SSC Algebra Part 1 Board Question Paper Solution 2025 | Hindi Medium | Maharashtra Board N 826

рдк्рд░рд╢्рди рез. (A) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рдХे рд▓िрдП рдЪाрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдЗрдирдоें рд╕े рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдХрд░ рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП। (рек рдЕंрдХ)
(i) \( \begin{vmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{vmatrix} \). рдЗрд╕ рдиिрд╢्рдЪрдпрдХा рдХा рдШाрдд рд▓िрдЦिрдП।
  • (A) 1
  • (B) 2
  • (C) 3
  • (D) 4
рдЙрдд्рддрд░:
(B) 2

рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рдиिрд╢्рдЪрдпрдХा рдХी рдХोрдЯि (order) \(2 \times 2\) рд╣ै।

(ii) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрдирд╕ा рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣ै ?
  • (A) \( \frac{5}{x} - 3 = x^2 \)
  • (B) \( x(x+5) = 2 \)
  • (C) \( n - 1 = 2n \)
  • (D) \( \frac{1}{x^2}(x+2) = x \)
рдЙрдд्рддрд░:
(B) \( x(x+5) = 2 \)
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: \( x(x+5) = 2 \Rightarrow x^2 + 5x - 2 = 0 \)। рдпрд╣ рд╕рдоीрдХрд░рдг \(ax^2+bx+c=0\) рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ै рдФрд░ \(a \neq 0\)।
(iii) 4, 4, 4, ... рдЗрд╕ рдЕंрдХрдЧрдгिрддीрдп рд╢ृंрдЦрд▓ा рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЕंрддрд░ ................ рд╣ै।
  • (A) 1
  • (B) 8
  • (C) 4
  • (D) 0
рдЙрдд्рддрд░:
(D) 0
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: \( d = t_{2} - t_{1} = 4 - 4 = 0 \)।
(iv) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕े рдХौрдирд╕ी рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी ?
  • (A) \( \frac{2}{3} \)
  • (B) \( \frac{15}{10} \)
  • (C) 15%
  • (D) 0.7
рдЙрдд्рддрд░:
(B) \( \frac{15}{10} \)
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг: рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдХрднी рднी 1 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी। \( \frac{15}{10} = 1.5 > 1 \)।
рдк्рд░рд╢्рди рез. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП : (рек рдЕंрдХ)
(i) рдпрджि \( 2x + y = 7 \) рддрдеा \( x + 2y = 11 \) рд╣ो, рддो \( x + y \) рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓: $$ 2x + y = 7 \quad \text{...(I)} $$ $$ x + 2y = 11 \quad \text{...(II)} $$ рд╕рдоीрдХрд░рдг (I) рдФрд░ (II) рдХो рдЬोрдб़рдиे рдкрд░: $$ (2x + x) + (y + 2y) = 7 + 11 $$ $$ 3x + 3y = 18 $$ рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдХो 3 рд╕े рднाрдЧ рджेрдиे рдкрд░: $$ x + y = 6 $$
(ii) \( t_n = 3n - 4 \) рдЗрд╕ рд╢ृंрдЦрд▓ा рдХा рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдпे।
рд╣рд▓: рджिрдП рдЧрдП рд╕ूрдд्рд░ рдоें \( n = 1 \) рд░рдЦрдиे рдкрд░: $$ t_1 = 3(1) - 4 $$ $$ t_1 = 3 - 4 $$ $$ t_1 = -1 $$ рд╢ृंрдЦрд▓ा рдХा рдкрд╣рд▓ा рдкрдж -1 рд╣ै।
(iii) GSTIN рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рдЕंрдХाрдХ्рд╖рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं ?
рдЙрдд्рддрд░: GSTIN рдоें рдХुрд▓ 15 рдЕंрдХाрдХ्рд╖рд░ (Alpha-numerals) рд╣ोрддे рд╣ैं।
(iv) рджो рд╕िрдХ्рдХे рдПрдХ рд╕ाрде рдЙрдЫाрд▓рдиे рдкрд░ рдирдоूрдиा рдЕрд╡рдХाрд╢ 'S' рд▓िрдЦिрдП।
рдЙрдд्рддрд░: рдирдоूрдиा рдЕрд╡рдХाрд╢ \( S = \{ HH, HT, TH, TT \} \)।
рдк्рд░рд╢्рди реи. (A) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рджो рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे : (рек рдЕंрдХ)
(i) \( x + 2y = 4 \) рдЗрд╕ рд╕рдоीрдХрд░рдг рдХा рдЖрд▓ेрдЦ рдЦींрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рд╕ाрд░рдгी рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:
x -2 2
y 3 1
(x, y) (-2, 3) (2, 1)
рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг:
рдЬрдм \( x = -2 \): \( -2 + 2y = 4 \Rightarrow 2y = 6 \Rightarrow y = 3 \)।
рдЬрдм \( y = 1 \): \( x + 2(1) = 4 \Rightarrow x + 2 = 4 \Rightarrow x = 2 \)।
(ii) рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдХृрддि:

рдоैं рдПрдХ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣ूँ।

рдоेрд░ा рдоाрдирдХ рд░ूрдк \( ax^2 + bx + c = 0 \) рд╣ै।

рдоेрд░े рдоूрд▓ 5 рддрдеा 12 рд╣ैं।

рдоेрд░े рдоूрд▓ों рдХा рдпोрдЧрдлрд▓ \( 5 + 12 = 17 \)

рдоेрд░े рдоूрд▓ों рдХा рдЧुрдгрдирдлрд▓ \( 5 \times 12 = 60 \)

рдоैं рдпрд╣ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣ूँ \( x^2 - 17x + 60 = 0 \)

(iii) рдкुрд╖्рдкрдоाрд▓ा рдиे 20 рд░ुрдкрдпे рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп рд╡ाрд▓े рд╢ेрдпрд░्рд╕ рдФрд░ 4 рд░ुрдкрдпे рдЕрдзिрдоूрд▓्рдп рдкрд░ 24,000 рд░ुрдкрдпे рдиिрд╡ेрд╢ рдХрд░ рдЦрд░ीрджे рддो рдЙрд╕े рдХिрддрдиे рд╢ेрдпрд░्рд╕ рдоिрд▓ेंрдЧे, рдпрд╣ рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп (FV) = ₹ 20
рдЕрдзिрдоूрд▓्рдп (Premium) = ₹ 4

рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп (MV) = рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп + рдЕрдзिрдоूрд▓्рдп

= 20 + 4

= ₹ 24

рд╢ेрдпрд░्рд╕ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा = \( \frac{\text{рдХुрд▓ рдиिрд╡ेрд╢}}{\text{рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп}} \)

= \( \frac{24,000}{\fbox{24}} \)

= 1000 рд╢ेрдпрд░्рд╕।

рдк्рд░рд╢्рди реи. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдХोрдИ рдЪाрд░ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП : (рео рдЕंрдХ)
(i) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдпुрдЧрдкрдд рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП : \( x + y = 3; \quad 3x - 2y = 4 \)
рд╣рд▓: $$ x + y = 3 \quad \text{...(I)} $$ $$ 3x - 2y = 4 \quad \text{...(II)} $$ рд╕рдоीрдХрд░рдг (I) рдХो 2 рд╕े рдЧुрдгा рдХрд░ें: $$ 2x + 2y = 6 \quad \text{...(III)} $$ рд╕рдоीрдХрд░рдг (II) рдФрд░ (III) рдХो рдЬोрдб़ें: $$ 3x - 2y + 2x + 2y = 4 + 6 $$ $$ 5x = 10 \Rightarrow x = 2 $$ \( x = 2 \) рдХा рдоाрди рд╕рдоीрдХрд░рдг (I) рдоें рд░рдЦрдиे рдкрд░: $$ 2 + y = 3 \Rightarrow y = 1 $$
рд╣рд▓: \( (x, y) = (2, 1) \)
(ii) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдЧुрдгрдирдЦंрдб рд╡िрдзि рд╕े рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे : \( m^2 + 14m + 13 = 0 \)
рд╣рд▓: $$ m^2 + 14m + 13 = 0 $$ рдордз्рдп рдкрдж рдХो рд╡िрднाрдЬिрдд рдХрд░ें (рдЧुрдгрдирдлрд▓ 13 рдФрд░ рдпोрдЧ 14): $$ m^2 + 13m + 1m + 13 = 0 $$ $$ m(m + 13) + 1(m + 13) = 0 $$ $$ (m + 13)(m + 1) = 0 $$ $$ m + 13 = 0 \text{ рдпा } m + 1 = 0 $$
\( m = -13 \text{ рдпा } m = -1 \)
(iii) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЕंрдХрдЧрдгिрддीрдп рд╢ृंрдЦрд▓ा рдХा 19рд╡ाँ рдкрдж рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП : 7, 13, 19, 25, ...
рд╣рд▓: рдпрд╣ाँ, \( a = 7 \), \( d = 13 - 7 = 6 \)। рд╕ूрдд्рд░: \( t_n = a + (n-1)d \) \( n = 19 \) рдХे рд▓िрдП: $$ t_{19} = 7 + (19 - 1)6 $$ $$ t_{19} = 7 + 18 \times 6 $$ $$ t_{19} = 7 + 108 $$ $$ t_{19} = 115 $$
19рд╡ाँ рдкрдж 115 рд╣ै।
(iv) рдПрдХ рд╢ेрдпрд░ 2,000 рд░ुрдкрдпे рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп рд╕े рдмेрдЪा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдкрд░ 0.5% рджрд▓ाрд▓ी рджी рдЧрдИ рд╣ो, рддो рд╢ेрдпрд░ рдХी рдмिрдХ्рд░ी рдХे рдмाрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рд░рдХрдо рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓: рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп (MV) = ₹ 2000, рджрд▓ाрд▓ी рдХी рджрд░ = 0.5% $$ \text{рджрд▓ाрд▓ी} = \text{MV} \times \frac{0.5}{100} $$ $$ = 2000 \times \frac{5}{1000} = 2 \times 5 = \text{₹ } 10 $$ $$ \text{рдк्рд░ाрдк्рдд рд░рдХрдо} = \text{MV} - \text{рджрд▓ाрд▓ी} $$ $$ = 2000 - 10 = \text{₹ } 1990 $$
рд╢ेрдпрд░ рдмिрдХ्рд░ी рдХे рдмाрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рд░рдХрдо ₹ 1,990 рд╣ै।
(v) рдХुрдЫ рдЫाрдд्рд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рджैрдиिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпрддीрдд рдХिрдП рдШंрдЯे рддрдеा рдЫाрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХी рдмाрд░ंрдмाрд░рддा рдмंрдЯрди рд╕ाрд░рдгी рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд▓िрдП рджिрдП рдЧрдП рд╕рдордп рдХा рдоाрдз्рдп рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:
рд╡рд░्рдЧ (рдШंрдЯों рдоें) рд╡рд░्рдЧрдордз्рдп (\(x_i\)) рдЫाрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा (\(f_i\)) \(f_i x_i\)
0-2 1 8 8
2-4 3 14 42
4-6 5 18 90
6-8 7 10 70
8-10 9 10 90
рдХुрд▓ \(\sum f_i = 60\) \(\sum f_i x_i = 300\)
рдоाрдз्рдп \( \bar{X} = \frac{\sum f_i x_i}{\sum f_i} = \frac{300}{60} = 5 \)।
рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдоाрдз्рдп рд╕рдордп 5 рдШंрдЯे рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди рей. (A) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдПрдХ рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдпे : (рей рдЕंрдХ)
(i) рд╢्рд░ी рдоाрдиिрдХрд▓ाрд▓ рдиे 100 рд░ुрдкрдпे рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп рд╡ाрд▓े 300 рд╢ेрдпрд░्рд╕ 120 рд░ुрдкрдпे рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп рд╕े рдЦрд░ीрджे। рдЙрд╕ рдкрд░ рдХंрдкрдиी рдиे 7% рд▓ाрднांрд╢ рджिрдпा, рддो рдиिрд╡ेрд╢ рдкрд░ рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдХी рджрд░ рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдХृрддि:

(a) рдХुрд▓ рдиिрд╡ेрд╢ = рд╢ेрдпрд░ рдХा рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп × рд╢ेрдпрд░्рд╕ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा

= 120 × 300

= ₹ 36,000

(b) рд▓ाрднांрд╢ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╢ेрдпрд░ = рдЕंрдХिрдд рдоूрд▓्рдп × рд▓ाрднांрд╢ рдХी рджрд░

= 100 × \( \frac{7}{100} \)

= ₹ 7

рдХुрд▓ рд▓ाрднांрд╢ = 300 × 7 = ₹ 2,100

(c) рдк्рд░рддिрдлрд▓ рдХी рджрд░ = \( \frac{\text{рдоिрд▓ा рд╣ुрдЖ рдХुрд▓ рд▓ाрднांрд╢}}{\text{рдХुрд▓ рдиिрд╡ेрд╢}} \times 100 \)

= \( \frac{2,100}{36,000} \times 100 \)

= 5.83 %।

(ii) рдЕंрдХों рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП 2, 3, 5 рдЕंрдХों рд╕े рджो рдЕंрдХों рд╡ाрд▓ी рд╕ंрдЦ्рдпा рддैрдпाрд░ рдХी, рддो рдЙрд╕рдоें рд╕े рд╡िрд╖рдо рд╕ंрдЦ्рдпा рдоिрд▓рдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдЬ्рдЮाрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рдХृрддि рдкूрд░्рдг рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:

рдХृрддि:

рдоाрдиा, рдирдоूрдиा рдЕрд╡рдХाрд╢ S рд╣ै।

\( S = \{23, 25, 32, \fbox{35}, 52, 53\} \)

\( n(S) = \fbox{6} \)

рдШрдЯрдиा A : рд╡рд╣ рд╕ंрдЦ्рдпा рд╡िрд╖рдо рд╣ो।

\( A = \{23, 25, \fbox{35}, 53\} \)

\( n(A) = 4 \)

\( P(A) = \fbox{\( \frac{n(A)}{n(S)} \)} \) ............ (рд╕ूрдд्рд░)

\( P(A) = \frac{\fbox{4}}{6} \)

\( P(A) = \frac{\fbox{2}}{3} \)

рдк्рд░рд╢्рди рей. (B) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдХोрдИ рджो рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे : (рем рдЕंрдХ)
(i) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдпुрдЧрдкрдд рд╕рдоीрдХрд░рдг рдХ्рд░ेрдорд░ рдХी рдкрдж्рдзрддि рд╕े рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे : \( 4x + 3y = 18; \quad 3x - 2y = 5 \)
рд╣рд▓: $$ D = \begin{vmatrix} 4 & 3 \\ 3 & -2 \end{vmatrix} = (4)(-2) - (3)(3) = -8 - 9 = -17 $$ $$ D_x = \begin{vmatrix} 18 & 3 \\ 5 & -2 \end{vmatrix} = (18)(-2) - (3)(5) = -36 - 15 = -51 $$ $$ D_y = \begin{vmatrix} 4 & 18 \\ 3 & 5 \end{vmatrix} = (4)(5) - (18)(3) = 20 - 54 = -34 $$ $$ x = \frac{D_x}{D} = \frac{-51}{-17} = 3 $$ $$ y = \frac{D_y}{D} = \frac{-34}{-17} = 2 $$
рд╣рд▓: \( x = 3, y = 2 \)
(ii) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рд╕ूрдд्рд░ рд╡िрдзि рд╕े рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे : \( x^2 - 2x - 3 = 0 \)
рд╣рд▓: \( ax^2 + bx + c = 0 \) рд╕े рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиे рдкрд░: \( a=1, b=-2, c=-3 \)। $$ b^2 - 4ac = (-2)^2 - 4(1)(-3) = 4 + 12 = 16 $$ $$ x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a} $$ $$ x = \frac{-(-2) \pm \sqrt{16}}{2(1)} $$ $$ x = \frac{2 \pm 4}{2} $$ $$ x = \frac{2+4}{2} = \frac{6}{2} = 3 \quad \text{рдпा} \quad x = \frac{2-4}{2} = \frac{-2}{2} = -1 $$
рдоूрд▓ 3 рдФрд░ -1 рд╣ैं।
(iii) рддीрди рд▓рдб़рдХे рддрдеा 2 рд▓рдб़рдХिрдпों рдоें рд╕े рджो рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рдПрдХ рд╕рдоिрддि рдмрдиाрдиी рд╣ै, рддो рдиिрдо्рди рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рд╕ंрднाрд╡्рдпрддा рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓: рд▓рдб़рдХों рдХो \( B_1, B_2, B_3 \) рдФрд░ рд▓рдб़рдХिрдпों рдХो \( G_1, G_2 \) рдоाрди рд▓ें। рдирдоूрдиा рдЕрд╡рдХाрд╢ \( S = \{ B_1B_2, B_1B_3, B_2B_3, B_1G_1, B_1G_2, B_2G_1, B_2G_2, B_3G_1, B_3G_2, G_1G_2 \} \)। \( n(S) = 10 \)।
рдШрдЯрдиा A: рд╕рдоिрддि рдоें рдХрдо рд╕े рдХрдо рдПрдХ рд▓рдб़рдХी рд╣ो। \( A = \{ B_1G_1, B_1G_2, B_2G_1, B_2G_2, B_3G_1, B_3G_2, G_1G_2 \} \)। \( n(A) = 7 \)। \( P(A) = \frac{7}{10} \)।
рдШрдЯрдиा B: рд╕рдоिрддि рдоें рдПрдХ рд▓рдб़рдХा рддрдеा рдПрдХ рд▓рдб़рдХी рд╣ो। \( B = \{ B_1G_1, B_1G_2, B_2G_1, B_2G_2, B_3G_1, B_3G_2 \} \)। \( n(B) = 6 \)। \( P(B) = \frac{6}{10} = \frac{3}{5} \)।
(iv) рдХिрд╕ी рдЬрдирд░рд▓ рд╕्рдЯोрд░्рд╕ рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдХीрдордд рддрдеा рдЙрди рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдоाँрдЧ рдХी рдмाрд░ंрдмाрд░рддा рдмंрдЯрди рд╕ाрд░рдгी рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХीрдордд рдХी рдоाрдз्рдпिрдХा рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓:
рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдХीрдордд (рд╡рд░्рдЧ)рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा (f)рд╕ंрдЪрдпी рдмाрд░ंрдмाрд░рддा (cf)
0 - 20 (20 рд╕े рдХрдо)140140
20 - 40100240
40 - 6080320
60 - 8060380
80 - 10020400
\( N = 400 \Rightarrow N/2 = 200 \)। 200 рд╕ंрдЦ्рдпा 240 рдХे рд╡рд░्рдЧ рдоें рдЖрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдоाрдз्рдпिрдХा рд╡рд░्рдЧ 20-40 рд╣ै। \( L = 20, f = 100, cf = 140, h = 20 \)। $$ \text{рдоाрдз्рдпिрдХा} = L + \left( \frac{N/2 - cf}{f} \right) \times h $$ $$ = 20 + \left( \frac{200 - 140}{100} \right) \times 20 $$ $$ = 20 + \left( \frac{60}{100} \right) \times 20 $$ $$ = 20 + (0.6 \times 20) = 20 + 12 = 32 $$
рдХीрдордд рдХी рдоाрдз्рдпिрдХा ₹ 32 рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди рек. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдХोрдИ рджो рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдП : (рео рдЕंрдХ)
(i) \( (m - 12) x^2 + 2(m - 12) x + 2 = 0 \) рдЗрд╕ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рдХे рдоूрд▓ рд╕рдоाрди рддрдеा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╣ों рддो \( m \) рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓: рдпрд╣ाँ \( a = m-12 \), \( b = 2(m-12) \), \( c = 2 \)। рдоूрд▓ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдФрд░ рд╕рдоाрди рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡िрд╡ेрдЪрдХ \( \Delta = 0 \)। $$ b^2 - 4ac = 0 $$ $$ [2(m-12)]^2 - 4(m-12)(2) = 0 $$ $$ 4(m-12)^2 - 8(m-12) = 0 $$ 4 рд╕े рднाрдЧ рджेрдиे рдкрд░: $$ (m-12)^2 - 2(m-12) = 0 $$ \( (m-12) \) рдХॉрдорди рд▓ेрдиे рдкрд░: $$ (m-12)[ (m-12) - 2 ] = 0 $$ $$ (m-12)(m-14) = 0 $$ $$ m = 12 \text{ рдпा } m = 14 $$ рдкрд░ंрддु рдпрд╣ рд╡рд░्рдЧрд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП \( a \neq 0 \), рдЕрд░्рдеाрдд \( m-12 \neq 0 \Rightarrow m \neq 12 \)।
рдЗрд╕рд▓िрдП, \( m = 14 \)।
(ii) рдПрдХ рдХिрд╕ाрди рдиे 1,000 рд░ुрдкрдпे рдХрд░्рдЬ рд▓िрдпा рддрдеा рдЙрд╕ рдкрд░ 140 рд░ुрдкрдпे рдм्рдпाрдЬ рджेрдиे рдХा рд╡ाрдпрджा рдХिрдпा। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХिрд╕्рдд рдХे рдмाрдж 10 рд░ुрдкрдпे рдХрдо рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХुрд▓ 12 рдХिрд╕्рддों рдоें рдЙрд╕рдиे рдХрд░्рдЬ рдХा рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा, рддो рднुрдЧрддाрди рдХी рдЧрдИ рдкрд╣рд▓ी рддрдеा рдЕंрддिрдо рдХिрд╕्рдд рдХिрддрдиी рд╣ोрдЧी ?
рд╣рд▓: рдХुрд▓ рднुрдЧрддाрди рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд░ाрд╢ि \( S_n = 1000 + 140 = 1140 \)। рдХिрд╕्рддों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा \( n = 12 \)। рдХिрд╕्рддें рдЕंрдХрдЧрдгिрддीрдп рд╢ृंрдЦрд▓ा рдоें рд╣ैं, рдЕंрддрд░ \( d = -10 \)। рд╕ूрдд्рд░: \( S_n = \frac{n}{2}[2a + (n-1)d] \) $$ 1140 = \frac{12}{2}[2a + (11)(-10)] $$ $$ 1140 = 6[2a - 110] $$ $$ \frac{1140}{6} = 2a - 110 $$ $$ 190 = 2a - 110 $$ $$ 2a = 300 \Rightarrow a = 150 $$ рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╕्рдд \( a = 150 \)। рдЕंрддिрдо рдХिрд╕्рдд \( t_{12} = a + 11d = 150 + 11(-10) = 150 - 110 = 40 \)।
рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╕्рдд: ₹ 150, рдЕंрддिрдо рдХिрд╕्рдд: ₹ 40।
(iii) рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╕ाрд░рдгी 180 рдЫाрдд्рд░ों рдХे рдЧрдгिрдд рд╡िрд╖рдп рдоें рдоिрд▓े рдЕंрдХ рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै : 'x' рдХा рдоाрди рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП рддрдеा рдЖрдпрддाрд▓ेрдЦ рдЦींрдЪिрдП।
рд╣рд▓: рдХुрд▓ рдЫाрдд्рд░ = 180। $$ 25 + x + 30 + 2x + 65 = 180 $$ $$ 3x + 120 = 180 $$ $$ 3x = 60 \Rightarrow x = 20 $$ рдмाрд░ंрдмाрд░рддाрдПँ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ोंрдЧी: 25, 20, 30, 40 (рдХ्рдпोंрдХि 2x=40), 65। рдЖрдпрддाрд▓ेрдЦ рдХे рд▓िрдП рдбेрдЯा:
  • 0-10: 25
  • 10-20: 20
  • 20-30: 30
  • 30-40: 40
  • 40-50: 65
histogram with Class Intervals on X-axis and Number of Students on Y-axis using the data above

(рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдбेрдЯा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे X-рдЕрдХ्рд╖ рдкрд░ рдЕंрдХ рдФрд░ Y-рдЕрдХ्рд╖ рдкрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпрддाрд▓ेрдЦ рдЦींрдЪिрдП।)

рдк्рд░рд╢्рди рел. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдХोрдИ рдПрдХ рдЙрдкрдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे : (рей рдЕंрдХ)
(i) рдПрдХ рд╣ी рдЖрд▓ेрдЦ рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ \( 2x = y + 2 \) рддрдеा \( 4x + 3y = 24 \) рдЗрди рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХो рджрд░्рд╢ाрдиे рд╡ाрд▓ा рдЖрд▓ेрдЦ рдЦींрдЪिрдП। X-рдЕрдХ्рд╖ рддрдеा рджोрдиों рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХी рд░ेрдЦाрдУं рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдд्рд░िрднुрдЬ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП।
рд╣рд▓: Graph of 2x = y + 2 and 4x + 3y = 24 рд╕рдоीрдХрд░рдг: 1. \( 2x - y = 2 \) (рдмिंрджु: \( (1,0), (0,-2) \)) 2. \( 4x + 3y = 24 \) (рдмिंрджु: \( (6,0), (0,8) \)) рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджрди рдмिंрджु: рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдкрд░, \( x = 3, y = 4 \)। рдд्рд░िрднुрдЬ рдХा рд╢ीрд░्рд╖ \( C(3,4) \)। X-рдЕрдХ्рд╖ рдкрд░ рдд्рд░िрднुрдЬ рдХे рд╢ीрд░्рд╖: рд░ेрдЦा 1 X-рдЕрдХ्рд╖ рдХो \( y=0 \) рдкрд░ рдХाрдЯрддी рд╣ै \(\Rightarrow 2x=2 \Rightarrow x=1 \)। рдмिंрджु \( A(1,0) \)। рд░ेрдЦा 2 X-рдЕрдХ्рд╖ рдХो \( y=0 \) рдкрд░ рдХाрдЯрддी рд╣ै \(\Rightarrow 4x=24 \Rightarrow x=6 \)। рдмिंрджु \( B(6,0) \)। рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓: рдЖрдзाрд░ \( AB = 6 - 1 = 5 \) рдЗрдХाрдЗрдпाँ। рдКँрдЪाрдИ \( h = \) рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджрди рдмिंрджु рдХा y-рдиिрд░्рджेрд╢ांрдХ \( = 4 \) рдЗрдХाрдЗрдпाँ। $$ \text{рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓} = \frac{1}{2} \times \text{рдЖрдзाрд░} \times \text{рдКँрдЪाрдИ} = \frac{1}{2} \times 5 \times 4 = 10 \text{ рд╡рд░्рдЧ рдЗрдХाрдЗрдпाँ}। $$
(ii) рдиिрдо्рди рд╡ृрдд्рддाрд▓ेрдЦ рдоें рдПрдХ рд░рдХ्рдд рдЧрдЯ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХैрдо्рдк рдоें рд╡िрднिрди्рди рд░рдХ्рдд рдЧрдЯों рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдХिрдпा рд╣ै। рддो рдиिрдо्рди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦिрдП :
The following pie-diagram shows percentage of persons according to
blood group
рд╣рд▓: рдЖрдХृрддि рд╕े: A = 20%, AB = 5%, B = 30%। рд╢ेрд╖ рд╕рдоूрд╣ O рд╣ै: \( 100 - (20+5+30) = 45\% \)। (a) рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд░рдХ्рдд рдЧрдЯ рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХोрдг рдХा рдоाрдк рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП। $$ \theta = \frac{\text{рдк्рд░рддिрд╢рдд}}{100} \times 360^\circ $$
  • рд╕рдоूрд╣ A: \( 0.20 \times 360 = 72^\circ \)
  • рд╕рдоूрд╣ B: \( 0.30 \times 360 = 108^\circ \)
  • рд╕рдоूрд╣ AB: \( 0.05 \times 360 = 18^\circ \)
  • рд╕рдоूрд╣ O: \( 0.45 \times 360 = 162^\circ \)
(b) рдпрджि B рд░рдХ्рдд рдЧрдЯ рдХे 600 рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ों, рддो рдХुрд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЬ्рдЮाрдд рдХीрдЬिрдП। рджिрдпा рд╣ै: B рд░рдХ्рдд рдЧрдЯ рдХे рд╡्рдпрдХ्рддि = 600। B рд░рдХ्рдд рдЧрдЯ 30% рд╣ै: $$ \text{рдХुрд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХा } 30\% = 600 $$ $$ \frac{30}{100} \times \text{рдХुрд▓} = 600 $$ $$ \text{рдХुрд▓} = \frac{600 \times 100}{30} = 2000 $$
рдХुрд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा = 2000।
Maharashtra SSC Board Resources Question Paper Page No. 1 Question Paper Page No. 2 Question Paper Page No. 3 Question Paper Page No. 4 Question Paper Page No. 5 Question Paper Page No. 6 Question Paper Page No. 7 Question Paper Page No. 8 Question Paper Page No. 9 Question Paper Page No. 10 Question Paper Page No. 11