HSC Hindi (04) Board Paper Solution 2026
Maharashtra State Board of Secondary and Higher Secondary Education
Subject: Hindi Yuvakbharati | Marks: 80
рд╡िрднाрдЧ - рез : рдЧрдж्рдп (Prose)
рдХृрддि рез (рдЕ) - рдЖрджрд░्рд╢ рдмрджрд▓ा (рд╕ुрджрд░्рд╢рди)
(рез) рд╕ंрдЬाрд▓ рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : рд╕िрдкाрд╣िрдпों рдХो рдЗрди рдмाрддों рдХी рд╕ुрдз рди рд░рд╣ी- рджрдо-рдХे-рджрдо
- рдзीрд░े-рдзीрд░े
- рд╕ाрде-рд╕ाрде
- рдЬрдоीрди-рдЖрд╕рдоाрди
рдпрд╣ рдХрдерди рдкूрд░्рдгрддः рд╕рдд्рдп рд╣ै। рдХрд▓ा рдИрд╢्рд╡рд░ीрдп рджेрди рд╣ै рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХрд▓ा рдХा рд╢рдд्рд░ु рд╣ै। рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪा рдХрд▓ाрдХाрд░ рд╡рд╣ी рд╣ै рдЬो рдИрд░्рд╖्рдпा рд╕े рдкрд░े рд╣ोрдХрд░ рдХрд▓ा рдХी рд╕ाрдзрдиा рдХрд░рддा рд╣ै। рдЬрдм рдХोрдИ рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХी рдк्рд░рддिрднा рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдорд╣ाрдирддा рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддा рд╣ै। рддाрдирд╕ेрди рдорд╣ाрди рдеे, рдкрд░рди्рддु рдЙрдирдоें рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдеा, рдЬрдмрдХि рдмैрдЬू рдмाрд╡рд░ा рдиे рддाрдирд╕ेрди рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдХे рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा рдХि рд╡рд╣ рди рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрдЧीрдд рдоें рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЙрдд्рддрдо рдоाрдирд╡ीрдп рдХрд▓ाрдХाрд░ рднी рд╣ैं। рджूрд╕рд░ों рдХी рдХрд▓ा рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рдиा рд╣ी рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдзрд░्рдо рд╣ै।
рдХृрддि рез (рдЖ) - рдУрдЬोрди рд╡िрдШрдЯрди рдХा рд╕ंрдХрдЯ
(рез) рдЖрдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП : рд╕ी.рдПрдл.рд╕ी. рдпौрдЧिрдХों рдХी рдпे рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рд╣ैं -- (i) рдЕрд╡рдЧुрдг ✖ рдЧुрдг
- (ii) рдЕрд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ ✖ рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ
- (iii) рдЧрд▓рдд ✖ рд╕рд╣ी
- (iv) рдЙрдд्рддрд░ ✖ рдк्рд░рд╢्рди
рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╣ोрдиे рдХे рдиाрддे рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░рдиे рдЪाрд╣िрдП। рд╣рдоें рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрдо рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдмिрдЬрд▓ी рдФрд░ рдкाрдиी рдХी рдмрдЪрдд рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рд╕ी.рдПрдл.рд╕ी. рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдкрдХрд░рдгों рдЬैрд╕े рдП.рд╕ी. рдФрд░ рд░ेрдл्рд░िрдЬрд░ेрдЯрд░ рдХा рд╕ीрдоिрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। 'рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо' рдХी рднाрд╡рдиा рдХे рд╕ाрде рд╣рдоें рдЕрдкрдиी рдзрд░рддी рдХो рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХे рд▓िрдП рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдХृрддि рез (рдЗ) - рд▓рдШूрдд्рддрд░ी рдк्рд░рд╢्рди
(рез) рдиिрд░ाрд▓ा рдЬी рдХी рдЪाрд░िрдд्рд░िрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рд▓िрдЦिрдП।рдорд╣ाрдк्рд░ाрдг рдиिрд░ाрд▓ा рдЬी рдХा рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдЙрджाрд░ рдеा। рд╡े рджीрди-рджुрдЦिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдХрд░ुрдгा рдХा рднाрд╡ рд░рдЦрддे рдеे। рдЕрдкрдиी рдЖрд░्рдеिрдХ рддंрдЧी рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд╡े рдоुрдХ्рддрд╣рд╕्рдд рд╕े рджाрди рдХрд░рддे рдеे। рдЕрддिрдеिрдпों рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╡े рджेрд╡рддुрд▓्рдп рдоाрдирддे рдеे। рдЙрдирдоें рдлрдХ्рдХрдб़рдкрди рдФрд░ рдорд╕्рддी рдеी, рдХिрди्рддु рд╕ाрде рд╣ी рд╡े рд╕्рд╡ाрднिрдоाрдиी рднी рдеे। рд╡े рд╕ंрдЪрдп рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рд╡िрд░ोрдзी рдеे рдФрд░ рдЬो рдХुрдЫ рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рд╣ोрддा, рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХो рджे рджेрддे рдеे। рд╡े рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪे 'рдФрдШрдб़ рджाрдиी' рдеे।
рдХрди्рд╣ैрдпाрд▓ाрд▓ рдоिрд╢्рд░ 'рдк्рд░рднाрдХрд░' рдЬी рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиा рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдоें рдкाрдк рдФрд░ рдЕрди्рдпाрдп рдХैрд╕े рдкрдирдкрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░рдХों рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ेрдЦрдХ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдкाрдк рдЪाрд░ рд╣рдеिрдпाрд░ों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै - рдЙрдкेрдХ्рд╖ा, рдиिंрджा, рд╣рдд्рдпा рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा। рдЬрдм рдХोрдИ рд╕ुрдзाрд░рдХ рдкाрдк рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрддा рд╣ै, рддो рд╕рдоाрдЬ рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै, рдлिрд░ рдиिंрджा, рдлिрд░ рд╣рдд्рдпा। рдЬрдм рдпे рддीрдиों рд╡िрдлрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдкाрдк рдЙрд╕े 'рдорд╣ाрдд्рдоा' рдмрдиाрдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдкूрдЬा (рд╢्рд░рдж्рдзा) рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╕ुрдзाрд░рдХ рдХे рд╡िрдЪाрд░ рддो рдкूрдЬे рдЬाрддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХा рдЖрдЪрд░рдг рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा। рдиिрдмंрдз рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣рдоें рдЗрд╕ рд╡िрдбंрдмрдиा рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХрд░рдиा рд╣ै।
рдХрд╣ाрдиी 'рдХोрдЦрдЬाрдпा' рдоें рд╕ुрдЧंрдзा рдХी рдоाँ рдЙрд╕े рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рдмрдирдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджेрддी рд╣ैं। рдкंрдХ्рддि "рдЙрдб़ो рдмेрдЯी, рдЙрдб़ो! рдкрд░ рдзрд░рддी рдкрд░ рдиिрдЧाрд╣ рд░рдЦрдХрд░" рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрди्рдирддि рдХрд░рдиा, рд╕рдкрдиे рджेрдЦрдиा рдФрд░ рдКँрдЪाрдЗрдпों рдХो рдЫूрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиी рдЬрдб़ों, рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХो рдХрднी рдирд╣ीं рднूрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдоाँ рдЪाрд╣рддी рд╣ैं рдХि рд╕ुрдЧंрдзा рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрдиे, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиे, рд▓ेрдХिрди рд╕ाрде рд╣ी рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдФрд░ рд░िрд╢्рддों рдХी рдЕрд╣рдоिрдпрдд рдХो рднी рд╕рдордЭे। рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдХрд░ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХे рд╕ाрде рд╕рдлрд▓рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рд╣ी рдЗрд╕ рдХрдерди рдХा рдоूрд▓ рдоंрдд्рд░ рд╣ै।
рдХृрддि рез (рдИ) - рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЙрдд्рддрд░
- рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЬी рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиाрдо: рдмрдж्рд░ीрдиाрде।
- 'рдХोрдЦрдЬाрдпा' рдХрд╣ाрдиी рдХे рд╣िंрджी рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ: рд╡ैрдж्рдпрдиाрде рдЭा।
- рдХрди्рд╣ैрдпाрд▓ाрд▓ рдоिрд╢्рд░ 'рдк्рд░рднाрдХрд░' рдХे рдиिрдмंрдз рд╕ंрдЧ्рд░рд╣: 'рдЬिंрджрдЧी рдоुрд╕्рдХुрд░ाрдИ', 'рдмाрдЬे рдкाрдпрд▓िрдпा рдХे рдШुंрдШрд░ू', 'рдоाрдЯी рд╣ो рдЧрдИ рд╕ोрдиा' (рдХोрдИ рднी рджो)।
- рдЖрд╢ाрд░ाрдиी рд╡्рд╣ोрд░ा рдЬी рдХी рд░рдЪрдиाрдПँ: 'рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ाрдПँ', 'рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рд▓ेрдЦिрдХाрдПँ', 'рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдХिрд╢ोрд░ी'।
рд╡िрднाрдЧ - реи : рдкрдж्рдп (Poetry)
рдХृрддि реи (рдЕ) - рдирд╡рдиिрд░्рдоाрдг (рдд्рд░िрд▓ोрдЪрди)
(рез) рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП :(ii) рдЬिрд╕े рдоंрдЬिрд▓ рдХा рдкрддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдпрд╣ рдХрд░рддा рд╣ै -
- (i) рдоंрдЬ़िрд▓ - рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ
- (ii) рдкрде - рдкुрд▓्рд▓िंрдЧ
- (iii) рд╕िрдж्рдзि - рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ
- (iv) рдЗрддिрд╣ाрд╕ - рдкुрд▓्рд▓िंрдЧ
рдХृрддि реи (рдЖ) - рдЧрдЬ़рд▓ (рдоाрдгिрдХ рд╡рд░्рдоा)
(рез) рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :- (i) рдкрд░िंрджों рдХो рдпрд╣ рд╢िрдХाрдпрдд рд╣ै - рдХि рдоाрд▓िрдХ (рдИрд╢्рд╡рд░) рдХे рджिрдП рджाрдиों рдоें рднी рд╢ाрдпрдж рдШुрди рд▓рдЧा рд╣ै।
- (ii) рд╣рдоाрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдЗрдирдоें рдЦो рдЧрдИ - рдЪंрдж рд╕рд╡ाрд▓ों рдоें।
- (i) рд╕ुрдЧंрдз - рдЦ़ुрд╢рдмू
- (ii) рдкрдХ्рд╖ी - рдкрд░िंрджे
- (iii) рдЙрдд्рддрд░ - рдЬрд╡ाрдм
- (iv) рдЬीрд╡рди - рдЬ़िंрджрдЧी
рдХृрддि реи (рдЗ) - рд░рд╕ाрд╕्рд╡ाрджрди
рдоुрдж्рджों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ 'рд╡ृंрдж рдХे рджोрд╣े' рдХा рд░рд╕ाрд╕्рд╡ाрджрди:- (рез) рд░рдЪрдиाрдХाрд░: рдХрд╡ि рд╡ृंрдж।
- (реи) рдкрд╕ंрдж рдХी рдкंрдХ्рддिрдпाँ:
"рдХрд░рдд-рдХрд░рдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХे, рдЬрдб़рдорддि рд╣ोрдд рд╕ुрдЬाрди।
рд░рд╕рд░ी рдЖрд╡рдд рдЬाрдд рддे, рд╕िрд▓ рдкрд░ рдкрд░рдд рдиिрд╕ाрди।।" - (рей) рдкрд╕ंрдж рдЖрдиे рдХा рдХाрд░рдг: рдЗрди рдкंрдХ्рддिрдпों рдоें рдХрд╡ि рдиे рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕ुंрджрд░ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдордЭाрдпा рд╣ै। рдЬैрд╕े рдХोрдорд▓ рд░рд╕्рд╕ी рдХे рдмाрд░-рдмाрд░ рд░рдЧрдб़рдиे рд╕े рдХрдаोрд░ рдкрдд्рдерд░ рдкрд░ рднी рдиिрд╢ाрди рдкрдб़ рдЬाрддे рд╣ैं, рд╡ैрд╕े рд╣ी рдиिрд░ंрддрд░ рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╕े рдоूрд░्рдЦ рд╡्рдпрдХ्рддि рднी рд╡िрдж्рд╡ाрди рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рдЖрд╢ा рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।
- (рек) рдХрд╡िрддा рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рднाрд╡: рд╡ृंрдж рдХे рджोрд╣े рдиीрддिрдкрд░рдХ рд╣ैं। рдЗрдирдоें рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рдкिрд░ोрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХрд╡ि рдиे рд╡िрдж्рдпा, рдЙрдж्рдпрдо, рд╕рдЬ्рдЬрдирддा рдФрд░ рдЧुрдгों рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рд╣ै। рдоुрдЦ्рдп рднाрд╡ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХो рд╕рджैрд╡ рд╕рдж्рдЧुрдгों рдХो рдЕрдкрдиाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдЕрд╡рдЧुрдгों рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдХृрддि реи (рдИ) - рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЙрдд्рддрд░
- 'рдирдпी рдХрд╡िрддा' рдХे рдЕрди्рдп рдХрд╡िрдпों рдХे рдиाрдо: рджुрд╖्рдпंрдд рдХुрдоाрд░, рдирд░ेрд╢ рдоेрд╣рддा, рдзрд░्рдорд╡ीрд░ рднाрд░рддी (рдХोрдИ рднी)।
- рдЧुрд░ु рдиाрдирдХ рдЬी рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд░рдЪрдиाрдПँ: рдЧुрд░ु рдЧ्рд░ंрде рд╕ाрд╣рдм, рдЬрдкुрдЬी рд╕ाрд╣िрдм।
- рд▓ोрдХрдЧीрддों рдХे рджो рдк्рд░рдХाрд░: рд╕ोрд╣рд░, рдХрдЬрд░ी, рдЪैрддी, рд╡िрд╡ाрд╣ рдЧीрдд।
- рджोрд╣ा рдЫंрдж рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдпрд╣ рдЕрд░्рдж्рдзрд╕рдо рдоाрдд्рд░िрдХ рдЫंрдж рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдердо рдФрд░ рддृрддीрдп рдЪрд░рдг рдоें 13-13 рдоाрдд्рд░ाрдПँ рддрдеा рдж्рд╡िрддीрдп рдФрд░ рдЪрддुрд░्рде рдЪрд░рдг рдоें 11-11 рдоाрдд्рд░ाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं।
рд╡िрднाрдЧ - рей : рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрдз्рдпрдпрди (рдХрдиुрдк्рд░िрдпा)
рдХृрддि рей (рдЕ) - рдХрдиुрдк्рд░िрдпा (рдзрд░्рдорд╡ीрд░ рднाрд░рддी)
(рез) рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :- (i) рдХрдиु рдЗрд╕ рд╡ृрдХ्рд╖ рдХे рдиीрдЪे рдЦрдб़े рдеे: рдХрджंрдм
- (ii) рд░ाрдзा рдЗрди्рд╣ें рдк्рд░рдгाрдо рдХिрдпा рдХрд░рддी рдеी: рдз्рдпाрдирдордЧ्рди рджेрд╡рддा рд╕рдордЭ рдХрд░ (рдХрдиु рдХो)
- (i) рдИрд╢्рд╡рд░ - рджेрд╡рддा
- (ii) рдкрдЧрд▓ी - рдмाрд╡рд░ी
- (iii) рд▓рдб़ाрдИ - рдпुрдж्рдз
- (iv) рд░ाрд╕्рддा - рд░ाрд╣
рдХृрддि рей (рдЖ) - рд▓рдШूрдд्рддрд░ी рдк्рд░рд╢्рди
рдк्рд░рд╢्рди: рд░ाрдзा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ाрд░्рдердХрддा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।рд░ाрдзा рдХे рд▓िрдП рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ाрд░्рдердХрддा рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░ेрдо рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै। рдХрдиुрдк्рд░िрдпा рдХाрд╡्рдп рдоें рд░ाрдзा рддрди्рдордпрддा рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХी рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд् рдоूрд░्рддि рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЬीрд╡рди рдХा рдЪрд░рдо рд╕рдд्рдп рдк्рд░ेрдо рдХी рдЕрдиुрднूрддि рд╣ै, рди рдХि рдпुрдж्рдз рдпा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдиिрд░्рдоाрдг। рд╡рд╣ рдоाрдирддी рд╣ैं рдХि рдХृрд╖्рдг рдХा рд╡рд╣ рд░ूрдк рдЬो рдХрджंрдм рдХे рдиीрдЪे рдмंрд╕ी рдмрдЬाрддा рдеा рдФрд░ рд░ाрд╕ рд░рдЪाрддा рдеा, рд╡рд╣ी рд╕рдд्рдп рд╣ै। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХा рдпुрдж्рдз, рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдиिрд░्рдоाрдг рд░ाрдзा рдХे рд▓िрдП рдиिрд░рд░्рдердХ рд╣ैं рдпрджि рдЙрдирдоें рдк्рд░ेрдо рдХा рдЕрднाрд╡ рд╣ै। рд░ाрдзा рдХी рджृрд╖्рдЯि рдоें рд╡рд╣ рдХ्рд╖рдг рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ै рдЬрдм рд╡рд╣ рдХृрд╖्рдг рдХे рд╕ाрде рдкूрд░्рдг рддрди्рдордпрддा рдоें рдЬीрддी рдеी। рдк्рд░ेрдо рд╣ी рд╕ृрд╖्рдЯि рдХा рдоूрд▓ рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХा рд╕ाрд░ рд╣ै।
рд╡िрднाрдЧ - рек : рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╣िंрджी
рдХृрддि рек (рдЕ) - рдлीрдЪрд░ рд▓ेрдЦрди / рд╕ूрдд्рд░ рд╕ंрдЪाрд▓рди
(рез) рдкрд░िрдЪ्рдЫेрдж рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрдд्рддрд░ (рдлीрдЪрд░ рд▓ेрдЦрди):- рд╕рдд्рдп -> рд╕рдд्рдпрддा
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ -> рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп
- рд╕ाрд░्рдердХрддा -> рд╕ाрд░्рдердХ
- рдЕрдЪ्рдЫाрдИ -> рдЕрдЪ्рдЫा
рдХृрддि рек (рдЖ) - рд▓рдШूрдд्рддрд░ी рдк्рд░рд╢्рди
рдм्рд▓ॉрдЧ рд▓ेрдЦрди рдоें рдмрд░рддी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпों рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓िрдП।рдм्рд▓ॉрдЧ рд▓ेрдЦрди рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдоें рдХुрдЫ рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпाँ рдмрд░рддрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै:
- рднाрд╖ा рдХी рдорд░्рдпाрджा: рдм्рд▓ॉрдЧ рд▓िрдЦрддे рд╕рдордп рдЕрд╕ंрд╕рджीрдп рдпा рдЕрднрдж्рд░ рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд╢ुрдж्рдзрддा: рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдЯीрдХ рдФрд░ рд╕рд╣ी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЭूрдаी рдЦрдмрд░ें рдлैрд▓ाрдиे рд╕े рдмрдЪрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рдХिрд╕ी рдХी рдиिंрджा рд╕े рдмрдЪें: рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि, рд╕рдоुрджाрдп рдпा рдзрд░्рдо рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдаेрд╕ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрддें рдирд╣ीं рд▓िрдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП।
- рдХॉрдкीрд░ाрдЗрдЯ: рджूрд╕рд░ों рдХी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХो рдмिрдиा рдЕрдиुрдорддि рдпा рд╢्рд░ेрдп рджिрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рд╡िрд╖рдп рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा: рд╡िрдЪाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдФрд░ рдкाрдардХ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП।
рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдХрд░ рд░िрдХ्рдд рд╕्рдеाрдиों рдХी рдкूрд░्рддि (MCQ):
- рдкрд▓्рд▓рд╡рди рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै - (ii) рд╡िрд╕्рддाрд░
- рдлीрдЪрд░ рд▓ेрдЦрди ______ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। (рдЧрдж्рдпांрд╢ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 'рд╕рдд्рдпрддा/рддрде्рдпрддा' рдоुрдЦ्рдп рддрдд्рд╡ рд╣ै, рдкрд░рди्рддु рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпुрдХ्рдд) - (iv) рдЬ्рдЮाрдирдк्рд░рдж (рдиोрдЯ: рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдлीрдЪрд░ 'рднाрд╡рдиा рдк्рд░рдзाрди' рд╣ोрддा рд╣ै рд╕рдоाрдЪाрд░ рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рд▓ेрдХिрди рджिрдП рдЧрдП рдЧрдж्рдпांрд╢ рдоें 'рдЬाрдирдХाрд░ी' рдкрд░ рдЬोрд░ рд╣ै।)
- рдоैं рдЙрдж्рдШोрд╖рдХ рдХी рднूрдоिрдХा рдкूрд░ी ______ рд╕े рдиिрднाрддा рд░рд╣ा рд╣ूँ। - (iii) рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░ी (рдпा рдиिрд╖्рдаा)
- рдЙрд▓्рд▓ू рд░ाрдд рдХे рдЕंрдзेрд░े рдоें ______ рд╕े рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं। - (iii) рд╕рд░рд▓рддा (рд╕рд╣ी рд╢рдм्рдж 'рд╕्рдкрд╖्рдЯ' рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें 'рд╕рд░рд▓рддा' рдиिрдХрдЯрддрдо рд╣ै)।
рдХृрддि рек (рдЗ) - рдЕрдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢
(рез) рдЕँрдЧ्рд░ेрдЬ рд░рдордгिрдпों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ:- (i) рд░рдордгी -> рд░рдордгिрдпाँ
- (ii) рдмрдЪ्рдЪे -> рдмрдЪ्рдЪा
- (iii) рдШोрдб़ा -> рдШोрдб़े
- (iv) рдЖँрдЦें -> рдЖँрдЦ
рдХृрддि рек (рдИ) - рдкाрд░िрднाрд╖िрдХ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी (Terminology)
- Census Officer - рдЬрдирдЧрдгрдиा рдЕрдзिрдХाрд░ी
- Enrolment - рдиाрдоांрдХрди
- Fixed Deposit - рд╕ाрд╡рдзि рдЬрдоा
- Transaction - рд▓ेрди-рджेрди / рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░
- Speed - рдЧрддि
- Graphic Table - рдЖрд▓ेрдЦ рд╕ाрд░рдгी
- Antiseptics - рдкूрддिрд░ोрдзी / рд░ोрдЧाрдгुрдиाрд╢рдХ
- Output - рдЙрдд्рдкाрджрди / рдиिрд░्рдЧрдд / рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ
рд╡िрднाрдЧ - рел : рд╡्рдпाрдХрд░рдг (Grammar)
(рдЕ) рдХाрд▓ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
- рдмैрдЬू рдХा рд▓рд╣ू рд╕ूрдЦ рдЧрдпा рд╣ै। (рд╕ाрдоाрди्рдп рднूрддрдХाрд▓)
→ рдмैрдЬू рдХा рд▓рд╣ू рд╕ूрдЦा। - рдЧрд░्рдЧ рд╕ाрд╣рдм рдиे рдЕрдкрдиे рд╡рдЪрди рдХा рдкाрд▓рди рдХिрдпा। (рд╕ाрдоाрди्рдп рднрд╡िрд╖्рдпрдХाрд▓)
→ рдЧрд░्рдЧ рд╕ाрд╣рдм рдЕрдкрдиे рд╡рдЪрди рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░ेंрдЧे। - рд╣рдоाрд░े рднूрдоंрдбрд▓ рдоें рд╣рд╡ा рдФрд░ рдкाрдиी рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं। (рдЕрдкूрд░्рдг рд╡рд░्рддрдоाрдирдХाрд▓)
→ рд╣рдоाрд░े рднूрдоंрдбрд▓ рдоें рд╣рд╡ा рдФрд░ рдкाрдиी рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рджूрд╖िрдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं। - рд╕ुрдзाрд░рдХ рдкाрдкों рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХा рдЭंрдбा рдмुрд▓ंрдж рдХрд░рддा рд╣ै। (рдкूрд░्рдг рднूрддрдХाрд▓)
→ рд╕ुрдзाрд░рдХ рдиे рдкाрдкों рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХा рдЭंрдбा рдмुрд▓ंрдж рдХिрдпा рдеा।
(рдЖ) рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдкрд╣рдЪाрдиिрдП
- рдкाрдпो рдЬी рдоैंрдиे рд░ाрдо рд░рддрди рдзрди рдкाрдпो। → рд░ूрдкрдХ рдЕрд▓ंрдХाрд░
- рдоोрддी рдХी рд▓рдб़िрдпों рд╕े рд╕ुंрджрд░, рдЭрд░рддे рд╣ैं рдЭाрдЧ рднрд░े рдиिрд░्рдЭрд░! → рдЙрдкрдоा рдЕрд▓ंрдХाрд░
- рдЬाрди рдкрдб़рддा рд╣ै рдиेрдд्рд░ рджेрдЦ рдмрдб़े-рдмрдб़े। → рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा рдЕрд▓ंрдХाрд░
- рдЖрдирди-рдУрдк рдЙрдЬाрд╕ (рд╡рд░्рдг рдЖрд╡ृрдд्рддि) → рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ рдЕрд▓ंрдХाрд░
(рдЗ) рд░рд╕ рдкрд╣рдЪाрдиिрдП
- рддू рджрдпाрд▓ु рджीрди рд╣ौं... → рднрдХ्рддि рд░рд╕
- рдПрдХ рдЕрдЪंрднा рджेрдЦा рд░े рднाрдИ... → рдЕрдж्рднुрдд рд░рд╕
- рдоाрдЯी рдХрд╣ै рдХुрдо्рд╣ाрд░ рд╕े... → рд╢ांрдд рд░рд╕
- рдХрд╣ा- рдХैрдХрдпी рдиे рд╕рдХ्рд░ोрдз... → рд░ौрдж्рд░ рд░рд╕
(рдИ) рдоुрд╣ाрд╡рд░े
- рдЖँрдЦें рдмिрдЫाрдиा (рдк्рд░ेрдордкूрд░्рд╡рдХ рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा / рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдХрд░рдиा)
рдк्рд░рдпोрдЧ: рдоाँ рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХे рдЖрдиे рдХी рд░ाрд╣ рдоें рдЖँрдЦें рдмिрдЫाрдП рдмैрдаी рдеी। - рддिрд▓ рдХा рддाрдб़ рдмрдиाрдиा (рдЫोрдЯी рдмाрдд рдХो рдмрдб़ा рдХрд░рдиा)
рдк्рд░рдпोрдЧ: рд░рдоेрд╢ рдХी рдЖрджрдд рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╣рд░ рдЫोрдЯी рдмाрдд рдХा рддिрд▓ рдХा рддाрдб़ рдмрдиा рджेрддा рд╣ै। - рдЪрд▓ рдмрд╕рдиा (рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрдиा)
рдк्рд░рдпोрдЧ: рд▓ंрдмी рдмीрдоाрд░ी рдХे рдмाрдж рдХрд▓ рдЙрдирдХे рджाрджाрдЬी рдЪрд▓ рдмрд╕े। - рдЬाрди рдмрдЦ्рд╢рдиा (рдЬीрд╡рди рджाрди рджेрдиा / рдЫोрдб़ рджेрдиा)
рдк्рд░рдпोрдЧ: рд░ाрдЬा рдиे рджрдпा рдХрд░рдХे рд╢рдд्рд░ु рд╕ैрдиिрдХ рдХी рдЬाрди рдмрдЦ्рд╢ рджी।
(рдЙ) рд╡ाрдХ्рдп рд╢ुрдж्рдзि
- рдХрдпी рдмрд╕्рддीрдпाँ рдЙрдЬрдб рдЧрдИ।
рд╢ुрдж्рдз: рдХрдИ рдмрд╕्рддिрдпाँ рдЙрдЬрдб़ рдЧрдИं। - рд╣рдоें рдкूрд░ाрдиी - рдЬрд░्рдЬрд░ рд░ूрдв़िрдпों рдХो рддोрдбрдиी рд╣ै, рдЕрдЪ्рдЫी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУ рдХो рдирд╣ीं !
рд╢ुрдж्рдз: рд╣рдоें рдкुрд░ाрдиी-рдЬрд░्рдЬрд░ рд░ूрдв़िрдпों рдХो рддोрдб़рдиा рд╣ै, рдЕрдЪ्рдЫी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХो рдирд╣ीं! - рдоौрд╕ि рдлिрд░ рдЙрд╕ी рдХूрд░्рд╕ी рдкрд░ рдЖрдХрд░ рдмैрда рдЧрдИ।
рд╢ुрдж्рдз: рдоौрд╕ी рдлिрд░ рдЙрд╕ी рдХुрд░्рд╕ी рдкрд░ рдЖрдХрд░ рдмैрда рдЧрдИं। - рдЖрдЬ рдХे рдмрдЪ्рдЪे рд╡ेрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдкрд▓ рд░рд╣ी рд╣ैं !
рд╢ुрдж्рдз: рдЖрдЬ рдХे рдмрдЪ्рдЪे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдкрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं!
ЁЯУД Original Board Question Paper
No comments:
Post a Comment