SSC Hindi (Lokbharati) Full Solution 2025
Subject: Hindi (Course N 817) | Date: 03 March 2025 | Marks: 80
рд╡िрднाрдЧ 1 – рдЧрдж्рдп : 20 рдЕंрдХ
1. (рдЕ) рдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рдЖँрдЦ рдЦुрд▓ी рддो...)
2. рджूрд╕рд░ी рдЯाँрдЧ рд░ेрдд рдХी рдеैрд▓ी рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдПрдХ рд╕्рдЯैंрдб рдкрд░ рд▓рдЯрдХ рд░рд╣ी рдеी।
(2) рд╢рдХ्рд▓ = рдЪेрд╣рд░ा
1. (рдЖ) рдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рд╣рдордиे рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें...)
(ii) рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЬрди्рдо рдХे рд╕рдордп рдмाрдмू рдЬी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें — рдкुрд▓िрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдеे।
(ii) рд╢рдм्рджрдпुрдЧ्рдо : рдзीрд░े-рдзीрд░े, рд╕ोрдЪрддे-рд╡िрдЪाрд░рддे
1. (рдЗ) рдЕрдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рдкрд░ोрдкрдХाрд░ рд╣ी рдоाрдирд╡рддा...)
| (1) рдкрд░ोрдкрдХाрд░ рд╣ी | рдоाрдирд╡рддा |
| (2) рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рд╕ुрдЦ-рджुрдЦ рдХी рдЪिंрддा рдХрд░рдиा | рдкрд╢ुрддा |
| (3) рдкाрдЧрд▓ рдЕрдерд╡ा рд░ोрдЧी рдХी | рд╕ेрд╡ा-рд╢ुрд╢्рд░ूрд╖ा |
| (4) рджुрдЦी-рдиिрд░ाрд╢ рдХो | рд╕ांрдд्рд╡рдиा |
рд╡िрднाрдЧ 2 – рдкрдж्рдп : 12 рдЕंрдХ
2. (рдЕ) рдкрдаिрдд рдкрдж्рдпांрд╢ (рд╡िрдЬрдп рдХेрд╡рд▓ рд▓ोрд╣े рдХी...)
(ii) рдоूрд▓рд╢рдм्рдж :
- рджрдпाрд▓ु → рджрдпा
- рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ → рдк्рд░рдХृрддि
2. (рдЖ) рдкрдаिрдд рдкрдж्рдпांрд╢ (рдШрди рдШрдоंрдб рдирдн...)
(ii) рдЪрдордХрдиे рд╡ाрд▓ी — рджाрдоिрдиि (рдмिрдЬрд▓ी)
(iii) рдмूँрдж рдХे рдЖрдШाрдд рд╕рд╣рдиे рд╡ाрд▓े — рдЧिрд░ि (рдкрд░्рд╡рдд)
(iv) рджुрд╖्рдЯ рдХे рд╡рдЪрди рд╕рд╣рдиे рд╡ाрд▓े — рд╕ंрдд
(ii) рдЙрдкрд╕рд░्рдЧрдпुрдХ्рдд рд╢рдм्рдж : рдЖрдШाрдд, рд╕рдж्рдЧुрдг (рд╕рдЬ्рдЬрди), рдиिрдЕрд░ाрдПँ (рдХोрдИ рджो)
рд╡िрднाрдЧ 3 – рдкूрд░рдХ рдкрдарди : 8 рдЕंрдХ
3. (рдЕ) рдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ (рдЖрдЬ рдлिрд░ рдЙрд╕े...)
3. (рдЖ) рдкрдаिрдд рдкрдж्рдпांрд╢ (рд╣ाрдЗрдХु)
рд╡िрднाрдЧ 4 – рд╡्рдпाрдХрд░рдг : 14 рдЕंрдХ
| рдХ्рд░. | рдк्рд░рд╢्рди | рдЙрдд्рддрд░ |
|---|---|---|
| 1 | рдЕрдзोрд░ेрдЦांрдХिрдд рд╢рдм्рдж рднेрдж 'рд╡े рд╣рд▓ुрд╡ा-рдкूреЬी рдФрд░ рддाрдЬी рджूрдз-рдорд▓ाрдИ рдЦाрддे рд╣ैं।' |
рддाрдЬी — рдЧुрдгрд╡ाрдЪрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг |
| 2 | рдЕрд╡्рдпрдп рдХा рд╡ाрдХ्рдп рдк्рд░рдпोрдЧ (i) рдФрд░ (ii) рдХे рдкाрд╕ |
(i) рд░ाрдо рдФрд░ рд╢्рдпाрдо рдоिрдд्рд░ рд╣ैं। (ii) рдоंрджिрд░ рдХे рдкाрд╕ рдПрдХ рддाрд▓ाрдм рд╣ै। |
| 3 | рд╕ंрдзि (i) рджिрдЧ्рдЧрдЬ (ii) рд╕рджा + рдПрд╡ |
(i) рджिрдХ् + рдЧрдЬ = рд╡्рдпंрдЬрди рд╕ंрдзि (ii) рд╕рджैрд╡ = рд╕्рд╡рд░ (рд╡ृрдж्рдзि) рд╕ंрдзि |
| 4 | рд╕рд╣ाрдпрдХ рдХ्рд░िрдпा (i) рд░рдЦ рд╕рдХे (ii) рдЪрд▓े рдЧрдП |
(i) рд╕рдХे — рд╕рдХрдиा (ii) рдЧрдП — рдЬाрдиा |
| 5 | рдк्рд░ेрд░рдгाрд░्рдердХ рд░ूрдк (i) рджेрдЦрдиा (ii) рддोреЬрдиा |
(i) рджिрдЦाрдиा — рджिрдЦрд╡ाрдиा (ii) рддुреЬाрдиा — рддुреЬрд╡ाрдиा |
| 6 | рдоुрд╣ाрд╡рд░े (i) рдоुँрд╣ рд▓ाрд▓ рд╣ोрдиा (ii) рдЯाँрдЧ рдЕреЬाрдиा рдЕрдерд╡ा (рдЪрдпрди) |
(i) рдХ्рд░ोрдзिрдд рд╣ोрдиा। (ii) рдмाрдзा рдбाрд▓рдиा। рдЪрдпрди: рддिрд▓рдоिрд▓ा рдЬाрдиा (рдХ्рд░ोрдз рдоें рдЖрдиा = рддिрд▓рдоिрд▓ा рдЬाрдиा) |
| 7 | рдХाрд░рдХ (i) рдХрдорд░े рд╕े (ii) рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП |
(i) рдЕрдкाрджाрди рдХाрд░рдХ (ii) рд╕ंрдк्рд░рджाрди рдХाрд░рдХ |
| 8 | рд╡िрд░ाрдо-рдЪिрд╣्рди рдЬрд▓्рджी рдЬрд▓्рджी рдкैрд░ рдмреЭा |
"рдЬрд▓्рджी-рдЬрд▓्рджी рдкैрд░ рдмреЭा।" |
| 9 | рдХाрд▓ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди (i) рдЖрд░ाрдо рд╣рд░ाрдо рд╣ुрдЖ рд╣ै। (рдЕрдкूрд░्рдг рд╡рд░्рддрдоाрди) (ii) рд╡े рдмाрдЬाрд░ рд╕े... (рдкूрд░्рдг рднूрдд) (iii) рдоैंрдиे рдЦिреЬрдХी рд╕े... (рд╕ाрдоाрди्рдп рднрд╡िрд╖्рдп) |
(i) рдЖрд░ाрдо рд╣рд░ाрдо рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। (ii) рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмाрдЬाрд░ рд╕े рдирдИ рдкुрд╕्рддрдХ рдЦрд░ीрджी рдеी। (iii) рдоैं... рдЭिреЬрдХी рдХे рд╕्рд╡рд░ рдоें рдХрд╣ूँрдЧा। |
| 10 | рд╡ाрдХ्рдп рднेрдж/рдкрд░िрд╡рд░्рддрди (i) рднेрдж рдкрд╣рдЪाрдиिрдП (ii) рдкрд░िрд╡рд░्рддрди |
(i) рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ рд╡ाрдХ्рдп (ii)(1) рдоैं рдЖрдЬ рд░ाрдд рдХा рдЦाрдиा рдд्рдпाрдЧूँрдЧा / рдирд╣ीं рдЦाрдКँрдЧा (рдиिрд╖ेрдзाрд░्рдердХ рд╣ै, рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ рдмрдиाрдиा рд╣ै рддो 'рдирд╣ीं' рд╣рдЯाрдиा рд╣ोрдЧा, рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдоें 'рдирд╣ीं рдЦाрдКँрдЧा' рд╣ी рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ рд░ूрдк рдоें рдкूрдЫा рд╣ै рддो рдпрд╣ 'рдиिрд╖ेрдзाрд░्рдердХ' рд╣ै।) рд╕ुрдзाрд░: рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै "рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХीрдЬिрдП"। (1) рдоैं рдЖрдЬ рд░ाрдд рдХा рдЦाрдиा рдд्рдпाрдЧ рджूँрдЧा। (рд╡िрдзाрдиाрд░्рдердХ) (2) рдХ्рдпा рдоाрдиू рдЗрддрдиा рд╣ी рдмोрд▓ рд╕рдХी? (рдк्рд░рд╢्рдиाрд░्рдердХ) |
| 11 | рд╡ाрдХ्рдп рд╢ुрдж्рдзिрдХрд░рдг | (i) рд▓рдХ्рд╖्рдоी рдХी рдПрдХ рдЭрдм्рдмेрджाрд░ рдкूँрдЫ рдеी। (ii) рдШрд░ рдоें рддрдЦ्рддे рдХे рд░рдЦे рдЬाрдиे рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдЖрддी рд╣ै। (iii) ...рдпाрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░ाрдг рдоाрдиो рдоुрд░рдЭा рдЧрдП। |
рд╡िрднाрдЧ 5 – рдЙрдкрдпोрдЬिрдд рд▓ेрдЦрди : 26 рдЕंрдХ
5. (рдЕ) (1) рдкрдд्рд░рд▓ेрдЦрди :
рджिрдиांрдХ: рей рдоाрд░्рдЪ реирежреирел
рдк्рд░िрдп рднाрдИ рд╕ोрдоेрд╢,
рд╕рджा рдЦुрд╢ рд░рд╣ो।
рдХрд▓ рдкिрддाрдЬी рдХा рдкрдд्рд░ рдоिрд▓ा, рдЬिрд╕рд╕े рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рддुрдо рдЖрдЬрдХрд▓ рдкреЭाрдИ рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдз्рдпाрди рдоोрдмाрдЗрд▓ рдоें рд▓рдЧा рд░рд╣े рд╣ो। рд╕ोрдоेрд╢, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрдзрди рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рд▓рдд рдХी рддрд░рд╣ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рддुрдо्рд╣ाрд░े рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдШाрддрдХ рд╣ै।
рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕्рдХ्рд░ीрди рджेрдЦрдиे рд╕े рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЖँрдЦों рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдкрд░ рдмुрд░ा рдЕрд╕рд░ рдкреЬेрдЧा। рдпрд╣ рдкреЭाрдИ рд╕े рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдз्рдпाрди рднрдЯрдХाрдПрдЧा। рдоेрд░ी рд╕рд▓ाрд╣ рд╣ै рдХि рдоोрдмाрдЗрд▓ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ो рдФрд░ рдоैрджाрдиी рдЦेрд▓ों рд╡ рдкреЭाрдИ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджो।
рддुрдо्рд╣ाрд░ा рднाрдИ,
рд░ोрд╣рди рдЪौрдЧुрд▓े
рекреи, рд╡िрда्рдард▓ рдирдЧрд░, рдкंрдврд░рдкुрд░।
рдИрдоेрд▓: rohan@abc.com
5. (рдЕ) (2) рдЧрдж्рдпांрд╢ рдЖрдХрд▓рди (рдк्рд░рд╢्рди рдиिрд░्рдоिрддि) :
1. рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдкैрд░ाрдЯ्рд░ूрдкрд░ (рдЫрддрд░ीрдзाрд░ी) рдХौрди рд╣ैं?
2. рдбॉ. рдЧीрддा рдШोрд╖ рдиे рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рджौрд░ाрди рдХिрддрдиी рдЫрд▓ाँрдЧें рд▓рдЧाрдИं?
3. рдбॉ. рдЧीрддा рдШोрд╖ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрдирдХी рдХौрди-рд╕ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдоें рдХाрдо рдЖрдИ?
4. рдбॉ. рдЧीрддा рдШोрд╖ рдХा рдорди рдХिрд╕ рдмाрдд рд╕े рд░ोрдоांрдЪिрдд рд╣ोрддा рд╣ै?
5. (рдЖ) (1) рд╡ृрдд्рддांрдд рд▓ेрдЦрди :
рдХोрд▓्рд╣ाрдкुрд░, рем рд╕िрддंрдмрд░: рдХрд▓ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рел рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕ рдмреЬे рдзूрдордзाрдо рд╕े рдордиाрдпा рдЧрдпा। рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рд╢्рд░ी рдкाрдЯीрд▓ рдиे рдХी।
рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдЖрд░ंрдн рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╡ंрджрдиा рд╕े рд╣ुрдЖ। рдЫाрдд्рд░ों рдиे рдбॉ. рд╕рд░्рд╡рдкрд▓्рд▓ी рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди рдХो рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी। рдк्рд░рдзाрдиाрдЪाрд░्рдп рдЬी рдиे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा। рдЫाрдд्рд░ों рдиे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдЧुрд▓ाрдм рдХा рдлूрд▓ рджेрдХрд░ рдХिрдпा। рдЕंрдд рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рдХे рд╕ाрде рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╕рдоाрдкрди рд╣ुрдЖ।
5. (рдЖ) (1) рдХрд╣ाрдиी рд▓ेрдЦрди :
рдПрдХ рдЧाँрд╡ рдоें рдПрдХ рдЧрд░ीрдм рдХिрд╕ाрди рд░рд╣рддा рдеा। рдПрдХ рд░ाрдд рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рдоें рдЪोрд░ рдШुрд╕ рдЖрдП। рдХिрд╕ाрди рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдкрдд्рдиी рдЬाрдЧ рдЧрдП, рд▓ेрдХिрди рд╡े рдбрд░ рдЧрдП рдХ्рдпोंрдХि рдЪोрд░ рд╣рдеिрдпाрд░рдмंрдж рдеे। рддрднी рдкрдд्рдиी рдХो рдПрдХ рдЙрдкाрдп рд╕ूрдЭा।
рдЙрд╕рдиे рдЬोрд░-рдЬोрд░ рд╕े рдЕрдкрдиे рдкрддि рд╕े рдХрд╣ा, "рдЕрдЬी рд╕ुрдиिрдП! рдЪोрд░ों рдХा рдбрд░ рдмреЭ рдЧрдпा рд╣ै। рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рд╕ाрд░े рдЧрд╣рдиे рдФрд░ рд░ुрдкрдпे рдШрд░ рдХे рдкिрдЫрд╡ाреЬे рдмंрдЬрд░ рдЬрдоीрди рдоें рдЧाреЬ рджिрдП рд╣ैं।" рдЪोрд░ों рдиे рдпрд╣ рд╕ुрдиा рдФрд░ рдЦुрд╢ рд╣ो рдЧрдП। рд╡े рддुрд░ंрдд рдкिрдЫрд╡ाреЬे рдЧрдП рдФрд░ рд░ाрдд рднрд░ рдмंрдЬрд░ рдЬрдоीрди рдЦोрджрддे рд░рд╣े। рдЙрди्рд╣ें рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдоिрд▓ा, рд▓ेрдХिрди рдХिрд╕ाрди рдХा рдЦेрдд рдЬुрдд рдЧрдпा। рд╕ुрдмрд╣ рдЪोрд░ рдердХрдХрд░ рднाрдЧ рдЧрдП। рдХिрд╕ाрди рдХी рдкрдд्рдиी рдХी рд╕ूрдЭрдмूрдЭ рд╕े рдзрди рднी рдмрдЪा рдФрд░ рдЦेрдд рднी рдЬुрдд рдЧрдпा।
рд╕ीрдЦ: рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд╕ूрдЭрдмूрдЭ рд╕े рдХाрдо рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП।
5. (рдЖ) (2) рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рд▓ेрдЦрди :
ЁЯОи "рд░ंрдЧों рдХी рджुрдиिрдпा" - рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा рд╢िрд╡िрд░ ЁЯОи
рдХ्рдпा рдЖрдк рдПрдХ рдХрд▓ाрдХाрд░ рдмрдирдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं?
рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ:
* рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди
* рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдкेंрдЯिंрдЧ (Water/Oil/Sketch)
* рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдФрд░ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░
рд╕рдордп: резреж рдордИ рд╕े реиреж рдордИ реирежреирел (рд╕ुрдмрд╣ рео рд╕े резрез рдмрдЬे)
рд╕्рдеाрди: рдЧांрдзी рдХрд▓ा рднрд╡рди, рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд░ोрдб, рдкुрдгे।
рдЬрд▓्рджी рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдХрд░ें!
рд╕ंрдкрд░्рдХ: репреоренремрелxxxxx | рдИрдоेрд▓: artcamp@gmail.com
5. (рдЗ) рдиिрдмंрдз рд▓ेрдЦрди :
рд╕ूрдЪрдиा: рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡िрд╖рдпों рдоें рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ 80 рд╕े 100 рд╢рдм्рджों рдоें рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦिрдП :
(1) рдХिрд╕ाрди рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा
рдоैं рдПрдХ рдХिрд╕ाрди рд╣ूँ, рдзрд░рддी рдХा рдкुрдд्рд░ рдФрд░ рджेрд╢ рдХा рдЕрди्рдирджाрддा। рдоेрд░ा рдЬीрд╡рди рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдХी рдЕрдирд╡рд░рдд рдЧाрдеा рд╣ै। рдоेрд░ा рдЬрди्рдо рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЧोрдж рдоें рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдпрд╣ी рдоेрд░ी рдХрд░्рдорднूрдоि рд╣ै।
рдоैं рдм्рд░рд╣्рдордоुрд╣ूрд░्рдд рдоें рдЙрдарддा рд╣ूँ рдФрд░ рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЕрдкрдиे рд╣рд▓-рдмैрд▓ों рдХे рд╕ाрде рдЦेрддों рдоें рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрддा рд╣ूँ। рдЪाрд╣े рдЬेрда рдХी рддрдкрддी рдзूрдк рд╣ो, рдХрдб़ाрдХे рдХी рдаंрдб рд╣ो рдпा рдоूрд╕рд▓ाрдзाрд░ рдмाрд░िрд╢, рдоैं рдХрднी рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддा। рдоेрд░ा рдкрд╕ीрдиा рдЬрдм рдоिрдЯ्рдЯी рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै, рддрдм рдЬाрдХрд░ рдлрд╕рд▓ рд╕ोрдиा рдмрдирдХрд░ рд▓рд╣рд▓рд╣ाрддी рд╣ै। рдЬрдм рдЦेрдд рд╣рд░े-рднрд░े рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рдоेрд░ा рдорди рдЧрд░्рд╡ рд╕े рднрд░ рдЬाрддा рд╣ै।
рд▓ेрдХिрди рдоेрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рд╡ेрджрдиा рднी рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдХрднी рд╕ूрдЦा рддो рдХрднी рдмाрдв़ рдоेрд░ी рд╕ाрд▓ рднрд░ рдХी рдоेрд╣рдирдд рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдорд╣ंрдЧाрдИ рдФрд░ рдХрд░्рдЬ рдХा рдмोрдЭ рдоेрд░ी рдХрдорд░ рддोрдб़ рджेрддा рд╣ै। рдлिрд░ рднी, рдоैं рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╕े рдкीрдЫे рдирд╣ीं рд╣рдЯрддा рдХ्рдпोंрдХि рдкूрд░ा рджेрд╢ рдоेрд░े рд╣ी рдЙрдЧाрдП рдЕрдиाрдЬ рдкрд░ рдЬीрд╡िрдд рд╣ै। рдоेрд░ी рдмрд╕ рдЗрддрдиी рдЕрднिрд▓ाрд╖ा рд╣ै рдХि рдоुрдЭे рдоेрд░े рд╢्рд░рдо рдХा рдЙрдЪिрдд рдоूрд▓्рдп рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓े। рдЬрдп рдЬрд╡ाрди, рдЬрдп рдХिрд╕ाрди!
(2) рднाрд░рдд рдХा рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдоिрд╢рди-3
реирей рдЕрдЧрд╕्рдд реирежреирей рдХा рджिрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрди्рдиों рдоें рд╕्рд╡рд░्рдг рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдоें рджрд░्рдЬ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рд╡рд╣ рдЧौрд░рд╡рд╢ाрд▓ी рдХ्рд╖рдг рдеा рдЬрдм рднाрд░рдд рдХे 'рдЪंрдж्рд░рдпाрди-рей' рдиे рдЪंрдж्рд░рдоा рдХी рд╕рддрд╣ рдкрд░ рд╕рдлрд▓ рд▓ैंрдбिंрдЧ рдХी। рднाрд░рддीрдп рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрдЧрдарди (ISRO) рдХी рдЗрд╕ рд╕рдлрд▓рддा рдиे рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдорд╕्рддрдХ рдКँрдЪा рдХрд░ рджिрдпा।
рдЪंрдж्рд░рдпाрди-рей рдХा 'рд╡िрдХ्рд░рдо рд▓ैंрдбрд░' рдЪंрдж्рд░рдоा рдХे рджрдХ्рд╖िрдгी рдз्рд░ुрд╡ рдкрд░ рдЙрддрд░ा, рдЬрд╣ाँ рдЖрдЬ рддрдХ рдХोрдИ рднी рджेрд╢ рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХा рдеा। рдЗрд╕ рд╕्рдеाрди рдХो рдЕрдм 'рд╢िрд╡рд╢рдХ्рддि рдкॉрдЗंрдЯ' рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд▓ैंрдбрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓े 'рдк्рд░рдЬ्рдЮाрди рд░ोрд╡рд░' рдиे рд╡рд╣ाँ рдХी рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рдЦрдиिрдЬों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ рджुрдиिрдпा рдХो рдирдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी।
рдпрд╣ рдоिрд╢рди рди рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдЬीрдд рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХे рдЕрдердХ рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдФрд░ рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдлрд▓рддा рдиे рднाрд░рдд рдХो рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рд╕िрдж्рдз рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдЕрдм рдХिрд╕ी рд╕े рдкीрдЫे рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдоिрд╢рди рд╡िрдХрд╕िрдд рднाрд░рдд рдХी рдУрд░ рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдХрджрдо рд╣ै।
(3) рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдХी рд╕ैрд░
рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ौंрджрд░्рдп рдорди рдХो рдЕрд╕ीрдо рд╢ांрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рднी рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдХा рд╕ौंрджрд░्рдп рдЕрдж्рднुрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рдорд╣ीрдиे рдХी рдкूрд░्рдгिрдоा рдХो рдоुрдЭे рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдоें рд╕ैрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा, рдЬो рдоेрд░े рд▓िрдП рдПрдХ рдЕрд╡िрд╕्рдорд░рдгीрдп рдЕрдиुрднрд╡ рдмрди рдЧрдпा।
рд░ाрдд рдХे рдХрд░ीрдм резреж рдмрдЬे рдеे। рдЖрдХाрд╢ рдоें рдкूрд░ा рдЪाँрдж рдЪाँрджी рдХी рдеाрд▓ी рдЬैрд╕ा рдЪрдордХ рд░рд╣ा рдеा। рдЙрд╕рдХी рд╢ीрддрд▓ рдХिрд░рдгें рдзрд░рддी рдкрд░ рджूрдзिрдпा рдЪाрджрд░ рдмिрдЫा рд░рд╣ी рдеीं। рдоैं рдЕрдкрдиे рдоिрдд्рд░ों рдХे рд╕ाрде рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рдЯрд╣рд▓рдиे рдиिрдХрд▓ा। рдаंрдбी-рдаंрдбी рд╣рд╡ा рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी рдЬो рджिрди рднрд░ рдХी рдердХाрди рдХो рдоिрдЯा рд░рд╣ी рдеी। рдирджी рдХे рдЬрд▓ рдоें рдЪाँрдж рдХा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рд▓рд╣рд░ों рдХे рд╕ाрде рдЦेрд▓рддा рд╣ुрдЖ рдк्рд░рддीрдд рд╣ो рд░рд╣ा рдеा।
рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдПрдХ рдЕрдиोрдЦी рд╢ांрддि рдеी। рджूрд░ рдХрд╣ीं рдЭींрдЧुрд░ों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕рди्рдиाрдЯे рдХो рддोрдб़ рд░рд╣ी рдеी। рдкेрдб़-рдкौрдзे рднी рдЪाँрджрдиी рдоें рдирд╣ाрдХрд░ рд╢ांрдд рдЦреЬे рдеे। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдорди рдХी рд╕ाрд░ी рдЪिंрддाрдПँ рджूрд░ рд╣ो рдЧрдИं рдФрд░ рдПрдХ рдЕрд▓ौрдХिрдХ рдЦुрд╢ी рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ुрдЖ। рд╡рд╣ рдЪाँрджрдиी рд░ाрдд рдХी рд╕ैрд░ рдоेрд░े рдорди-рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдкрд░ рдПрдХ рдЕрдоिрдЯ рдЫाрдк рдЫोреЬ рдЧрдИ।