प्रश्न १. (अ) योग्य पर्याय निवडा. (५ गुण)
(i) अल्कधर्मी मृदा धातूंची संयुजा २ आहे. म्हणजे त्यांची आधुनिक आवर्तसारणीतील जागा _______ मध्ये आहे.
(अ) गण २
(ब) गण १६
(क) आवर्त २
(ड) डी-खंड
(अ) गण २
(ब) गण १६
(क) आवर्त २
(ड) डी-खंड
उत्तर: (अ) गण २
(ii) अणुवरील किंवा आयनावरील धनप्रभार जेव्हा वाढतो किंवा ऋणप्रभार कमी होतो तेव्हा त्याला _______ असे म्हणतात.
(अ) क्षपण
(ब) ऑक्सिडीकरण
(क) विस्थापन
(ड) विघटन
(अ) क्षपण
(ब) ऑक्सिडीकरण
(क) विस्थापन
(ड) विघटन
उत्तर: (ब) ऑक्सिडीकरण
(iii) _______ हे उपकरण विद्युतधारा निर्माण करण्यासाठी वापरतात.
(अ) विद्युतचलित्र
(ब) गॅल्व्हॅनोमीटर
(क) विद्युतजनित्र
(ड) व्होल्टमीटर
(अ) विद्युतचलित्र
(ब) गॅल्व्हॅनोमीटर
(क) विद्युतजनित्र
(ड) व्होल्टमीटर
उत्तर: (क) विद्युतजनित्र
(iv) प्रकाश एका पारदर्शक माध्यमातून दुसऱ्या पारदर्शक माध्यमात जाताना त्याची मार्गक्रमणाची दिशा बदलते, यालाच प्रकाशाचे _______ असे म्हणतात.
(अ) परावर्तन
(ब) अपस्करण
(क) अपवर्तन
(ड) अवशोषण
(अ) परावर्तन
(ब) अपस्करण
(क) अपवर्तन
(ड) अवशोषण
उत्तर: (क) अपवर्तन
(v) भूपृष्ठापासून उच्च भ्रमणकक्षेची उंची _______
(अ) = २०,००० km
(ब) = २७,००० km
(क) < ३०,७८० km
(ड) > ३५,७८० km
(अ) = २०,००० km
(ब) = २७,००० km
(क) < ३०,७८० km
(ड) > ३५,७८० km
उत्तर: (ड) > ३५,७८० km
प्रश्न १. (ब) खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (५ गुण)
(i) वेगळा घटक ओळखा: वितळतार, विसंवाहक पदार्थ, रबरी मोजे, जनित्र.
उत्तर: जनित्र.
कारण: जनित्र हे वीज निर्मितीसाठी वापरले जाणारे उपकरण आहे, तर बाकीचे सर्व (वितळतार, विसंवाहक पदार्थ, रबरी मोजे) हे विद्युत सुरक्षेशी संबंधित आहेत.
कारण: जनित्र हे वीज निर्मितीसाठी वापरले जाणारे उपकरण आहे, तर बाकीचे सर्व (वितळतार, विसंवाहक पदार्थ, रबरी मोजे) हे विद्युत सुरक्षेशी संबंधित आहेत.
(ii) सहसंबंध पूर्ण करा:
तांबडा किरण तरंगलांबी जवळपास ७०० nm : जांभळा किरण तरंगलांबी जवळपास : _______
तांबडा किरण तरंगलांबी जवळपास ७०० nm : जांभळा किरण तरंगलांबी जवळपास : _______
उत्तर: ४०० nm (400 nm)
(iii) योग्य जोडी जुळवा:
स्तंभ 'अ': दूरदृष्टिता
स्तंभ 'ब': (अ) दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात (ब) जवळच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात (क) दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसत नाहीत
स्तंभ 'अ': दूरदृष्टिता
स्तंभ 'ब': (अ) दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात (ब) जवळच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात (क) दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसत नाहीत
उत्तर: दूरदृष्टिता — (अ) दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात.
(iv) इलेक्ट्रॉन संरूपण लिहा: अॅल्युमिनिअम.
उत्तर: अॅल्युमिनिअमचा अणुअंक १३ आहे.
इलेक्ट्रॉन संरूपण: २, ८, ३ (2, 8, 3)
इलेक्ट्रॉन संरूपण: २, ८, ३ (2, 8, 3)
(v) चूक की बरोबर ते लिहा: चंद्रावरील मुक्तिवेग पृथ्वीवरील मुक्तिवेगापेक्षा कमी आहे.
उत्तर: बरोबर.
प्रश्न २. (अ) शास्त्रीय कारणे लिहा (कोणतेही दोन). (४ गुण)
(i) सोडिअम हा कायम रॉकेलमध्ये ठेवतात.
उत्तर:
- सोडिअम हा अत्यंत क्रियाशील धातू आहे.
- तो कक्ष तापमानाला हवेतील ऑक्सिजन व आर्द्रतेशी संयोग पावतो.
- ही रासायनिक अभिक्रिया उष्मादायी असून त्यामुळे सोडिअम पेट घेतो.
- तसेच सोडिअम रॉकेलमध्ये बुडतो व त्याच्याशी अभिक्रिया करत नाही; म्हणून अपघाताने पेट घेऊ नये यासाठी सोडिअम नेहमी रॉकेलमध्ये ठेवतात.
(ii) डोळ्यापासून २५ cm पेक्षा कमी अंतरावर ठेवलेली वस्तू निरोगी डोळा स्पष्टपणे पाहू शकत नाही.
उत्तर:
- डोळ्यांचे सिलिअरी स्नायू भिंगाची वक्रता बदलून त्याचे नाभीय अंतर कमी-जास्त करू शकतात (समायोजन शक्ती).
- परंतु, भिंगाची वक्रता वाढवण्याला (जाड होण्याला) एक मर्यादा असते.
- निरोगी डोळ्यासाठी सुस्पष्ट दृष्टीचे लघुत्तम अंतर सुमारे २५ सेमी असते. यापेक्षा कमी अंतरावरील वस्तूंवर डोळा व्यवस्थित लक्ष केंद्रित (Focus) करू शकत नाही.
- म्हणून २५ सेमी पेक्षा कमी अंतरावरील वस्तू डोळा स्पष्टपणे पाहू शकत नाही आणि प्रतिमा धूसर दिसते.
(iii) विजेच्या बल्बमध्ये कुंतल बनविण्यासाठी टंगस्टन धातूचा उपयोग करतात.
उत्तर:
- विजेच्या बल्बमधील तारेतून (फिलामेंट) विद्युत धारा वाहिली असता ती खूप तापते व प्रकाश उत्सर्जित करते.
- यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या धातूचा द्रवणांक अतिउच्च असणे आवश्यक असते.
- टंगस्टनचा द्रवणांक अतिशय उच्च (३४२२°C) आहे, त्यामुळे अतिउच्च तापमानाला सुद्धा ते वितळत नाही.
- म्हणून विजेच्या बल्बमध्ये कुंतल बनविण्यासाठी टंगस्टन धातूचा वापर करतात.
प्रश्न २. (ब) खालील प्रश्न सोडवा (कोणतेही तीन). (६ गुण)
(i) जर एका ग्रहावर एक वस्तू ५ m वरून खाली येण्यास ५ सेकंद घेत असेल तर त्या ग्रहावरील गुरुत्व त्वरण (g) किती?
दिलेले:
वेळ ($t$) = ५ s
विस्थापन ($s$) = ५ m
सुरुवातीचा वेग ($u$) = ० m/s
काढायचे आहे: गुरुत्व त्वरण ($g$)
सूत्र: $s = ut + \frac{1}{2}gt^2$
उकल:
$$५ = (० \times ५) + \frac{1}{2} \times g \times (५)^2$$
$$५ = ० + \frac{1}{2} \times g \times २५$$
$$५ = १२.५ \times g$$
$$g = \frac{५}{१२.५}$$
$$g = ०.४ \, m/s^2$$
उत्तर: त्या ग्रहावरील गुरुत्व त्वरण ०.४ m/s² आहे.
वेळ ($t$) = ५ s
विस्थापन ($s$) = ५ m
सुरुवातीचा वेग ($u$) = ० m/s
काढायचे आहे: गुरुत्व त्वरण ($g$)
सूत्र: $s = ut + \frac{1}{2}gt^2$
उकल:
$$५ = (० \times ५) + \frac{1}{2} \times g \times (५)^2$$
$$५ = ० + \frac{1}{2} \times g \times २५$$
$$५ = १२.५ \times g$$
$$g = \frac{५}{१२.५}$$
$$g = ०.४ \, m/s^2$$
उत्तर: त्या ग्रहावरील गुरुत्व त्वरण ०.४ m/s² आहे.
(ii) एका मूलद्रव्याचे इलेक्ट्रॉन संरूपण २, ८, २ असे आहे. यावरून खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा:
(अ) या मूलद्रव्याचा अणुअंक किती?
(आ) हे मूलद्रव्य कोणत्या आवर्तात आहे?
(अ) या मूलद्रव्याचा अणुअंक किती?
(आ) हे मूलद्रव्य कोणत्या आवर्तात आहे?
उत्तर:
(अ) अणुअंक = इलेक्ट्रॉन्सची बेरीज = २ + ८ + २ = १२. म्हणून अणुअंक १२ आहे.
(आ) या मूलद्रव्यात ३ कवचे (K, L, M) आहेत, म्हणून हे मूलद्रव्य तिसऱ्या आवर्तात आहे.
(अ) अणुअंक = इलेक्ट्रॉन्सची बेरीज = २ + ८ + २ = १२. म्हणून अणुअंक १२ आहे.
(आ) या मूलद्रव्यात ३ कवचे (K, L, M) आहेत, म्हणून हे मूलद्रव्य तिसऱ्या आवर्तात आहे.
(iii) खालील रासायनिक अभिक्रिया पूर्ण करा आणि उत्पादितांची नांवे लिहा:
$CuSO_{4(aq)} + Fe_{(s)} \longrightarrow ......... + .......$
$CuSO_{4(aq)} + Fe_{(s)} \longrightarrow ......... + .......$
उत्तर:
अभिक्रिया: $CuSO_{4(aq)} + Fe_{(s)} \longrightarrow FeSO_{4(aq)} + Cu_{(s)}$
उत्पादितांची नावे: फेरस सल्फेट आणि तांबे (Copper).
अभिक्रिया: $CuSO_{4(aq)} + Fe_{(s)} \longrightarrow FeSO_{4(aq)} + Cu_{(s)}$
उत्पादितांची नावे: फेरस सल्फेट आणि तांबे (Copper).
(iv) विशिष्ट उष्माधारकतेची व्याख्या लिहून त्याचे SI एकक व CGS एकक लिहा.
व्याख्या: एकक वस्तुमानाच्या पदार्थाचे तापमान $1^{\circ}C$ ने वाढवण्यासाठी लागणाऱ्या उष्णतेस त्या पदार्थाची विशिष्ट उष्माधारकता म्हणतात.
SI एकक: ज्यूल प्रति किलोग्राम डिग्री सेल्सिअस ($J/kg^{\circ}C$)
CGS एकक: कॅलरी प्रति ग्रॅम डिग्री सेल्सिअस ($cal/g^{\circ}C$)
SI एकक: ज्यूल प्रति किलोग्राम डिग्री सेल्सिअस ($J/kg^{\circ}C$)
CGS एकक: कॅलरी प्रति ग्रॅम डिग्री सेल्सिअस ($cal/g^{\circ}C$)
(v) मिथेन ($CH_4$) व इथेन ($C_2H_6$) चे इलेक्ट्रॉन-ठिपका संरचना काढा.
उत्तर:
१. मिथेन ($CH_4$): मध्यभागी कार्बन अणू व बाजूने ४ हायड्रोजन अणू. कार्बन प्रत्येकी एका हायड्रोजन सोबत १-१ इलेक्ट्रॉनची भागीदारी करतो.
२. इथेन ($C_2H_6$): दोन कार्बन अणू एकमेकांसोबत इलेक्ट्रॉन जोडीची भागीदारी करतात आणि प्रत्येक कार्बन ३ हायड्रोजन अणूंसोबत इलेक्ट्रॉनची भागीदारी करतो.
(टीप: परीक्षेत ठिपका आणि फुली यांच्या साह्याने वर्तुळाकार संरचना काढणे अपेक्षित आहे.)
१. मिथेन ($CH_4$): मध्यभागी कार्बन अणू व बाजूने ४ हायड्रोजन अणू. कार्बन प्रत्येकी एका हायड्रोजन सोबत १-१ इलेक्ट्रॉनची भागीदारी करतो.
२. इथेन ($C_2H_6$): दोन कार्बन अणू एकमेकांसोबत इलेक्ट्रॉन जोडीची भागीदारी करतात आणि प्रत्येक कार्बन ३ हायड्रोजन अणूंसोबत इलेक्ट्रॉनची भागीदारी करतो.
(टीप: परीक्षेत ठिपका आणि फुली यांच्या साह्याने वर्तुळाकार संरचना काढणे अपेक्षित आहे.)
प्रश्न ३. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा (कोणतेही पाच). (१५ गुण)
(i) 'मुक्तिवेग' ही संकल्पना स्पष्ट करा.
उत्तर:
- जेव्हा एखादी वस्तू वर फेकली जाते, तेव्हा पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे तिचा वेग कमी होतो.
- जर सुरुवातीचा वेग वाढवला, तर ती वस्तू अधिक उंचीवर जाईल.
- सुरुवातीच्या वेगाचे असे एक विशिष्ट मूल्य असते की, ज्या वेगाने वर फेकलेली वस्तू पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण पार करू शकते आणि ती परत पृथ्वीवर येत नाही.
- या विशिष्ट वेगाला मुक्तिवेग ($v_{esc}$) असे म्हणतात.
- सूत्र: $v_{esc} = \sqrt{\frac{2GM}{R}}$
- पृथ्वीसाठी मुक्तिवेग सुमारे ११.२ km/s आहे.
(ii) आधुनिक आवर्तसारणीची खालील माहिती लिहा:
(अ) आधुनिक आवर्ती नियम लिहा.
(ब) आवर्तने व गण यांची संख्या लिहा.
(क) हॅलोजन गणातील मूलद्रव्यांची संयुजा लिहा.
(अ) आधुनिक आवर्ती नियम लिहा.
(ब) आवर्तने व गण यांची संख्या लिहा.
(क) हॅलोजन गणातील मूलद्रव्यांची संयुजा लिहा.
उत्तर:
(अ) आधुनिक आवर्ती नियम: "मूलद्रव्यांचे गुणधर्म हे त्यांच्या अणुअंकांचे आवर्तीफल असतात."
(ब) आधुनिक आवर्तसारणीत ७ आवर्तने आणि १८ गण आहेत.
(क) हॅलोजन गणातील (गण १७) मूलद्रव्यांची संयुजा १ आहे.
(अ) आधुनिक आवर्ती नियम: "मूलद्रव्यांचे गुणधर्म हे त्यांच्या अणुअंकांचे आवर्तीफल असतात."
(ब) आधुनिक आवर्तसारणीत ७ आवर्तने आणि १८ गण आहेत.
(क) हॅलोजन गणातील (गण १७) मूलद्रव्यांची संयुजा १ आहे.
(iii) खालील रासायनिक अभिक्रिया ऊष्माग्राही आहेत की ऊष्मादायी आहेत ते ओळखा:
(अ) $HCl + NaOH \to NaCl + H_2O + \text{उष्णता}$
(ब) $2KClO_{3(s)} \to 2KCl_{(s)} + 3O_2 \uparrow$
(क) $CaO + H_2O \to Ca(OH)_2 + \text{उष्णता}$
(अ) $HCl + NaOH \to NaCl + H_2O + \text{उष्णता}$
(ब) $2KClO_{3(s)} \to 2KCl_{(s)} + 3O_2 \uparrow$
(क) $CaO + H_2O \to Ca(OH)_2 + \text{उष्णता}$
उत्तर:
(अ) ऊष्मादायी (उष्णता बाहेर पडते).
(ब) ऊष्माग्राही (या अभिक्रियेसाठी उष्णता द्यावी लागते).
(क) ऊष्मादायी (कळीचा चुना पाण्यात टाकल्यावर उष्णता बाहेर पडते).
(अ) ऊष्मादायी (उष्णता बाहेर पडते).
(ब) ऊष्माग्राही (या अभिक्रियेसाठी उष्णता द्यावी लागते).
(क) ऊष्मादायी (कळीचा चुना पाण्यात टाकल्यावर उष्णता बाहेर पडते).
(iv) दिलेल्या आकृत्या अ, ब, क ओळखा व त्यांचे उपयोग लिहा.
(दिलेली आकृती गॅल्व्हॅनोमीटरची आहे)
ओळख: हे उपकरण गॅल्व्हॅनोमीटर (Galvanometer) आहे.
उपयोग: विद्युत परिपथातील विद्युतधारेचे अस्तित्व ओळखण्यासाठी व तिची दिशा मोजण्यासाठी याचा उपयोग होतो.
ओळख: हे उपकरण गॅल्व्हॅनोमीटर (Galvanometer) आहे.
उपयोग: विद्युत परिपथातील विद्युतधारेचे अस्तित्व ओळखण्यासाठी व तिची दिशा मोजण्यासाठी याचा उपयोग होतो.
(v) ५ kg वस्तुमान असलेल्या पाण्याचे तापमान $20^{\circ}C$ पासून $100^{\circ}C$ पर्यंत वाढविण्यासाठी किती उष्णता लागेल? ($c=1~kcal/kg^{\circ}C$)
दिलेले:
वस्तुमान ($m$) = ५ kg
तापमानातील फरक ($\Delta T$) = $100^{\circ}C - 20^{\circ}C = 80^{\circ}C$
विशिष्ट उष्माधारकता ($c$) = $1~kcal/kg^{\circ}C$
सूत्र: उष्णता ($Q$) = $m \times c \times \Delta T$
उकल:
$$Q = ५ \times १ \times ८०$$
$$Q = ४०० \text{ kcal}$$
उत्तर: ४०० kcal उष्णता लागेल.
वस्तुमान ($m$) = ५ kg
तापमानातील फरक ($\Delta T$) = $100^{\circ}C - 20^{\circ}C = 80^{\circ}C$
विशिष्ट उष्माधारकता ($c$) = $1~kcal/kg^{\circ}C$
सूत्र: उष्णता ($Q$) = $m \times c \times \Delta T$
उकल:
$$Q = ५ \times १ \times ८०$$
$$Q = ४०० \text{ kcal}$$
उत्तर: ४०० kcal उष्णता लागेल.
(vi) भिंगासाठी वापरले जाणारे कार्टेशिअन चिन्ह संकेत लिहा.
उत्तर:
- भिंगाचे प्रकाशीय मध्य (O) हा आरंभबिंदू मानतात. मुख्य अक्ष हा संदर्भ चौकटीचा X-अक्ष घेतात.
- सर्व अंतरे प्रकाशीय मध्यापासून मोजतात.
- आपती प्रकाशाच्या दिशेने मोजलेली अंतरे धन मानतात.
- आपती प्रकाशाच्या विरुद्ध दिशेने मोजलेली अंतरे ऋण मानतात.
- मुख्य अक्षाला लंब व वरच्या दिशेने मोजलेली अंतरे (वस्तूची उंची) धन असतात.
- मुख्य अक्षाला लंब व खालच्या दिशेने मोजलेली अंतरे (प्रतिमेची उंची) ऋण असतात.
- बहिर्वक्र भिंगाचे नाभीय अंतर धन असते, तर अंतर्वक्र भिंगाचे नाभीय अंतर ऋण असते.
(vii) खालील तक्ता पूर्ण करा (उपग्रह प्रकार व कार्य):
IRNSS, हवामान उपग्रह, पृथ्वी निरीक्षण.
IRNSS, हवामान उपग्रह, पृथ्वी निरीक्षण.
उत्तर:
- IRNSS: दिशादर्शक उपग्रह (Navigation) - स्थान निश्चितीसाठी.
- हवामान उपग्रह: हवामानाचा अभ्यास व अंदाज वर्तवणे (उदा. INSAT/GSAT).
- पृथ्वी निरीक्षण: पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील साधनसंपत्तीचे व्यवस्थापन (उदा. IRS).
(viii) खालील अभिक्रियांसाठी रासायनिक समीकरणे लिहा:
(अ) थर्मिट अभिक्रिया
(ब) मॅग्नेशिअम फितीचे हवेतील ज्वलन
(क) लोखंडाचा खिळा/चुरा कॉपर सल्फेटच्या जलीय द्रावणात टाकला.
(अ) थर्मिट अभिक्रिया
(ब) मॅग्नेशिअम फितीचे हवेतील ज्वलन
(क) लोखंडाचा खिळा/चुरा कॉपर सल्फेटच्या जलीय द्रावणात टाकला.
उत्तर:
(अ) थर्मिट अभिक्रिया:
$$Fe_2O_{3(s)} + 2Al_{(s)} \longrightarrow 2Fe_{(l)} + Al_2O_{3(s)} + \text{उष्णता}$$
(ब) मॅग्नेशिअमचे ज्वलन:
$$2Mg_{(s)} + O_{2(g)} \longrightarrow 2MgO_{(s)}$$
(क) लोखंड व कॉपर सल्फेट:
$$Fe_{(s)} + CuSO_{4(aq)} \longrightarrow FeSO_{4(aq)} + Cu_{(s)}$$
(अ) थर्मिट अभिक्रिया:
$$Fe_2O_{3(s)} + 2Al_{(s)} \longrightarrow 2Fe_{(l)} + Al_2O_{3(s)} + \text{उष्णता}$$
(ब) मॅग्नेशिअमचे ज्वलन:
$$2Mg_{(s)} + O_{2(g)} \longrightarrow 2MgO_{(s)}$$
(क) लोखंड व कॉपर सल्फेट:
$$Fe_{(s)} + CuSO_{4(aq)} \longrightarrow FeSO_{4(aq)} + Cu_{(s)}$$
प्रश्न ४. खालील कोणताही एक उपप्रश्न सोडवा. (५ गुण)
(i) "इंद्रधनुष्य हे प्रकाशाचे अपस्करण, अपवर्तन आणि आंतरिक परावर्तन ह्या तीनही नैसर्गिक घटनांचे एकत्रीकरण आहे." हे विधान आकृतीसह स्पष्ट करा.
उत्तर:
इंद्रधनुष्य ही आकाशात दिसणारी एक नैसर्गिक घटना असून ती प्रकाशाचे अपस्करण, अपवर्तन आणि आंतरिक परावर्तन या तिन्हींचा एकत्रित परिणाम आहे.
स्पष्टीकरण:
(टीप: पाण्याची थेंब आणि प्रकाशाचे किरण दर्शवणारी नामनिर्देशित आकृती काढणे आवश्यक आहे.)
इंद्रधनुष्य ही आकाशात दिसणारी एक नैसर्गिक घटना असून ती प्रकाशाचे अपस्करण, अपवर्तन आणि आंतरिक परावर्तन या तिन्हींचा एकत्रित परिणाम आहे.
स्पष्टीकरण:
- पावसाच्या थेंबात शिरताना सूर्यप्रकाशाचे अपवर्तन व अपस्करण होते. (प्रकाशाचे सात रंगात विभाजन होते).
- त्यानंतर थेंबाच्या आतल्या पृष्ठभागावरून प्रकाशाचे आंतरिक परावर्तन होते.
- शेवटी थेंबातून बाहेर पडताना प्रकाशाचे पुन्हा अपवर्तन होते.
(टीप: पाण्याची थेंब आणि प्रकाशाचे किरण दर्शवणारी नामनिर्देशित आकृती काढणे आवश्यक आहे.)
(ii) खालील सारणी पूर्ण करा.
उत्तर:
| अ. क्र. | कार्बन अणूंची सरलशृंखला | रेणुसूत्र | नाव |
|---|---|---|---|
| १. | C | $CH_4$ | मिथेन |
| २. | C-C | $C_2H_6$ | ईथेन |
| ३. | C-C-C | $C_3H_8$ | प्रोपेन |
| ४. | C-C-C-C | $C_4H_{10}$ | ब्यूटेन |
| ५. | C-C-C-C-C | $C_5H_{12}$ | पेंटेन |
| ६. | C-C-C-C-C-C | $C_6H_{14}$ | हेक्झेन |
| ७. | C-C-C-C-C-C-C | $C_7H_{16}$ | हेप्टेन |
| ८. | C-C-C-C-C-C-C-C | $C_8H_{18}$ | ऑक्टेन |
| ९. | C-C-C-C-C-C-C-C-C | $C_9H_{20}$ | नोनेन |
| १०. | C-C-C-C-C-C-C-C-C-C | $C_{10}H_{22}$ | डीकेन |
No comments:
Post a Comment