░ рд▓рдЯрдХ рд░рд╣ी рдеी।
(3) (i) рдЧрдж्рдпांрд╢ рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╢рдм्рдж рд▓िрдЦिрдП :
рд╡ाрд░्рдб, рдПрдХ्рд╕िрдбेंрдЯ, рдл्рд░ैрдХ्рдЪрд░, рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ (рдХोрдИ рджो)
(3) (ii) рдЧрдж्рдпांрд╢ рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рд╕рдоाрдиाрд░्рдеी рд╢рдм्рдж :
(1) рд░ुрдЧ्рдгाрд▓рдп = рдЕрд╕्рдкрддाрд▓
(2) рд╢рдХ्рд▓ = рдЪेрд╣рд░ा
(4) рд╕्рд╡рдордд рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि : 'рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ुрдЧ्рдгाрд▓рдпों рдХी рд╕्рдеिрддि'
рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рднाрд░ी рднीреЬ рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рдХрдоी рджेрдЦी рдЬाрддी рд╣ै। рд╡рд╣ाँ рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХा рдЕрднाрд╡ рд░рд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рддрдеा рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдорд░ीрдЬों рдХे рдЕрдиुрдкाрдд рдоें рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै। рдлिрд░ рднी, рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рдХे рд▓िрдП рдпे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЬीрд╡рди рдХी рдЖрд╢ा рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХो рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХреЬे рдХрджрдо рдЙрдаाрдиे рдЪाрд╣िрдП।

1. (рдЖ) рдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рд╣рдордиे рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें...)

(1) рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП :
(i) рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдЪाрднी рдоाँрдЧрдХрд░ рдб्рд░ाрдЗрд╡рд░ рд╕े рдХрд╣ा:
рддुрдо рдмैрдаो, рдЖрд░ाрдо рдХрд░ो
рд╣рдо рд▓ोрдЧ рд╡ाрдкрд╕ рдЖрддे рд╣ैं рдЕрднी
(ii) рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЬीрд╡рди рдкрд░ рд╣ुрдЖ рдкрд░िрдгाрдо:
рдмाрдмू рдЬी рдХे рд░рд╣рддे: рдЕрднाрд╡ рдирд╣ीं рджेрдЦा
рдмाрдмू рдЬी рдХे рди рд░рд╣рддे: рдмैंрдХ рдХी рдиौрдХрд░ी рдХрд░рдиी рдкреЬी
(2) рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :
(i) рд▓ेрдЦрдХ рдпрд╣ рдХрд▓्рдкрдиा рдХिрдпा рдХрд░рддे рдеे — рдХि рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдЫोрдЯी рдирд╣ीं, рдмреЬी рдЖрд▓ीрд╢ाрди рдЧाреЬी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।
(ii) рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЬрди्рдо рдХे рд╕рдордп рдмाрдмू рдЬी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें — рдкुрд▓िрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдеे।
(3) рднाрд╖िрдХ рдХृрддि :
(i) рд╡िрд▓ोрдо рд╢рдм्рдж рдХी рдЬोреЬी : рдЫोрдЯी × рдмреЬी
(ii) рд╢рдм्рджрдпुрдЧ्рдо : рдзीрд░े-рдзीрд░े, рд╕ोрдЪрддे-рд╡िрдЪाрд░рддे
(4) рд╕्рд╡рдордд : 'рд╕ाрджा рдЬीрд╡рди, рдЙрдЪ्рдЪ рд╡िрдЪाрд░'
'рд╕ाрджा рдЬीрд╡рди, рдЙрдЪ्рдЪ рд╡िрдЪाрд░' рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдд्рддрдо рдХрд▓ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХो рджिрдЦाрд╡े рдФрд░ рд╡िрд▓ाрд╕िрддा рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдХрд░ рдЕрдкрдиे рдЪрд░िрдд्рд░ рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдорд╣ाрди рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЧांрдзीрдЬी рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдЬी рдЬैрд╕े рдорд╣ाрдкुрд░ुрд╖ों рдиे рдЗрд╕ी рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рдЕрдкрдиाрдпा। рд╕ाрджрдЧी рд╣рдоें рддрдиाрд╡рдоुрдХ्рдд рд░рдЦрддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╡िрдЪाрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдХрд▓्рдпाрдг рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддे рд╣ैं।

1. (рдЗ) рдЕрдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рдкрд░ोрдкрдХाрд░ рд╣ी рдоाрдирд╡рддा...)

(1) рдЙрдЪिрдд рд╢рдм्рдж рдЪुрдирдХрд░ рддाрд▓िрдХा рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП :
(1) рдкрд░ोрдкрдХाрд░ рд╣ीрдоाрдирд╡рддा
(2) рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рд╕ुрдЦ-рджुрдЦ рдХी рдЪिंрддा рдХрд░рдиाрдкрд╢ुрддा
(3) рдкाрдЧрд▓ рдЕрдерд╡ा рд░ोрдЧी рдХीрд╕ेрд╡ा-рд╢ुрд╢्рд░ूрд╖ा
(4) рджुрдЦी-рдиिрд░ाрд╢ рдХोрд╕ांрдд्рд╡рдиा
(2) рд╕्рд╡рдордд : 'рдоाрдирд╡рддा рд╣ी рд╕рдЪ्рдЪा рдзрд░्рдо рд╣ै'
рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдоाрдирд╡рддा рд╕े рдмреЬा рдХोрдИ рдзрд░्рдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдоंрджिрд░, рдорд╕्рдЬिрдж рдпा рдЧिрд░рдЬाрдШрд░ рдЬाрдиे рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдкुрдг्рдп рдХिрд╕ी рджुрдЦी рдХे рдЖँрд╕ू рдкोंрдЫрдиे рдоें рд╣ै। рдЬрдм рд╣рдо рдЬाрддि-рдкाрддि рдХे рднेрдж рднूрд▓рдХрд░ рдиिрд╕्рд╡ाрд░्рде рднाрд╡ рд╕े рджूрд╕рд░ों рдХी рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рддрднी рд╣рдо рд╕рдЪ्рдЪे рдордиुрд╖्рдп рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। рджрдпा рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рд╣ी рдИрд╢्рд╡рд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдоाрд░्рдЧ рд╣ै।

рд╡िрднाрдЧ 2 – рдкрдж्рдп : 12 рдЕंрдХ

2. (рдЕ) рдкрдаिрдд рдкрдж्рдпांрд╢ (рд╡िрдЬрдп рдХेрд╡рд▓ рд▓ोрд╣े рдХी...)

(1) рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП :
рдЪрд░िрдд рдеे — рдкूрдд
рднुрдЬा рдоें — рд╢рдХ्рддि
рдирдо्рд░рддा рд░рд╣ी — рд╕рджा рд╕ंрдкрди्рди
рд╣ृрджрдп рдХे рдЧौрд░рд╡ рдоें — рдеा рдЧрд░्рд╡
(2) рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :
(i) рд▓рдп-рддाрд▓ рдпुрдХ्рдд рд╢рдм्рдж : рдзूрдо - рдШूрдо, рджृрд╖्рдЯि - рд╕ृрд╖्рдЯि
(ii) рдоूрд▓рд╢рдм्рдж :
  • рджрдпाрд▓ु → рджрдпा
  • рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ → рдк्рд░рдХृрддि
(3) рдк्рд░рдердо рдЪाрд░ рдкंрдХ्рддिрдпों рдХा рднाрд╡ाрд░्рде :
рдХрд╡ि рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдиे рдХрднी рд╢рд╕्рдд्рд░ों (рд▓ोрд╣े) рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рдХी, рдмрд▓्рдХि рдзрд░्рдо рдФрд░ рд╕рдд्рдп рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рджुрдиिрдпा рдХो рдЬीрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдзрд░्рдо рдХी рдЧूँрдЬ рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рд╕ुрдиाрдИ рджी। рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рд╣ी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЕрд╢ोрдХ рдЬैрд╕े рд░ाрдЬाрдУं рдиे рд╢рд╕्рдд्рд░ рдд्рдпाрдЧрдХрд░ рднिрдХ्рд╖ु рдХा рд╡ेрд╢ рдзाрд░рдг рдХिрдпा рдФрд░ рдШрд░-рдШрд░ рдЬाрдХрд░ рдк्рд░ेрдо рд╡ рджрдпा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдлैрд▓ाрдпा।

2. (рдЖ) рдкрдаिрдд рдкрдж्рдпांрд╢ (рдШрди рдШрдоंрдб рдирдн...)

(1) рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :
(i) рдЧрд░рдЬрдиे рд╡ाрд▓े — рдШрди (рдмाрджрд▓)
(ii) рдЪрдордХрдиे рд╡ाрд▓ी — рджाрдоिрдиि (рдмिрдЬрд▓ी)
(iii) рдмूँрдж рдХे рдЖрдШाрдд рд╕рд╣рдиे рд╡ाрд▓े — рдЧिрд░ि (рдкрд░्рд╡рдд)
(iv) рджुрд╖्рдЯ рдХे рд╡рдЪрди рд╕рд╣рдиे рд╡ाрд▓े — рд╕ंрдд
(2) рдкрдж्рдпांрд╢ рд╕े рдвूँреЭрдХрд░ рд▓िрдЦिрдП :
(i) рд╢рдм्рдж рдЕрд░्рде : 1. рдЭुрдХрдиा = рдирд╡рд╣िं, 2. рдордЯрдоैрд▓ा = рдвाрдмрд░
(ii) рдЙрдкрд╕рд░्рдЧрдпुрдХ्рдд рд╢рдм्рдж : рдЖрдШाрдд, рд╕рдж्рдЧुрдг (рд╕рдЬ्рдЬрди), рдиिрдЕрд░ाрдПँ (рдХोрдИ рджो)
(3) рдЕंрддिрдо рдЪाрд░ рдкंрдХ्рддिрдпों рдХा рднाрд╡ाрд░्рде :
рдХрд╡ि рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдХ्рд╖ुрдж्рд░ рдирджिрдпाँ рд╡рд░्рд╖ा рдХा рдЬрд▓ рдкाрдХрд░ рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЗрддрд░ाрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं, рдЬैрд╕े рдеोрдб़ा рдзрди рдкाрдХрд░ рджुрд╖्рдЯ рд▓ोрдЧ рдШрдоंрдб рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡рд░्рд╖ा рдХा рдЬрд▓ рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдЧिрд░рддे рд╣ी рдЧंрджा (рдордЯрдоैрд▓ा) рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े рдоाрдпा рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдЬीрд╡ (рдЖрдд्рдоा) рдорд▓िрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ा рдХा рдЬрд▓ рддाрд▓ाрдм рдоें рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕्рдеिрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े рд╕рдЬ्рдЬрди рдХे рдкाрд╕ рд╕рдж्рдЧुрдг। рдирджी рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рдоिрд▓рдХрд░ рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕्рдеिрд░ (рдЕрдЪрд▓) рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै, рдЬैрд╕े рдЬीрд╡ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рдкाрдХрд░ рдоोрдХ्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै।

рд╡िрднाрдЧ 3 – рдкूрд░рдХ рдкрдарди : 8 рдЕंрдХ

3. (рдЕ) рдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рдЖрдЬ рдлिрд░ рдЙрд╕े...)

(1) рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : рдпुрд╡рдХ рдХे рддрд░्рдХрдкूрд░्рдг рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рд╡िрд╖рдп
рджेрд╢рдк्рд░ेрдо
рдиैрддिрдХрддा
рд╢िрд╖्рдЯाрдЪाрд░
рдИрдоाрдирджाрд░ी
(2) рд╕्рд╡рдордд : 'рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдПрдХ рдХрд▓ंрдХ'
рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЕрднिрд╢ाрдк рд╣ै рдЬो рджीрдордХ рдХी рддрд░рд╣ рджेрд╢ рдХी рдЬрдб़ों рдХो рдЦोрдЦрд▓ा рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдк्рд░рддिрднाрд╡ाрди рд▓ोрдЧों рдХा рд╣рдХ рдоाрд░ा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдоीрд░-рдЧрд░ीрдм рдХी рдЦाрдИ рдЪौрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рдкрддрди рд╣ै। рдпрджि рд╣рдо рдПрдХ рд╡िрдХрд╕िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рд╣рдоें рд╕्рд╡рдпं рдИрдоाрдирджाрд░ рдмрдирдХрд░ рдЗрд╕ рдХрд▓ंрдХ рдХो рдоिрдЯाрдиा рд╣ोрдЧा।

3. (рдЖ) рдкрдаिрдд рдкрдж्рдпांрд╢ (рд╣ाрдЗрдХु)

(1) рдЖрдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП :
(i) рд╣ाрдЗрдХु рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд :
рдорд╣ीрдиा: рдлाрдЧुрди
рдд्рдпोрд╣ाрд░: рд╣ोрд▓ी (рд░ंрдЧ-рдмिрд░ंрдЧे)
(ii) рдлूрд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ :
рдЦिрд▓рдЦिрд▓ाрддा рд╣ै
рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै
(2) рд╕्рд╡рдордд : 'рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдХी рд╣ाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддी'
рд╕рдлрд▓рддा рдХा рдоूрд▓рдоंрдд्рд░ рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै। рдПрдХ рдирди्рд╣ीं рдЪींрдЯी рднी рдмाрд░-рдмाрд░ рдЧिрд░рдиे рдХे рдмाрдж рджीрд╡ाрд░ рдкрд░ рдЪреЭ рдЬाрддी рд╣ै। рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрд╕рдлрд▓рддाрдУं рд╕े рдбрд░рдХрд░ рдмैрда рдЬाрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдХрднी рд╕рдлрд▓ рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рд▓ेрдХिрди рдЬो рдЧिрд░рдХрд░ рд╕ंрднрд▓рддा рд╣ै рдФрд░ рджुрдЧुрдиे рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рд╕े рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬीрдд рдЙрд╕ी рдХे рдХрджрдо рдЪूрдорддी рд╣ै। рдХोрд╢िрд╢ рд╣ी рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдХुंрдЬी рд╣ै।

рд╡िрднाрдЧ 4 – рд╡्рдпाрдХрд░рдг : 14 рдЕंрдХ

рдХ्рд░.рдк्рд░рд╢्рдирдЙрдд्рддрд░
1 рдЕрдзोрд░ेрдЦांрдХिрдд рд╢рдм्рдж рднेрдж
'рд╡े рд╣рд▓ुрд╡ा-рдкूреЬी рдФрд░ рддाрдЬी рджूрдз-рдорд▓ाрдИ рдЦाрддे рд╣ैं।'
рддाрдЬी — рдЧुрдгрд╡ाрдЪрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг
2 рдЕрд╡्рдпрдп рдХा рд╡ाрдХ्рдп рдк्рд░рдпोрдЧ
(i) рдФрд░ (ii) рдХे рдкाрд╕
(i) рд░ाрдо рдФрд░ рд╢्рдпाрдо рдоिрдд्рд░ рд╣ैं।
(ii) рдоंрджिрд░ рдХे рдкाрд╕ рдПрдХ рддाрд▓ाрдм рд╣ै।
3 рд╕ंрдзि
(i) рджिрдЧ्рдЧрдЬ
(ii) рд╕рджा + рдПрд╡
(i) рджिрдХ् + рдЧрдЬ = рд╡्рдпंрдЬрди рд╕ंрдзि
(ii) рд╕рджैрд╡ = рд╕्рд╡рд░ (рд╡ृрдж्рдзि) рд╕ंрдзि
4 рд╕рд╣ाрдпрдХ рдХ्рд░िрдпा
(i) рд░рдЦ рд╕рдХे
(ii) рдЪрд▓े рдЧрдП
(i) рд╕рдХे — рд╕рдХрдиा
(ii) рдЧрдП — рдЬाрдиा
5 рдк्рд░ेрд░рдгाрд░्рдердХ рд░ूрдк
(i) рджेрдЦрдиा
(ii) рддोреЬрдиा
(i) рджिрдЦाрдиा — рджिрдЦрд╡ाрдиा
(ii) рддुреЬाрдиा — рддुреЬрд╡ाрдиा
6 рдоुрд╣ाрд╡рд░े
(i) рдоुँрд╣ рд▓ाрд▓ рд╣ोрдиा
(ii) рдЯाँрдЧ рдЕреЬाрдиा
рдЕрдерд╡ा (рдЪрдпрди)
(i) рдХ्рд░ोрдзिрдд рд╣ोрдиा।
(ii) рдмाрдзा рдбाрд▓рдиा।
рдЪрдпрди: рддिрд▓рдоिрд▓ा рдЬाрдиा (рдХ्рд░ोрдз рдоें рдЖрдиा = рддिрд▓рдоिрд▓ा рдЬाрдиा)
7 рдХाрд░рдХ
(i) рдХрдорд░े рд╕े
(ii) рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП
(i) рдЕрдкाрджाрди рдХाрд░рдХ
(ii) рд╕ंрдк्рд░рджाрди рдХाрд░рдХ
8 рд╡िрд░ाрдо-рдЪिрд╣्рди
рдЬрд▓्рджी рдЬрд▓्рджी рдкैрд░ рдмреЭा
"рдЬрд▓्рджी-рдЬрд▓्рджी рдкैрд░ рдмреЭा।"
9 рдХाрд▓ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
(i) рдЖрд░ाрдо рд╣рд░ाрдо рд╣ुрдЖ рд╣ै। (рдЕрдкूрд░्рдг рд╡рд░्рддрдоाрди)
(ii) рд╡े рдмाрдЬाрд░ рд╕े... (рдкूрд░्рдг рднूрдд)
(iii) рдоैंрдиे рдЦिреЬрдХी рд╕े... (рд╕ाрдоाрди्рдп рднрд╡िрд╖्рдп)
(i) рдЖрд░ाрдо рд╣рд░ाрдо рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै
(ii) рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмाрдЬाрд░ рд╕े рдирдИ рдкुрд╕्рддрдХ рдЦрд░ीрджी рдеी
(iii) рдоैं... рдЭिреЬрдХी рдХे рд╕्рд╡рд░ рдоें рдХрд╣ूँрдЧा
10 рд╡ाрдХ्рдп рднेрдж/рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
(i) рднेрдж рдкрд╣рдЪाрдиिрдП
(ii) рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
(i) рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ рд╡ाрдХ्рдп
(ii)(1) рдоैं рдЖрдЬ рд░ाрдд рдХा рдЦाрдиा рдд्рдпाрдЧूँрдЧा / рдирд╣ीं рдЦाрдКँрдЧा (рдиिрд╖ेрдзाрд░्рдердХ рд╣ै, рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ рдмрдиाрдиा рд╣ै рддो 'рдирд╣ीं' рд╣рдЯाрдиा рд╣ोрдЧा, рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдоें 'рдирд╣ीं рдЦाрдКँрдЧा' рд╣ी рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ рд░ूрдк рдоें рдкूрдЫा рд╣ै рддो рдпрд╣ 'рдиिрд╖ेрдзाрд░्рдердХ' рд╣ै।)
рд╕ुрдзाрд░: рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै "рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХीрдЬिрдП"।
(1) рдоैं рдЖрдЬ рд░ाрдд рдХा рдЦाрдиा рдд्рдпाрдЧ рджूँрдЧा। (рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ)
(2) рдХ्рдпा рдоाрдиू рдЗрддрдиा рд╣ी рдмोрд▓ рд╕рдХी? (рдк्рд░рд╢्рдиाрд░्рдердХ)
11 рд╡ाрдХ्рдп рд╢ुрдж्рдзिрдХрд░рдг (i) рд▓рдХ्рд╖्рдоी рдХी рдПрдХ рдЭрдм्рдмेрджाрд░ рдкूँрдЫ рдеी
(ii) рдШрд░ рдоें рддрдЦ्рддे рдХे рд░рдЦे рдЬाрдиे рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдЖрддी рд╣ै
(iii) ...рдпाрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░ाрдг рдоाрдиो рдоुрд░рдЭा рдЧрдП

рд╡िрднाрдЧ 5 – рдЙрдкрдпोрдЬिрдд рд▓ेрдЦрди : 26 рдЕंрдХ

5. (рдЕ) (1) рдкрдд्рд░рд▓ेрдЦрди :

рд╡िрд╖рдп: рдЫोрдЯे рднाрдИ рд╕ोрдоेрд╢ рдХो рдоोрдмाрдЗрд▓ рдХे рджुрд╖्рдкрд░िрдгाрдо рд╕рдордЭाрддे рд╣ुрдП рдкрдд्рд░।

рджिрдиांрдХ: рей рдоाрд░्рдЪ реирежреирел
рдк्рд░िрдп рднाрдИ рд╕ोрдоेрд╢,
рд╕рджा рдЦुрд╢ рд░рд╣ो।
рдХрд▓ рдкिрддाрдЬी рдХा рдкрдд्рд░ рдоिрд▓ा, рдЬिрд╕рд╕े рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рддुрдо рдЖрдЬрдХрд▓ рдкреЭाрдИ рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдз्рдпाрди рдоोрдмाрдЗрд▓ рдоें рд▓рдЧा рд░рд╣े рд╣ो। рд╕ोрдоेрд╢, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрдзрди рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рд▓рдд рдХी рддрд░рд╣ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рддुрдо्рд╣ाрд░े рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдШाрддрдХ рд╣ै।
рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕्рдХ्рд░ीрди рджेрдЦрдиे рд╕े рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЖँрдЦों рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдкрд░ рдмुрд░ा рдЕрд╕рд░ рдкреЬेрдЧा। рдпрд╣ рдкреЭाрдИ рд╕े рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдз्рдпाрди рднрдЯрдХाрдПрдЧा। рдоेрд░ी рд╕рд▓ाрд╣ рд╣ै рдХि рдоोрдмाрдЗрд▓ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ो рдФрд░ рдоैрджाрдиी рдЦेрд▓ों рд╡ рдкреЭाрдИ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджो।
рддुрдо्рд╣ाрд░ा рднाрдИ,
рд░ोрд╣рди рдЪौрдЧुрд▓े
рекреи, рд╡िрда्рдард▓ рдирдЧрд░, рдкंрдврд░рдкुрд░।
рдИрдоेрд▓: rohan@abc.com

5. (рдЕ) (2) рдЧрдж्рдпांрд╢ рдЖрдХрд▓рди (рдк्рд░рд╢्рди рдиिрд░्рдоिрддि) :

рдкрд░िрдЪ्рдЫेрдж (рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा... рдбॉ. рдЧीрддा рдШोрд╖):
1. рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдкैрд░ाрдЯ्рд░ूрдкрд░ (рдЫрддрд░ीрдзाрд░ी) рдХौрди рд╣ैं?
2. рдбॉ. рдЧीрддा рдШोрд╖ рдиे рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рджौрд░ाрди рдХिрддрдиी рдЫрд▓ाँрдЧें рд▓рдЧाрдИं?
3. рдбॉ. рдЧीрддा рдШोрд╖ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрдирдХी рдХौрди-рд╕ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдоें рдХाрдо рдЖрдИ?
4. рдбॉ. рдЧीрддा рдШोрд╖ рдХा рдорди рдХिрд╕ рдмाрдд рд╕े рд░ोрдоांрдЪिрдд рд╣ोрддा рд╣ै?

5. (рдЖ) (1) рд╡ृрдд्рддांрдд рд▓ेрдЦрди :

рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें 'рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕' рд╕рдоाрд░ोрд╣ рд╕ंрдкрди्рди
рдХोрд▓्рд╣ाрдкुрд░, рем рд╕िрддंрдмрд░: рдХрд▓ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рел рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕ рдмреЬे рдзूрдордзाрдо рд╕े рдордиाрдпा рдЧрдпा। рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рд╢्рд░ी рдкाрдЯीрд▓ рдиे рдХी।
рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдЖрд░ंрдн рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╡ंрджрдиा рд╕े рд╣ुрдЖ। рдЫाрдд्рд░ों рдиे рдбॉ. рд╕рд░्рд╡рдкрд▓्рд▓ी рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди рдХो рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी। рдк्рд░рдзाрдиाрдЪाрд░्рдп рдЬी рдиे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा। рдЫाрдд्рд░ों рдиे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдЧुрд▓ाрдм рдХा рдлूрд▓ рджेрдХрд░ рдХिрдпा। рдЕंрдд рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рдХे рд╕ाрде рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╕рдоाрдкрди рд╣ुрдЖ।
--- рдЕрдерд╡ा ---

5. (рдЖ) (1) рдХрд╣ाрдиी рд▓ेрдЦрди :

рд╢ीрд░्рд╖рдХ: рдЪрддुрд░ рдкрдд्рдиी / рдХिрд╕ाрди рдФрд░ рдЪोрд░

рдПрдХ рдЧाँрд╡ рдоें рдПрдХ рдЧрд░ीрдм рдХिрд╕ाрди рд░рд╣рддा рдеा। рдПрдХ рд░ाрдд рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рдоें рдЪोрд░ рдШुрд╕ рдЖрдП। рдХिрд╕ाрди рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдкрдд्рдиी рдЬाрдЧ рдЧрдП, рд▓ेрдХिрди рд╡े рдбрд░ рдЧрдП рдХ्рдпोंрдХि рдЪोрд░ рд╣рдеिрдпाрд░рдмंрдж рдеे। рддрднी рдкрдд्рдиी рдХो рдПрдХ рдЙрдкाрдп рд╕ूрдЭा।
рдЙрд╕рдиे рдЬोрд░-рдЬोрд░ рд╕े рдЕрдкрдиे рдкрддि рд╕े рдХрд╣ा, "рдЕрдЬी рд╕ुрдиिрдП! рдЪोрд░ों рдХा рдбрд░ рдмреЭ рдЧрдпा рд╣ै। рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рд╕ाрд░े рдЧрд╣рдиे рдФрд░ рд░ुрдкрдпे рдШрд░ рдХे рдкिрдЫрд╡ाреЬे рдмंрдЬрд░ рдЬрдоीрди рдоें рдЧाреЬ рджिрдП рд╣ैं।" рдЪोрд░ों рдиे рдпрд╣ рд╕ुрдиा рдФрд░ рдЦुрд╢ рд╣ो рдЧрдП। рд╡े рддुрд░ंрдд рдкिрдЫрд╡ाреЬे рдЧрдП рдФрд░ рд░ाрдд рднрд░ рдмंрдЬрд░ рдЬрдоीрди рдЦोрджрддे рд░рд╣े। рдЙрди्рд╣ें рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдоिрд▓ा, рд▓ेрдХिрди рдХिрд╕ाрди рдХा рдЦेрдд рдЬुрдд рдЧрдпा। рд╕ुрдмрд╣ рдЪोрд░ рдердХрдХрд░ рднाрдЧ рдЧрдП। рдХिрд╕ाрди рдХी рдкрдд्рдиी рдХी рд╕ूрдЭрдмूрдЭ рд╕े рдзрди рднी рдмрдЪा рдФрд░ рдЦेрдд рднी рдЬुрдд рдЧрдпा।
рд╕ीрдЦ: рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд╕ूрдЭрдмूрдЭ рд╕े рдХाрдо рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП।

5. (рдЖ) (2) рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рд▓ेрдЦрди :

ЁЯОи "рд░ंрдЧों рдХी рджुрдиिрдпा" - рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा рд╢िрд╡िрд░ ЁЯОи

рдХ्рдпा рдЖрдк рдПрдХ рдХрд▓ाрдХाрд░ рдмрдирдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं?

рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ:
* рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди
* рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдкेंрдЯिंрдЧ (Water/Oil/Sketch)
* рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдФрд░ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░

рд╕рдордп: резреж рдордИ рд╕े реиреж рдордИ реирежреирел (рд╕ुрдмрд╣ рео рд╕े резрез рдмрдЬे)
рд╕्рдеाрди: рдЧांрдзी рдХрд▓ा рднрд╡рди, рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд░ोрдб, рдкुрдгे।

рдЬрд▓्рджी рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдХрд░ें!

рд╕ंрдкрд░्рдХ: репреоренремрелxxxxx | рдИрдоेрд▓: artcamp@gmail.com

5. (рдЗ) рдиिрдмंрдз рд▓ेрдЦрди :

рд╕ूрдЪрдиा: рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡िрд╖рдпों рдоें рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ 80 рд╕े 100 рд╢рдм्рджों рдоें рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦिрдП :

(1) рдХिрд╕ाрди рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा

рдоैं рдПрдХ рдХिрд╕ाрди рд╣ूँ, рдзрд░рддी рдХा рдкुрдд्рд░ рдФрд░ рджेрд╢ рдХा рдЕрди्рдирджाрддा। рдоेрд░ा рдЬीрд╡рди рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдХी рдЕрдирд╡рд░рдд рдЧाрдеा рд╣ै। рдоेрд░ा рдЬрди्рдо рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЧोрдж рдоें рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдпрд╣ी рдоेрд░ी рдХрд░्рдорднूрдоि рд╣ै।

рдоैं рдм्рд░рд╣्рдордоुрд╣ूрд░्рдд рдоें рдЙрдарддा рд╣ूँ рдФрд░ рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЕрдкрдиे рд╣рд▓-рдмैрд▓ों рдХे рд╕ाрде рдЦेрддों рдоें рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрддा рд╣ूँ। рдЪाрд╣े рдЬेрда рдХी рддрдкрддी рдзूрдк рд╣ो, рдХрдб़ाрдХे рдХी рдаंрдб рд╣ो рдпा рдоूрд╕рд▓ाрдзाрд░ рдмाрд░िрд╢, рдоैं рдХрднी рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддा। рдоेрд░ा рдкрд╕ीрдиा рдЬрдм рдоिрдЯ्рдЯी рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै, рддрдм рдЬाрдХрд░ рдлрд╕рд▓ рд╕ोрдиा рдмрдирдХрд░ рд▓рд╣рд▓рд╣ाрддी рд╣ै। рдЬрдм рдЦेрдд рд╣рд░े-рднрд░े рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рдоेрд░ा рдорди рдЧрд░्рд╡ рд╕े рднрд░ рдЬाрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдоेрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рд╡ेрджрдиा рднी рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдХрднी рд╕ूрдЦा рддो рдХрднी рдмाрдв़ рдоेрд░ी рд╕ाрд▓ рднрд░ рдХी рдоेрд╣рдирдд рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдорд╣ंрдЧाрдИ рдФрд░ рдХрд░्рдЬ рдХा рдмोрдЭ рдоेрд░ी рдХрдорд░ рддोрдб़ рджेрддा рд╣ै। рдлिрд░ рднी, рдоैं рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╕े рдкीрдЫे рдирд╣ीं рд╣рдЯрддा рдХ्рдпोंрдХि рдкूрд░ा рджेрд╢ рдоेрд░े рд╣ी рдЙрдЧाрдП рдЕрдиाрдЬ рдкрд░ рдЬीрд╡िрдд рд╣ै। рдоेрд░ी рдмрд╕ рдЗрддрдиी рдЕрднिрд▓ाрд╖ा рд╣ै рдХि рдоुрдЭे рдоेрд░े рд╢्рд░рдо рдХा рдЙрдЪिрдд рдоूрд▓्рдп рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓े। рдЬрдп рдЬрд╡ाрди, рдЬрдп рдХिрд╕ाрди!

--- рдЕрдерд╡ा ---

(2) рднाрд░рдд рдХा рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдоिрд╢рди-3

реирей рдЕрдЧрд╕्рдд реирежреирей рдХा рджिрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрди्рдиों рдоें рд╕्рд╡рд░्рдг рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдоें рджрд░्рдЬ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рд╡рд╣ рдЧौрд░рд╡рд╢ाрд▓ी рдХ्рд╖рдг рдеा рдЬрдм рднाрд░рдд рдХे 'рдЪंрдж्рд░рдпाрди-рей' рдиे рдЪंрдж्рд░рдоा рдХी рд╕рддрд╣ рдкрд░ рд╕рдлрд▓ рд▓ैंрдбिंрдЧ рдХी। рднाрд░рддीрдп рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрдЧрдарди (ISRO) рдХी рдЗрд╕ рд╕рдлрд▓рддा рдиे рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдорд╕्рддрдХ рдКँрдЪा рдХрд░ рджिрдпा।

рдЪंрдж्рд░рдпाрди-рей рдХा 'рд╡िрдХ्рд░рдо рд▓ैंрдбрд░' рдЪंрдж्рд░рдоा рдХे рджрдХ्рд╖िрдгी рдз्рд░ुрд╡ рдкрд░ рдЙрддрд░ा, рдЬрд╣ाँ рдЖрдЬ рддрдХ рдХोрдИ рднी рджेрд╢ рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХा рдеा। рдЗрд╕ рд╕्рдеाрди рдХो рдЕрдм 'рд╢िрд╡рд╢рдХ्рддि рдкॉрдЗंрдЯ' рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд▓ैंрдбрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓े 'рдк्рд░рдЬ्рдЮाрди рд░ोрд╡рд░' рдиे рд╡рд╣ाँ рдХी рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рдЦрдиिрдЬों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ рджुрдиिрдпा рдХो рдирдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी।

рдпрд╣ рдоिрд╢рди рди рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдЬीрдд рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХे рдЕрдердХ рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдФрд░ рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдлрд▓рддा рдиे рднाрд░рдд рдХो рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рд╕िрдж्рдз рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдЕрдм рдХिрд╕ी рд╕े рдкीрдЫे рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдоिрд╢рди рд╡िрдХрд╕िрдд рднाрд░рдд рдХी рдУрд░ рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдХрджрдо рд╣ै।

--- рдЕрдерд╡ा ---

(3) рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдХी рд╕ैрд░

рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ौंрджрд░्рдп рдорди рдХो рдЕрд╕ीрдо рд╢ांрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рднी рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдХा рд╕ौंрджрд░्рдп рдЕрдж्рднुрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рдорд╣ीрдиे рдХी рдкूрд░्рдгिрдоा рдХो рдоुрдЭे рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдоें рд╕ैрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा, рдЬो рдоेрд░े рд▓िрдП рдПрдХ рдЕрд╡िрд╕्рдорд░рдгीрдп рдЕрдиुрднрд╡ рдмрди рдЧрдпा।

рд░ाрдд рдХे рдХрд░ीрдм резреж рдмрдЬे рдеे। рдЖрдХाрд╢ рдоें рдкूрд░ा рдЪाँрдж рдЪाँрджी рдХी рдеाрд▓ी рдЬैрд╕ा рдЪрдордХ рд░рд╣ा рдеा। рдЙрд╕рдХी рд╢ीрддрд▓ рдХिрд░рдгें рдзрд░рддी рдкрд░ рджूрдзिрдпा рдЪाрджрд░ рдмिрдЫा рд░рд╣ी рдеीं। рдоैं рдЕрдкрдиे рдоिрдд्рд░ों рдХे рд╕ाрде рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рдЯрд╣рд▓рдиे рдиिрдХрд▓ा। рдаंрдбी-рдаंрдбी рд╣рд╡ा рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी рдЬो рджिрди рднрд░ рдХी рдердХाрди рдХो рдоिрдЯा рд░рд╣ी рдеी। рдирджी рдХे рдЬрд▓ рдоें рдЪाँрдж рдХा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рд▓рд╣рд░ों рдХे рд╕ाрде рдЦेрд▓рддा рд╣ुрдЖ рдк्рд░рддीрдд рд╣ो рд░рд╣ा рдеा।

рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдПрдХ рдЕрдиोрдЦी рд╢ांрддि рдеी। рджूрд░ рдХрд╣ीं рдЭींрдЧुрд░ों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕рди्рдиाрдЯे рдХो рддोрдб़ рд░рд╣ी рдеी। рдкेрдб़-рдкौрдзे рднी рдЪाँрджрдиी рдоें рдирд╣ाрдХрд░ рд╢ांрдд рдЦреЬे рдеे। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдорди рдХी рд╕ाрд░ी рдЪिंрддाрдПँ рджूрд░ рд╣ो рдЧрдИं рдФрд░ рдПрдХ рдЕрд▓ौрдХिрдХ рдЦुрд╢ी рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ुрдЖ। рд╡рд╣ рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдХी рд╕ैрд░ рдоेрд░े рдорди-рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдкрд░ рдПрдХ рдЕрдоिрдЯ рдЫाрдк рдЫोреЬ рдЧрдИ।

Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11 Question Paper Page No. 12 Question Paper Page No. 13 Question Paper Page No. 14 Question Paper Page No. 15 Question Paper Page No. 16 Question Paper Page No. 17 Question Paper Page No. 18 Question Paper Page No. 19 Question Paper Page No. 20 Maharashtra SSC Hindi Solution 2025